Янсенизм: 17-18 ғасырлардағы католик теологиялық қозғалысы

Кіріспе

Католицизмдегі теологиялық ағым (17-18 ғасырлар)

Янсенизм – католицизмдегі ерте заманғы теологиялық ағым, негізінен Франция Корольдігінде белсенді болды. Ол еріктік пен құдайлық рақым туралы теологиялық ұғымдарды үйлестіруге тырысты. Янсенистер Августин Гиппскийдің айтқандары бойынша, шын рақым туралы доктринаны ұстануға тырысты. 1653 жылы Папа Иннокентий X “Cum occasione” бұйрығын жариялады, ол Янсенизмге жатқызылған бес қателіктерді айыптады, соның ішінде Иса Мәсіх барлық адамдар үшін өлмеген және қанын төкпеген деген идеяны да қамтыды. Бұл қозғалыс 1638 жылы қайтыс болған голландиялық теолог Корнелиус Янсеннің өлімінен кейін жарық көрген еңбегінен бастау алды. Янсеннің досы, Сент-Сиран-ан-Бренн аббаттығының абысы Жан-ду-Вержиер де-Хауран бұл ағымды танымал етті, ал Вержиердің 1643 жылы қайтыс болғаннан кейін, қозғалысты Антуан Арно басқарды. 17-ғасырдың және 18-ғасырдың басында Янсенизм Католик шіркеуінен ерекшеленетін қозғалыс болды. Қозғалыстың теологиялық орталығы – Порт-Рояль-де-Шамп аббаттығы, ол Вержиер, Арно, Пьер Николь, Блез Паскаль және Жан Расин сияқты жазушыларға пана болды. Янсенизмге Католик иерархиясы, әсіресе иезуиттер қарсы болды. Янсенистер өздерін Августиннің ілімдерін қатаң сақтаушылар деп көрсетсе де, иезуиттер оларды кальвинистік бағыттармен байланыстыру үшін Янсенизм терминін қолданды. Папа Иннокентий X-тің 1653 жылы жариялаған “Cum occasione” апостолдық конституциясы Янсенизмнің бес негізгі доктринасын еретикалық деп айыптады, әсіресе адамның еріктік бостандығы мен тиімді рақым арасындағы қарым-қатынасты, онда Янсенистер ұсынған Августин ілімі иезуиттердің ой-пікірлеріне қайшы келді. Бұл дау 1728 жылы бұл бұйрыққа қарсы болған Париждің кардиналы және архиепископы Луи Антуан де Ноаль оған қол қойғанға дейін аяқталмады.

