Кіріспе

Швед колониялық губернаторы Йохан Класон Рисинг (1617 жылы Рисингте туған – 1672 жылы қайтыс болған) – Жаңа Швеция колониясының соңғы губернаторы болды.

Өмірбаян

Рисинг 1617 жылы Швецияның Эстергётланд провинциясындағы Рисинг қаласында дүниеге келген. Оның әкесі – пастор, құрметті Клас Ботвиди есімді адам. Линчёпинг гимназиясын бітіргеннен кейін Уппсала және Лейден университеттерінде оқыды. 1651–1653 жылдары Эрик Алекссон Оксенстерна басшылығымен Швеция коммерциялық колледжінің хатшысы қызметін атқарды. Рисинг губернатор Йохан Принцтің басшылығымен Жаңа Швецияның кеңесшісінің көмекшісі болып тағайындалды. АҚШ-тың Атлантика орталық аймағындағы сауда бәсекелестігінің күшеюіне байланысты бұл қарым-қатынас нашарлады. Рисинг туған тайпалармен одақтың үзілуі Мэриленд ағылшын колониясы мен Жаңа Нидерланд голланд колониясына қарсы Жаңа Швецияның аумақтық тұтастығына ауыр соққы беретінін жазды. Оның бірінші әрекеті – 1651 жылы Питер Стьювесант, Жаңа Нидерландтың бас директоры Кристина фортының (Нью-Касл, Делавэр) жанында салған Голландтың Казимир фортын басып алу болды. Рисинг Казимир форты Жаңа Швецияның жергілікті американдықтардан сатып алған жеріне салынғанын мәлімдеді. Дегенмен, 1655 жылдың 15 тамызында Кристина форты голландтарға түскеннен кейін Жаңа Швеция капитуляциялауға мәжбүр болды. Рисингтің 1654–1655 жылдарға арналған есептері оның басқаруымен Жаңа Швецияның құнды тарихын құрайды. Бұл есептің швед тіліндегі қолжазба көшірмесі Швецияның Ұлттық кітапханасында сақтаулы. Бұл есеп 1878 жылы Карл К. Спринчорнның «Kolonien Nya Sveriges Historia» (ағылшын тілінде: «Жаңа Швеция колониясының тарихы») кітабының қосымшасында жарияланды. Спринчорн мәтінін Амандус Джонсон аударды. Рисинг – Вашингтон Ирвингтің «Нью-Йорктың Кникербокер тарихы» атты еңбегіндегі әдемі кейіпкер. Ирвинг Казимир форты үшін болған шайқас туралы әжуалы баяндама береді.

Басқа дереккөздер

Джонсон, Амандус. Йохан Классонның көтерілісі: Жаңа Швецияның соңғы губернаторы (Филадельфия: Швед отаршылдық қоғамы, 1915)
Джонсон, Амандус. Делавэрдегі шведтік қоныстану, 1638-1664, II том (Филадельфия: Швед отаршылдық қоғамы, 1927)
Уорд, Кристофер. Делавэрдегі голландтар мен шведтер, 1609-1664 (Пенсильвания университетінің баспасы, 1930)
Гриффис, Уильям Эллиот. Жаңа Нидерланд тарихы. Америкадағы голландтар (Бостон және Нью-Йорк. Хоутон Миффлин компаниясы. Риверсайд Пресс Кембридж, 1909)
Майерс, Альберт Кук. Пенсильвания, Батыс Нью-Джерси және Делавэрдің ертедегі баяндамалары, 1630-1707. Чарльз Скрибнер, 1912. https://archive.org/details/narrativesofearl00myer/page/n3/mode/2up сайтынан алынды.