Доктор Ктодан Йети роботтары: көрінісі, құрылысы, Ұлы Интеллект қызметіндегі мақсаты. 1967 жылғы «Қорқынышты қар адамдары» сериалынан маңызды деректер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Йети – ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан британдық ғылыми-фантастикалық телесериал «Доктор Хью» сериясынан шыққан ойдан шығарылған роботтар. Оларды бастапқыда Генри Линкольн мен Мервин Хейсман жасаған, ал алғаш рет 1967 жылы «Жаман қарлы адамдар» атты сериалда пайда болды, онда олар Екінші Доктор және оның серіктері Джейми мен Викториямен кездесті. Йетилер криптозоологиялық жаратылыстарға ұқсас, оларды «Радио Таймс» «жағымды, бірақ қатыгез» деп сипаттаған, олардың ішінде қозғалыс күшін қамтамасыз ететін кішкентай шар тәрізді құрылғы жасырынып тұрады. Йетилер Ұлы Зияткерлікке қызмет етеді, ол басқа бір өлшемнен келген денесіз бірлік, алғаш рет Жерді жаулап алу үшін физикалық денеге ие болуға тырысқан. Йетилер бастапқыда жаңалыққа құмар адамдарды қорқытып, жаңылыстыру үшін пайдаланылды, бірақ кейіннен Ұлы Зияткерліктің әскеріне айналды. 1968 жылы Линкольн мен Хейсманның арасында тағы бір жаңа монстр – «Доминаторлар» сериалды ұсыну туралы ББС-пен келіспеушіліктер туындады, нәтижесінде сценарийшілер сериалдан кетіп, Йетилер антагонист ретінде зейнетке шықты. Содан бері Йетилер көбінесе флэшбектерде немесе эпизодтық рөлдерде пайда болады. Олардың бірі 20 жылдық мерекелік арнайы бағдарлама «Бес дәрігерде» болды. Сондай-ақ олар 1990-шы жылдардағы Virgin Missing Adventures романдары мен 1995 жылғы Reeltime өндірісінің Downtime бөлімінде де кездеседі. Ұлы Зияткерлік кейіннен қайта жаңғыртылған сериалдың 7-ші маусымында сэр Ян МакКеллен мен Ричард Э. Гранттың ойнауымен, Йети қызметшілерінің көмегінсіз қайтып келді.
The Yeti are fictional robots from the long running British science fiction television series Doctor Who. They were originally created by Henry Lincoln and Mervyn Haisman, and first appeared in the 1967 serial The Abominable Snowmen, where they encountered the Second Doctor and his companions Jamie and Victoria. The Yeti resemble the cryptozoological creatures also called the Yeti, with an appearance Radio Times has described as "cuddly but ferocious", disguising a small spherical device that provides its motive power. The Yeti serve the Great Intelligence, a disembodied entity from another dimension, which first appeared trying to form a physical body so as to conquer the Earth. The Yeti are initially used as a deception to frighten away curious people, but eventually they become an army for the Great Intelligence. Disagreements arose between Lincoln and Haisman with the BBC in 1968 over a serial introducing another new monster, The Dominators, leading to the writers' departure from the series and the retirement of the Yeti as antagonists. The Yeti have since appeared infrequently in flashbacks or cameo appearances. One did have a part in the 20th anniversary special The Five Doctors. They also appear in the 1990s Virgin Missing Adventures novels and the 1995 Reeltime spin off production Downtime. The Great Intelligence has since returned in Series 7 of the revived series, portrayed by Sir Ian McKellen and Richard E Grant, without the aid of its Yeti servants.