Шығу тегі

Янсенизмнің бастауы Янсен мен Вержиердің достығында жатыр, олар 17 ғасырдың басында екеуі де Лёвен университетінде христиан теологиясын оқып жүргенде танысты. Вержие Янсеннің бірнеше жыл бойы қамқоршысы болды, 1606 жылы Янсенді Парижге мұғалім ретінде жұмысқа орналастырды. Екі жылдан кейін ол Янсенге Вержиердің туған қаласы Байонндағы епископ колледжінде оқытушы лауазымын алды. Екеуі 1617 жылы Байоннан кеткенге дейін шіркеу әулиелерін бірге зерттеді, әсіресе Августин Гиппскийдің ойларына ерекше назар аударды. Вержие Брендегі Сент-Сиран аббаттығының аббаты болды және өмірінің соңына дейін Сент-Сиран аббаты деп аталды. Янсен Лёвен университетіне қайтып оралды, онда 1619 жылы докторлық диссертациясын қорғады және экзегез профессоры атанды. Янсен мен Вержиер Августин Гиппский туралы, әсіресе Августинның рақым туралы іліміне қатысты хат алмасуды жалғастырды. Испания королі Филипп IV-нің ұсынысымен Янсен 1636 жылы Ипр епископы болып тағайындалды. Янсен 1638 жылғы оба эпидемиясында қайтыс болды. Өлім төсегінде ол қолжазбасын капелланына тапсырып, оған Лёвендегі теология профессоры Либерт Фройдмонтпен және митрополиттік шіркеудің каноны Генрикус Каленуске кеңесуді және егер олар қолжазбаны жариялауға келіссе, оны жариялауды бұйырды, сондай-ақ: «Егер Киелі Тақ қандай да өзгеріс жасағысы келсе, мен мойынсұнғыш ұлмын және мен өмір бойы өмір сүрген шіркеуге бағынамын. Бұл менің соңғы тілегім» деді. Вержие 1642 жылы Ришелье қайтыс болғаннан кейін ғана босатылды және ол көп ұзамай, 1643 жылы қайтыс болды. Янсен сондай-ақ иман арқылы ақталуды қабылдады, бірақ қасиеттілерге құлшылық етудің, мойынсұнудың және жиі қатысудың қажеттілігін жоққа шығармады. Янсеннің қарсыластары оның ілімін кальвинизммен ұқсас деп айыптады (бірақ кальвинизмнен айырмашылығы, Янсен сенімділік ілімін қабылдамады және тіпті ақталғандардың құтқарылудан айырылуы мүмкін деп үйретті). Блез Паскальдың «Шапағат туралы жазбалары» молинистер мен кальвинистердің қарама-қайшы ұстанымдарын келістіруге тырысты, екеуінің де жартылай дұрыс екенін айтты: молинистер, Құдайдың адамның күнәсі мен құтқарылуына қатысты таңдауы кейіннен білінетін және кездейсоқ екенін алға тартса, кальвинистер оның алдын ала білінетін және қажетті екенін мәлімдеді. Паскаль молинистердің адамзаттың құлдырау алдындағы жағдайына қатысты дұрыс екенін, ал кальвинистердің құлдыраудан кейінгі жағдайына қатысты дұрыс екенін айтты. Кейіннен католик доктринасында айтылғандай, Янсенизм ересі рақымды қабылдау мен пайдаланудағы ерік бостандығының рөлін жоққа шығаруда жатыр. Янсенизм Құдайдың рақым берудегі рөліне қарсы тұру мүмкін емес және адамның келісімін қажет етпейді деп мәлімдейді. Католик шіркеуінің катехизисі «Құдайдың еркін бастамасы адамның еркін жауап беруін талап етеді» деген ортодоксалды ұстанымды айтады, яғни адамдар Құдайдың рақым сыйлығына еркін келіседі немесе бас тартады.

The origins of Jansenism lie in the friendship of Jansen and Vergier, who met in the early 17th century when both were studying Christian theology at the University of Leuven. Vergier was Jansen's patron for several years, getting Jansen a job as a tutor in Paris in 1606. Two years later, he got Jansen a position teaching at the bishop's college in Vergier's hometown of Bayonne. The two studied the Church Fathers together, with a special focus on the thought of Augustine of Hippo, until both left Bayonne in 1617. Vergier became abbot of Saint Cyran Abbey in Brenne and was known as the Abbé de Saint Cyran for the rest of his life. Jansen returned to the University of Leuven, where he completed his doctorate in 1619 and was named professor of exegesis. Jansen and Vergier continued to correspond about Augustine of Hippo, especially in regards to Augustine's teachings on grace. Upon the recommendation of King Philip IV of Spain, Jansen was consecrated as bishop of Ypres in 1636. Jansen died in a 1638 epidemic. On his deathbed, he committed a manuscript to his chaplain, ordering him to consult with Libert Froidmont, a theology professor at Leuven, and Henricus Calenus, canon at the metropolitan church, and to publish the manuscript if they agreed it should be published, adding "If, however, the Holy See wishes any change, I am an obedient son, and I submit to that Church in which I have lived to my dying hour. This is my last wish." Vergier was not released until after Richelieu's death in 1642, and he died shortly thereafter, in 1643. Jansen also insisted on justification by faith, although he did not contest the necessity of revering saints, of confession, and of frequent Communion. Jansen's opponents condemned his teachings for their alleged similarities to Calvinism (though, unlike Calvinism, Jansen rejected the doctrine of assurance and taught that even the justified could lose their salvation). Blaise Pascal's [[:fr:Écrits sur la grâce, attempted to conciliate the contradictory positions of Molinists and Calvinists by stating that both were partially right: Molinists, who claimed God's choice concerning a person's sin and salvation was [[A posteriori knowledge and contingent, while Calvinists claimed that it was [[A priori knowledge and necessary. Pascal claimed that Molinists were correct concerning the state of humanity before the Fall, while Calvinists were correct regarding the state of humanity after the Fall. The heresy of Jansenism, as stated by subsequent Catholic doctrine, lay in denying the role of free will in the acceptance and use of grace. Jansenism asserts that God's role in the infusion of grace cannot be resisted and does not require human assent. The Catechism of the Catholic Church states the orthodox position that "God's free initiative demands man's free response"—that is, humans freely assent or refuse God's gift of grace.

