Кіріспе

Перудегі Джулиака қаласы (xuˈlja. ka; кечуа тілінде) – Перудің оңтүстік-шығысындағы Пуно аймағындағы Сан-Роман провинциясының астанасы. Бұл аймақтың ең ірі қаласы, 2017 жылғы мәлімет бойынша халқы 276 110 адамды құрайды. Алтипланода орналасқан Джулиака теңіз деңгейінен биік жатыр, Коллао платосында орналасқан және Титикака көлінен солтүстік-батысқа қарай 45 км қашықтықта жатыр. Бұл Пуно аймағындағы ең ірі сауда орталығы. Джулиака Чачас көліне, Маравиллас өзеніне және Силустани ескі қираған жерлеріне жақын орналасқан. Қалада жыл сайын ақпан және наурыз айлары аралығында Джулиака карнавалы өтеді. Бұл өте танымал іс-шара кезінде түрлі-түсті киімдер киген қатысушылар Коллао платосының би стилінде көшеде жиналып билейді. Әулие Себастьян мерекесі жыл сайын 20 қаңтарда тойланады. Джулиака тұрғындары көлік, пойыз және велосипедтерді пайдаланады. Бұл аймақтағы маңызды транзиттік пункт және Перудің оңтүстік қалаларымен, соның ішінде Арекипа, Пуно, Такна, Куско, Ило және Ла Ринкондамен, сондай-ақ Боливиямен тығыз байланыста. Чикаго, Иллинойс штаты сияқты, бұл қала да "Желді қала" деп аталады, себебі қала желді Коллао платосында орналасқан. Сонымен қатар, Джулиака шұлық, свитер және қолөнер бұйымдарын өндірудің ірі орталығы болғандықтан, оны "Шұлық қаласы" немесе "Тоқыма қаласы" деп те атайды. Қазірде киім, жүн және мата өндірісі өнеркәсіптік процестерге айналды. Бұл қала сонымен қатар аймақтың басты әуежайы – Инка Манко Капак әуежайына да ие.

Этимология

Тарихшы Рамон Риос Джулиаканың кечуа тіліндегі Xullaskca kaipi (шашыранды жаңбыр) сөздерінен шыққандығын айтады. Бұл атау инка әскерлері коллаларды қуумен Альтипланоның осы бөлігіне келгенде, Хуайнарроке төбесінде жаңбыр шашырағанын байқағандарына сілтеме жасайды. Дегенмен, Юсто Руэлас Джулиаканың кечуа сөзі Shulla Qaqa (тасқа тамған нәрсе) екенін мәлімдейді, себебі Хуайнарроке және Санта-Крус төбелерінің маңында таңғы шыққа ұқсайтын кішкентай кварц бөлшектері көрінеді.

Испандықтарға дейінгі келу

Алтиплано б.з.д. 4000 жылдан бастап ауыл шаруашылығы және мал өсірумен (ламалар мен теңіз шошқалары) айналысқан, көшпеуші қауымдармен қоныстандырылды. Уро тайпасы өзендердің қалаларына қоныстанды, тотораның мүмкіндіктерін және Титикака көлінің балықтарын пайдаланды, сондай-ақ төңіректегі көлдерге: Чакас, Қоривата, Кочапампа және Джульяка өзеніне (қазіргі Коата өзені) орналасты. Осы қоныстанғандардың құрылымы Урос де Коата және Урос де Десагуадеро ретінде тіркелді, олардан Коата Уросы Джульякамен байланыс орнатып, оларды байланыстыратын өзен арқылы қарым-қатынас жасады. Сондай-ақ, бұл өзен бойындағы қоныстанғандар тоторадан жасалған салдарда, ихустан жасалған жіптермен бекітілген желкендік техниканы дамытты, бұл балық аулауға және кейде Титикака көлінен Джульяка аумақтары арасындағы кішірек көлдерге тасымалдауға қолдау көрсетті. Б.з.д. 1000-500 жылдар аралығында Джульяка Құмер Моқо (Тапарачи) орнында ежелгі қоныс – Қалуйоның ықпалымен гүлденді. Археологтар осы кезеңге жататын шағын ауылды тапты, оның тұрғындары картоп, киноа, канива, карачи, теңіз шошқалары және басқаларымен тамақтанды. Олар алғашқы варуварулардың құрылысшылары болды және ерекше тоқыма өнеркәсібін дамытты. Б.з.д. 200-200 жылдары аралығында Пукара мәдениетінің билігі осы таулы аймақта кеңейді. 3-4 ғасырларда Хуайнаррок тайпасы гүлденді. Содан кейін Тиауанако, Колла және Инкалардың үстемдігі бірінен соң бірі пайда болды. Коллалар мен Инкалар қатыгез қарсыластар болды және тек Пачакутек пен оның ұлы Майта Капак басшылығымен, қанды жаулап алу соғыстарынан кейін батыл Сапана, Чучикапак және Хуайнаррок тайпаларын бағындыра алды.

21 ғасыр

Саяси дағдарыс кезінде полиция 18 наразыны атып өлтірді.