Келіспеушілік пен папаның айыптау: 16401653

[[Августин (жансендік кітап) 1640 жылы Франция, Бельгия және Нидерландыдағы теологиялық орталарда кеңінен оқылды, ал Париж университетінің теологиялық колледжіндегі он профессордың келісімімен Парижде жаңа басылым тез пайда болды. Алайда 1642 жылдың 1 тамызында Киелі Офис Августинді айыптады және оны оқуға тыйым салатын жарлық шығарды. 1642 жылы Папа VIII Урбан "In eminenti" деп аталатын паптық бұйрықпен осыны жалғастырды, ол Августинді айыптады, себебі ол Киелі Орынның рақым туралы ешқандай еңбектерді алдын ала рұқсатсыз жарияламау туралы бұйрығын бұзды; сондай-ақ 1567 жылғы Ex omnibus afflictionibus және Папа XIII Григорийдің Августинде қайталанған Баяндықтардың бірнеше тұжырымдамаларын сынға алды. efn|In eminenti бір кезде жарияланған күні туралы күмәнділікке байланысты жарамсыз деп есептелді. Янсеншілер Фландрияда да, Францияда да In eminenti-нің қабылдануына кедергі келтіруге тырысты. Олар бұл құжаттың шынайы болмауы мүмкін деп сақтады, себебі ол Римде 1641 жылдың 6 наурызында жарияланған, ал Кельндегі нунцийдің Брюссельге жіберген көшірмесі 1642 жылғы болды. Шындығында, Ескі және Жаңа стиль күндерінің айырмашылығы екі күнтізбе қолданылғандықтан туды. Анжелика Арноль арқылы Вержие оның ағасы Антуан Арнольмен танысып, оны Янсеннің Августиндегі ұстанымын қабылдауға көндірді. Вержие 1643 жылы қайтыс болғаннан кейін Антуан Арноль Янсенизмнің басты жақтаушысы болды. Сол жылы ол "De la fréquente Communion" (Жиі қатысу туралы) еңбегін жариялады, онда Янсеннің идеялары көпшілікке оңай түсінікті болатын етіп ұсынылды (мысалы, ол ана тілінде жазылған, ал Августин латын тілінде жазылған). Кітап иезуиттер мен янсенистер арасындағы даудың туындаған мәселесіне тоқталды. Иезуиттер римдік католиктерді, соның ішінде күнәмен күресіп жүргендерді де, жиі қатысуға шақырды, олардың пікірінше, Христос оны күнәкарлар үшін ізгілікке жететін құрал ретінде белгілеген, және қатысу үшін жалғыз талап (крещениеден басқа) қатысушының қатысу кезінде өлімдік күнәдан бос болуы екенін айтты. Янсенистер өздерінің терең пессимистік теологиясына сәйкес, жиі қатысудан бас тартты, олардың пікірінше, құдайға жақындамас бұрын кемелділіктің жоғары деңгейі, соның ішінде жеңіл күнәлерге деген құштарлықтан тазару қажет. Сорбонна колледжінің профессорлық-оқытушылық құрамы 1644 жылы In eminenti паптық бұйрығын ресми түрде қабылдады, ал Париж архиепискобы кардинал Жан Франсуа Поль де Гонди Августинді ресми түрде тыйым салды; алайда бұл еңбек таралуын жалғастырды. Иезуиттер кейін янсенистерге шабуыл жасап, оларды кальвинизмге ұқсас еретиктер деп айыптады. Арноль "Иезуиттердің моральдық теологиясы" еңбегімен жауап берді. Пинтеро сонымен қатар 1654 жылы Янсенизмнің сын тарихын, "La Naissance du Jansénisme découverte à Monsieur le Chancelier" ("Янсенизмнің тууы канцлерге ашылды") деп аталатын еңбегін жазды. 1640 жылдары Вержиедің сіңілі баласы Мартин де Баркос, ол бір кезде Янсеннің теология студенті болған, Вержиеді қорғап бірнеше еңбек жазды. 1649 жылы Сорбоннаның синдигі Николас Корне Августиннің таралуын тоқтатуға наразы болып, Августиннен бес тұжырымдаманы және De la fréquente Communion-нан екі тұжырымдаманы тізімдеді және Сорбонна факультетінен оларды айыптауды сұрады. Факультет мұны істей алмастан, Париж Парламенті араласып, факультеттің тұжырымдамаларды қарауына тыйым салды. Факультет кейін 1650 жылы француз дін қызметкерлерінің ассамблеясына тұжырымдамаларды ұсынды, ол мәселені Папа X Иннокентийге ұсынды. Он бір епископ бұған қарсы шығып, Иннокентий X-тен жағдайды шешу үшін Congregatio de Auxiliis-ке ұқсас комиссияны тағайындауды сұрады. Иннокентий X көпшіліктің өтінішіне келісті, бірақ азшылықтың пікірін ескеруге тырысып, жағдай туралы есеп беру үшін бес кардинал мен он үш кеңесшіден тұратын кеңесші комитетті тағайындады. Келесі екі жылда бұл комиссия 36 отырыс өткізді, оның ішінде 10-ын Иннокентий X басқарды.

[[Augustinus (Jansenist book) was widely read in theological circles in France, Belgium, and the Netherlands in 1640, and a new edition quickly appeared in Paris under the approval of ten professors at the College of Sorbonne (the theological college of the University of Paris). On August 1, 1642, however, the Holy Office issued a decree condemning Augustinus and forbidding its reading. In 1642, Pope Urban VIII followed up with a papal bull entitled In eminenti, which condemned Augustinus because it was published in violation of the order that no works concerning grace should be published without the prior permission of the Holy See; and renewed the censures by Pope Pius V, in Ex omnibus afflictionibus in 1567, and Pope Gregory XIII, of several propositions of Baianism that were repeated in Augustinus. efn|In eminenti was, for a time, treated as invalid because of an alleged ambiguity about the date of its publication. Jansenists attempted to prevent the reception of In eminenti, both in Flanders and in France. They pretended that it could not be genuine, since the document attested to be promulgated at Rome on March 6, 1641, whereas the copy sent to Brussels by the Nuncio at Cologne was dated in 1642. In reality, the difference between the Old Style and New Style dates was because two calendars were in use. Through Angélique Arnauld, Vergier had met her brother, Antoine Arnauld, and brought him to accept Jansen's position in Augustinus. Following Vergier's death in 1643, Antoine Arnauld became the chief proponent of Jansenism. That same year he published De la fréquente Communion (On Frequent Communion), which presented Jansen's ideas in a way more accessible to the public (e. g., it was written in the vernacular, whereas Augustinus was written in Latin). The book focused on a related topic in the dispute between Jesuits and Jansenists. The Jesuits encouraged Roman Catholics, including those struggling with sin, to receive Holy Communion frequently, arguing that Christ instituted it as a means to holiness for sinners, and stating that the only requirement for receiving Communion (apart from baptism) was that the communicant is free of mortal sin at the time of reception. The Jansenists, in line with their deeply pessimistic theology, discouraged frequent Communion, arguing that a high degree of perfection, including purification from attachment to venial sin, was necessary before approaching the sacrament. The faculty of the College of Sorbonne formally accepted the papal bull In eminenti in 1644, and Cardinal Jean François Paul de Gondi, archbishop of Paris, formally proscribed Augustinus; the work nevertheless continued to circulate. The Jesuits then attacked the Jansenists, charging them with heresy similar to Calvinism. Arnauld answered with Théologie morale des Jésuites ("Moral Theology of the Jesuits"). Pinthereau also wrote a critical history of Jansenism, La Naissance du Jansénisme découverte à Monsieur le Chancelier ("The Birth of Jansenism Revealed to the Chancellor") in 1654. During the 1640s, Vergier's nephew, Martin de Barcos, who was once a theology student under Jansen, wrote several works defending Vergier. In 1649, Nicolas Cornet, syndic of the Sorbonne, frustrated by the continued circulation of Augustinus, drew up a list of five propositions from Augustinus and two propositions from De la fréquente Communion and asked the Sorbonne faculty to condemn the propositions. Before the faculty could do so, the Parliament of Paris intervened and forbade the faculty to consider the propositions. The faculty then submitted the propositions to the Assembly of the French clergy in 1650, which submitted the matter to Pope Innocent X. Eleven bishops opposed this and asked Innocent X to appoint a commission similar to the Congregatio de Auxiliis to resolve the situation. Innocent X agreed to the majority's request, but in an attempt to accommodate the view of the minority, appointed an advisory committee consisting of five cardinals and thirteen consultors to report on the situation. Over the next two years, this commission held 36 meetings including 10 presided by Innocent X.