Экономика

Джулиака тауарлар мен қызметтердің ірі сауда орталығы болып табылады және Пуно облысының қаржы астанасы саналады. Сауда – оның басты экономикалық қызметі, ол еңбекке қабілетті халықтың 26,5%-ын құрайды. 2008 жылы Джулиакада 15 439 сауда орын болды, бұл Пуно облысы бойынша жасалған сауданың 41%-ына тең. Бұл Ла-Ринконда жоғау биіктіктегі бейресми алтын өндіру қаласы үшін сауда орталығы болып табылады. Джулиака қаласы капиталды инвестициялау орталығына айналды. Осының нәтижесінде кедейлік азайды және кейбір тұрғындардың жан басына шаққандағы табысы артты.

Климат

Джулиаканың субтропикалық тау климаты (Köppen Cwb/Cwc) бар, ол альпілік тундра климатына (ETH) жақын, жылдың көп бөлігінде салқын немесе суық болады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері [мәлімет жоқ]. Қыстар құрғақ, түндер мен таңертеңдерде аязды, ал күндізгі температура жағымды.

Ескерткіштер мен қызықты жерлер

Джулиака қаласы және оның төңірегінде әртүрлі табиғи және тарихи туристік тартымдылықтар бар, олардың ең танымалдары: Санта-Каталина шіркеуі, Вайнаруки төбесі, Чакас көлі және Кокан қауымы.

Санта Каталина шіркеуі

Армас алаңында орналасқан, ежелгі халықтарға тән барокко архитектуралық стилінде салынған. Оның құрылысы 1649 жылы иезуиттермен басталған, алайда толық аяқталуына 125 жыл кеткен. Бұған Арекипа тас қазбаларынан әкелінген тастан толығымен тұрғызылған жалғыз қоңырау мұнарасы куә. Қазіргі таңда бұл ғимарат францискандықтар орденінің басқаруында.

Ла Мерсед шіркеуі

Бұл шіркеу республика кезеңінің көркем сәулет өнерінің әдемі туындысы. Ол қала орталығындағы Болонье алаңының батыс жағында орналасқан. Оның қызыл әктастан қашалған (ерекше түсіне байланысты) және заманауи кезеңге тән құрылысы (темір қаңқасы) бар. Санта-Каталинаның бас шіркеуі сияқты, бұл шіркеудің де бұрынғысына қарағанда симметриялы түрде орналасқан, жалғыз қоңырау мұнарасы бар, сондай-ақ төрт дөңгелек сағат тақтасы бар. Оның салынуына Дон Грегорио Лаймеге тапсырыс берген, адал жандардың бір тобы себепкер болды. 1959 жылы пайдалануға берілді және 1995 жылы қайта жөнделді, оның барысында жергілікті элементтер қосылды.

Францискандар монастыры

Сондай-ақ Санта-Барбара монастыры деп аталады. Бұл ғимарат төрт қабатты, және Хатун Руми немесе Санта-Барбара (испанша атауы) төбесіне салынған. Джулиака қаласының Армас алаңынан 40 метр қашықтықта орналасқан бұл ғимарат негізінен роман стилінде салынған. Республикалық кезеңде маңызды болғандықтан, қазіргі таңда қаланың ең басты туристік орталықтарының бірі болып табылады.

Уайнаруки төбесі

Армас алаңының оңтүстік-шығысында, Вайнаруки төбесінде орналасқан. Толығымен бетон мен шыны талшықтан жасалған Ақ Мәсіх, Юлиаканың көкжиегінде көзге түседі. Ескерткіштің іргесінде қалалық және қалалық емес аймақтарды көруге болатын панорамалық алаң бар, олар қаланы құрайды. Бұл кешен бар болғаны екі жарым аптада салынды және 1987 жылы ашылды.

Лас Кальцетерас галереясы

Бұл үш қабатты ғимарат Болонье алаңының солтүстік қанатында орналасқан. Бұл – қолөнер бұйымдары сататын сауда орталығы, онда түрлі-түрлі киімдер (жорап, чульо, етікше, шәл, свитер, кілем, қолғап және т.б.) сатылады, олар жергілікті материалдардан (лама, альпака, викунья) тоқылған немесе жасалған. Келушілер қолөнерші әйелдердің түрлі жүн мен жіптерден жасаған қолөнерін, олардың ұлттық киімдерін (тұздықтар деп аталады) көре алады, бұл бұйымдар халықаралық нарықта жоғары бағаланады.

Чакас лагунасы

Джулиака қаласынан солтүстік-батысқа қарай 10 шақырым қашықтықта, Кокан және Чакас елді мекендеріне жататын аймақта орналасқан. Бұл – кең далалармен қоршалған лагуна. Икинито тауы (аймақтағы ең биігі) сияқты төбелермен оралған. Лагунаның пішіні сопақ, ал ауданы шамамен 6,2 км² құрайды. Бұл суы мол лагунада жергілікті флора мен фауна, әсіресе жаз айларында (жаңбырлы маусымда) өте көп.