Форма бойынша дау: 16641669

Янсеншілдердің тапсыру формуласы Формулярлық даудың негізі болды. Көптеген янсенистер оған қол қоюдан бас тартты; ал қол қойғандардың кейбіреулері тек доктринаға (заң мәселелеріне) келісетіндіктерін, ал бұқаның айыптауларына емес (фактілік мәселелерге) білдірді. Соңғы санатқа янсеншілдікке бейім төрт епископ кірді, олар өз шіркеулеріне бұқаны жеткізгенде доктрина мен факт арасындағы айырмашылықты сақтады. Бұл Людовик XIV-тің де, Александр VII-нің де ашуын тудырды. Александр VII жағдайды зерттеу үшін тоғыз француз епискобына тапсырма берді. Александр VII 1667 жылы комиссия тергеуді аяқтамай тұрып қайтыс болды, ал оның ізбасары, Папа Клемент IX, бастапқыда тоғыз янсеншілдік епископты тергеуді жалғастыруға дайын болды. Алайда Францияда янсенистер папаның мұндай комиссиясына рұқсат беру галликан шіркеуінің дәстүрлі бостандықтарын бұзу болып табылады деп, француздық ультрамонтанизмге қарсылықты оятуға мүмкіндік беретінін айтып, науқан жүргізді. Олар министрлік кабинетінің бір мүшесін (Лион) және он тоғыз епископты өздерінің ұстанымына көндірді, бұл епископтар Клемент IX-қа жазған хатында шіркеудің қатесіздігі тек аян мәселелеріне ғана, бірақ фактілік мәселелерге емес қатысты деп дәлелдеді. Олар бұл пікірді Цезарь Бароний мен Роберт Белларминнің де ұстанымы деп түсіндірді. Сонымен қатар, олар Людовик XIV-ке жазған хатында тергеуді жалғастыруға рұқсат беру саяси келіспеушілікке әкеп соғатынын айтты. Осы жағдайларға байланысты Франциядағы папаның нунциусы Клемент IX-қа янсенистерді қабылдауға кеңес берді. Клемент келісіп, бұл мәселені шешу үшін Лаон епискобы Цезарь д'Эстреесті делдал етіп тағайындады. Д'Эстреес төрт епископты – Арно, Шоар де Бузенваль, Каулет және Павильонды – Янсеншілдердің тапсыру формуласына қол қоюға көндірді (бірақ олардың формулаға қол қою оның мазмұнындағы фактілерге келісімді білдірмейді деп сенген болуы мүмкін). Алғашында төрт епископтың қол қойғанына қуанған папа, олардың бұл шешімге күмәнмен қарағанын білгенде ашуланды. Клемент IX өзінің нунциусына жаңа тергеу жүргізуді бұйырды. Нунциудың есебіне сәйкес: «Олар бес ұсынысты шын жүректен, ешқандай ерекшелік немесе шектеусіз, шіркеудің оларды айыптаған барлық мағынасында айыптады». Алайда ол төрт епископтың папамен шын мәнінде келіскен-келмегенін жасырып отырғанын хабарлады. Осыған жауап ретінде Клемент IX бұл мәселені одан әрі зерттеу үшін он екі кардиналдан тұратын комиссия тағайындады. Нәтижесінде 1713 жылдың 8 қыркүйегінде Рим папасы Клемент XI жариялаған апостолдық конституция (Unigenitus) дүниеге келді. Ол Сент-Томас колледжінің оқытушысы Грегорио Селеридің үлесімен жазылды, болашақ Сент-Томас Аквинскийдің понтификалық университеті, Angelicum, кейіннен Киелі сарайдың шебері, Янсенизмді айыптауды күшейте түсті. Unigenitus Dei Filius-ті қабылдаған янсенистер Ацептанттар деп аталды. Unigenitus Dei Filius-тің айыптаған 101 ұйғарын зерттегеннен кейін Ноаилль Unigenitus Dei Filius-те көрсетілгендей және Рефлексиялар моральіндегі мән-жайларынан бөлек, Unigenitus Dei Filius-тің айыптаған кейбір ұйғарымдары шын мәнінде ортодоксалды деп анықтады. Сондықтан ол апостолдық конституцияны қабылдамай, папкадан түсініктеме сұрады. Осы даудың ортасында 1715 жылы Людовик XIV қайтыс болды, ал Франция үкіметін бес жасар Людовик XV Францияның регенті Орлеан герцогы Филипп II өз қолына алды. Unigenitus Dei Filius-ті нық қолдаған Людовик XIV-тен айырмашылығы, Филипп II Регенс кезеңінде екіұштылық танытты. Саяси көңіл-күйдің өзгеруімен бұрын Unigenitus Dei Filius-ті қабылдау үшін дауыс берген үш теологиялық факультет – Париж, Нант және Реймс – өздерінің қабылдауын қайтарып алу үшін дауыс берді. 1717 жылы төрт француз епискобы Unigenitus Dei Filius-ті жалпы кеңеске шағымдануға тырысты; епископтарға жүздеген француз діни қызметкерлері, монахтар мен монахтар қосылды және оларды парламенттер қолдады. 1718 жылы Клемент XI өзінің билігіне қарсы шыққан бұл мәселеге қатаң жауап беріп, Pastoralis officii атты бұқаны шығарды. Француз дінбасыларын қарусызданудан алыс, олардың көбісі қазір консилиаризмді жақтады, Unigenitus Dei Filius-ті жалпы кеңеске жүгінген дінбасылары енді жалпы кеңеске Pastoralis officii-ге жүгінді. Барлығы, бір кардинал, 18 епископ және Францияның 3000 діни қызметкері жалпы кеңеске жасалған өтінішті қолдады. Алайда Францияның діни қызметкерлерінің басым көпшілігі (төрт кардинал, 100 епископ, 100000 дін қызметкері) папаның жағында болды. Бұл жік біраз уақытқа созылды, ал 1728 жылы ғана Луи Антуан де Ноаилль папаға бағынып, Unigenitus Dei Filius-ке қол қойды.

The Formula of Submission for the Jansenists was the basis of the Formulary Controversy. Many Jansenists refused to sign it; while some did sign, they made it known that they were agreeing only to the doctrine (questions of law de jure), not the allegations asserted by the bull (questions of fact de facto). The latter category included the four Jansenist leaning bishops, who communicated the bull to their flocks along with messages that maintained the distinction between doctrine and fact. This angered both Louis XIV and Alexander VII. Alexander VII commissioned nine French bishops to investigate the situation. Alexander VII died in 1667 before the commission concluded its investigation and his successor, Pope Clement IX, initially appeared willing to continue the investigation of the nine Jansenist leaning bishops. However, in France, Jansenists conducted a campaign arguing that allowing a papal commission of this sort would be ceding the traditional liberties of the Gallican Church, thus playing on traditional French opposition to ultramontanism. They convinced one member of the cabinet (Lyonne) and nineteen bishops of their position, these bishops argued, in a letter to Clement IX, that the infallibility of the Church applied only to matters of revelation, and not to matters of fact. They asserted that this was the position of Caesar Baronius and Robert Bellarmine. They also argued, in a letter to Louis XIV, that allowing the investigation to continue would result in political discord. Under these circumstances, the papal nuncio to France recommended that Clement IX accommodate the Jansenists. Clement agreed, and appointed César d'Estrées, bishop of Laon, as a mediator in the matter. D'Estrées convinced the four bishops, Arnauld, Choart de Buzenval, Caulet, and Pavillon, to sign the Formula of Submission for the Jansenists (though it seems they may have believed that signing the formulary did not mean assent to the matters of fact it contained). The pope, initially happy that the four bishops had signed, became angry when he was informed that they had done so with reservations. Clement IX ordered his nuncio to conduct a new investigation. Reporting back, the nuncio declared: "they have condemned and caused to be condemned the five propositions with all manner of sincerity, without any exception or restriction whatever, in every sense in which the Church has condemned them". However, he reported that the four bishops continued to be evasive as to whether they agreed with the pope as to the matter of fact. In response, Clement IX appointed a commission of twelve cardinals to further investigate the matter. The result was the apostolic constitution [[Unigenitus, promulgated by Pope Clement XI on September 8, 1713. It was written with the contribution of Gregorio Selleri, a lector at the College of Saint Thomas, the future Pontifical University of Saint Thomas Aquinas, Angelicum, and later Master of the Sacred Palace, fostered the condemnation of Jansenism by condemning 101 propositions from the Réflexions morales of Quesnel as heretical, and as identical with propositions already condemned in the writings of Jansen. Those Jansenists who accepted Unigenitus Dei Filius became known as Acceptants. After examining the 101 propositions condemned by Unigenitus Dei Filius, Noailles determined that as set out in Unigenitus Dei Filius and apart from their context in the Réflexions morales, some of the propositions condemned by Unigenitus Dei Filius were in fact orthodox. He, therefore, refused to accept the apostolic constitution and instead sought clarifications from the pope. In the midst of this dispute, Louis XIV died in 1715, and the government of France was taken over by Philippe II, Duke of Orléans, regent for the five year old Louis XV of France. Unlike Louis XIV, who had stood solidly behind Unigenitus Dei Filius, Philippe II expressed ambivalence during the Régence period. With the change in political mood, three theological faculties that had previously voted to accept Unigenitus Dei Filius – Paris, Nantes, and Reims – voted to rescind their acceptance. In 1717, four French bishops attempted to appeal Unigenitus Dei Filius to a general council; the bishops were joined by hundreds of French priests, monks, and nuns, and were supported by the parlements. In 1718, Clement XI responded vigorously to this challenge to his authority by issuing the bull Pastoralis officii by which he excommunicated everyone who had called for an appeal to a general council. Far from disarming the French clergy, many of whom were now advocating conciliarism, the clergy who had appealed Unigenitus Dei Filius to a general council, now appealed Pastoralis officii to a general council as well. In total, one cardinal, 18 bishops, and 3,000 clergy of France supported an appeal to a general council. However, the majority of clergy in France (four cardinals, 100 bishops, 100,000 clergymen) stood by the pope. The schism carried on for some time, and it was not until 1728 that Louis Antoine de Noailles submitted to the pope and signed Unigenitus Dei Filius.

Фракциялық

Янсенизм Францияда көп жылдар бойы сақталды, бірақ 1720-жылдардың соңында "бір-біріне қарсы фракцияларға" бөлінді. Бір фракция – Сент-Медард шіркеуінің зиратында Жансеннистік дьякон Франсуа де Паридің қабірі басында діни экстазға түскен, діни саяхатшылар – Сент-Медардтың конвульсионерлерінен пайда болды. Француздық Янсен қозғалысы мен кішігірім, радикалды конвульсионерлік құбылыс арасындағы байланысты нақты айту қиын. Брайан Страйер "Азап шеккен қасиеттілер" еңбегінде барлық дерлік конвульсионерлердің янсенистер екенін, бірақ өте аз янсенистер конвульсионерлік құбылысты қабылдағанын атап өтті. Стрейердің сөзіне сүйенсек, "1732 жылдан кейін олардың сеанстарының форматы айқын өзгерді". "Дұға, ән салу және емдеу кереметтеріне баса назар аудармай, жамағат 'рухани некеге' (кейде жер бетінде бала тудыратын) түсті, зорлық-зомбылықты тудыратын конвульсияларды қолдады [ ] және "секур" (эротикалық және зорлық-зомбылықпен азаптау) іс-әрекеттеріне батты, бұл қозғалыстың қаншалықты невроздық болғанын көрсетеді". Қозғалыс тәубе мен тәнді жазалау практикаларында "күдіссіз жыныстық мән-мағынасы бар" қатыгездікке түсті. 1735 жылы парламенттер конвульсионерлік қозғалысқа қатысты құзыреттілікті қайта алды, ол жасырын секталардың жер асты қозғалысына айналды. Келесі жылы конвульсионерлік революционерлердің парламенттерді құлату және Людовик XV-ті өлтіру жоспары "ашылды". "Августин конвульсионерлері" полицияның бақылауынан қашу үшін Парижден қашып кетті. Бұл "Янсен қозғалысын одан әрі екіге бөлді".

Испаниядағы Нидерланды мен Нидерланд Республикасында

Джонатан Израильдің айтуынша, янсенизм бастапқыда Испан Нидерландтарында күшті қолдау тапты, онда Янсеннің өзі белсенді болды, оны шіркеу иерархиясының ірі тұлғалары, Мехелен архиепископы Якобус Бун және Гент епископы Антоние Триест сияқтылары қолдады. Испан Нидерландтарындағы шіркеу ақырында янсенизмді қудалауды қолға алғанмен – янсенистік дін қызметкерлері қарсыластарымен алмастырылды және Янсеннің 1656 жылы Ипр соборындағы ескерткіші рәміздік түрде қиратылды. Бірақ испан билігі осы қудалауда француз билігіне қарағанда әлсіз болды. Янсенизм католиктер арасында ең ұзақ сақталған орын Голландия Республикасы болды, онда республика билігі янсенизмді белсенді түрде қолдады және ынталандырды. Франция мен Испан Нидерландтарынан келген янсенистер құшақ жайып қабылданды, бұл голландиялық католиктер арасында янсенистердің ықпалын арттырды. Саяси тұрғыдан алғанда, голландиялық янсенистер басқа католиктерге қарағанда протестант билігімен келісімге келуге көбірек бейімді болды және Папаның бақылауынан тәуелсіздікке ұмтылды. Теологиялық тұрғыдан алғанда, янсенистік ілімдер Голландиялық кальвинизмге жақын деп есептелді. Шындығында, голландтық янсенизм (кейде 1690 жылдары янсенизмнің маңызды жақтаушысы болған Паскье Кеснельдің есімімен "Кеснелизм" деп аталды) қарсыластары тарапынан "Шіркеу ішіндегі жасырын кальвинизм" деп айыпталды. Янсенистер мен анти-янсенистердің (соңғылары, әрине, иезуиттер бастаған) арасындағы дау-жанжал 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басында Голландия католик шіркеуін бөліп тастады – Голландия Республикасының билігі бір жағынан, ал Папалық және Франция, Испания, Португалия және Польша патшалары екінші жағынан белсенді түрде араласты. Сонымен қатар, Папалық бақылаудан көбірек тәуелсіздікке ұмтылған кейбір голландиялық католиктер, тіпті егер олар янсенизмнің теологиялық ілімдеріне толық сене бермесе де, "янсенистер" деп танылды. 1723 жылдың сәуір айында ахуал ашық дауға ұласты, содан кейін болашақта Ескі Католик Шіркеуі деп танылатын шіркеудің жақтастары бөлініп, Амстердамдық Корнелис Стенховенді Папа таныған архиепископпен бәсекелесу үшін Утрехт архиепископы етіп тағайындады. 18-шы ғасыр бойы бұл екі қарсы Католик Шіркеуі белсенді бәсекелестікке түсті. Бұл оқшауланған шіркеунің янсенистік болғаны және оның дәрежесі туралы мәселе өте даулы болды – иезуиттер оның осындай сәйкестендіруін атап өтуде мүдделі болды. 19-шы ғасырда янсенистер Франциядағы аболициялық қоғамдардың құрамына кірді. Янсенистер Жаңа Әлемдегі иезуит миссияларын сынап, азаттыққа шақырып, оны қолдады.

As noted by Jonathan Israel Jansenism initially had strong support in the Spanish Netherlands, where Jansen himself had been active, supported by such major figures of the Church Hierarchy as Jacobus Boon, Archbishop of Mechelen and Antonie Triest, Bishop of Ghent. Though the Church in the Spanish Netherlands eventually took up persecution of Jansenism – with Jansenist clergy being replaced by their opponents and the monument to Jansen in the Cathedral of Ypres being symbolically demolished in 1656 – the Spanish authorities were less zealous in this persecution than the French ones. Where Jansenism persisted longest as a major force among Catholics was in the Dutch Republic, where Jansenism was actively encouraged and supported by the Republic's authorities. Jansenist refugees from France and the Spanish Netherlands were made welcome, increasing the Jansenist influence among Dutch Catholics. Politically, the Dutch Jansenists were more inclined than other Catholics to reach accommodation with the Protestant authorities and sought to make themselves independent of Papal control. Moreover, theologically the Jansenist doctrines were considered to be closer to the dominant Dutch Calvinism. Indeed, Dutch Jansenism (sometimes called "Quesnelism" after Pasquier Quesnel, who emerged as a major proponent of Jansenism in the 1690s) was accused by its opponents of being "Crypto Calvinism within the Church". The controversy between Jansenists and anti Jansenists (the latter naturally led by the Jesuits) increasingly tore up the Dutch Catholic Church in the late 17th and early 18th century – with the authorities of the Dutch Republic actively involved on the one side and the Papacy and Kings of France, Spain, Portugal, and Poland – on the other. Moreover, some Dutch Catholics seeking greater independence from Papal control were identified as being "Jansenists", even if not necessarily adhering to the theological doctrines of Jansenism. Things came to an open split in April 1723, with the adherents of what would come to be known as the Old Catholic Church breaking away and appointing one of their numbers, the Amsterdammer Cornelis Steenhoven, as Archbishop of Utrecht to rival the Archbishop recognized by the Pope. Throughout the 18th century, these two rival Catholic Churches were active in competition. The question of whether, and to what degree, this breakaway Church was Jansenist was highly controversial – the Jesuits having a clear polemical interest in emphasizing its identification as such. In the 19th century, Jansenists were part of the abolition societies in France. The Janists had criticized Jesuit missions in the New World and advocated for liberation.