Жасау
Йети, Кибермендер мен Мұз жауынгерлері сияқты қазіргі заманғы жаулар, – бұл өндіріс тобының Далектерге балама монстрлер жасауға жасаған әрекеті еді. Далектердің авторы және авторлық құқықтың бір бөлігінің иесі Терри Нейсон оларды американдық спин-офф сериясында көрсеткісі келді. "Далектердің зұлымдығы", төртінші маусымның соңғы эпизоды, Доктор мен Далектердің арасындағы соңғы қақтығыс ретінде жоспарланған. Продюсер Иннес Ллойд Джерри Дэвис пен Кит Педлер жасаған Кибермендердің құрылысын қадағалап, осы монстрларды Далектерге балама ретінде қарастырды. Кейін Ллойд Далектерді алмастыру қажеттілігі Йетиді қайта-қайта пайда болатын монстр ретінде таңдау шешіміне де әсер еткенін еске алды. Генри Линкольн мен Мервин Хейсман Патрик Траутонмен сөйлескеннен кейін, ол Доктор ретіндегі алғашқы маусымында Жерде өтетін оқиғалардың жетіспеуіне көңілі толмады. Сондықтан Линкольн бағдарлама үшін эпизодтар жасауға ыңғайлы концепция ретінде Йети туралы әңгімелерді таңдады. Ол "Қорқыныш желісі" эпизодындағы костюмдерге де жауапты болды. Бұл эпизодта олардың дебютінен өзгеше Йети костюмдері қолданылды, себебі бұрынғылары жеткілікті түрде қорқынышты емес еді және тозығы жеткен. "Қырағы қарлы адамдар" эпизодындағы Йети роботтары үлкен, қоңыр түкті және қара бетті болды. Бұл костюмдерде де тырнақты қолы мен аяқтары бар, ал кеудесінде Ұлы Интеллекттің оларды қашықтан басқару үшін пайдаланатын басқару шарлары орналасқан. Бұл бастапқы костюмдер "біршама мейірімді" деп есептелді, сондықтан роботтар "Қорқыныш желісінде" қайтып келгенде қайта жасалды. "Қырағы қарлы адамдар" эпизодынан бір Йети мұражай экспонаты ретінде қысқаша көрінді және басқару шарларымен қайта жанданып, жаңа үлгіге айналды. "Қырағы қарлы адамдар" эпизодында басқару шарлары белсенді емес Йетилерді іздеп, роботтардың ішіне кіріп, оларды жандандыра алады, сонымен қатар сыбызғы сияқты дыбыстар шығарады. Егер шар орналастырылатын ойық бітелсе, мысалы, Джейми (Фрейзер Хайнс) таспен бітегендей, шар бұл Йетиге назар аудармайды және үнсіз қалады. "Қорқыныш желісі" профессоры Эдвард Траверс және эпизод дамыған сайын Доктордың олармен тәжірибе жасауы арқылы шарларды сюжеттік құрал ретінде кеңейтті. Траверс пен Доктордың тәжірибелері кейінірек кейіпкерлерге шарды басқаруға мүмкіндік берді, соның арқасында олар қысқа қашықтықтағы пульт арқылы кез келген Йетиді басқара алатын болды.
The Yeti, along with contemporary villains such as the Cybermen and Ice Warriors, were an effort by the production team to create replacement monsters for the Daleks, who creator and part copyright owner Terry Nation desired to have appear in an American spin off series. The Evil of the Daleks, the last serial of the fourth season, had been intended as a final confrontation between the Doctor and the Daleks. Producer Innes Lloyd had already overseen the creation of the Cybermen by Gerry Davis and Kit Pedler and saw the monsters as an alternative to Daleks. Lloyd later recollected that the need to replace the Daleks also influenced the decision to pick up the Yeti as recurring monsters. After Henry Lincoln and Mervyn Haisman had spoken with Patrick Troughton, who expressed disappointment in the lack of Earth bound stories in his first season as the Doctor, Lincoln chose the stories of the yeti as a suitable concept around which to create a serial for the program. he was also responsible for costumes in their second serial The Web of Fear. This serial used different Yeti costumes from those of their debut, which were not considered threatening enough and had deteriorated. The Yeti robots that appear in The Abominable Snowmen are large with brown fur and a blackened face. These costumes also have clawed hands and feet, and they house control spheres in their chest, used by the Great Intelligence to remotely operate them. These original costumes were deemed 'a little too cuddly' and so when the robots returned in The Web of Fear they were redesigned. One of the original Yeti from The Abominable Snowmen appeared briefly as a museum display and, upon being reactivated by a control sphere, transformed into the newer model. In The Abominable Snowmen the control spheres are depicted as capable of seeking out inactive Yeti and crawling into the robots to activate them, emitting a series of whistle like beeps whilst doing so. If the cavity intended to house the sphere is blocked, as Jamie (Frazer Hines) does with a rock, the sphere ignores that Yeti and falls silent. The Web of Fear expanded upon the spheres as a plot device with Professor Edward Travers and, as the serial progresses, the Doctor experimenting upon them. The experiments of both Travers and the Doctor eventually allow the protagonists to control the sphere, and by extension any Yeti it is stored within, using a short range remote control.
Тарих
Ети сериалдың бесінші маусымында Доктордың екінші түріндегі (Патрик Траутон) қарсыласы ретінде екі рет пайда болды. Олар 1967 жылғы «Қорқынышты қар адамдары» сериалында Гималайдағы буддалық монастырьға жақын үңгірді қорғап, саяхатшыларды қорқытып немесе өлтіріп жүргені туралы айтылады. Ети роботтары ғасырлар бұрын астралдық жазықта кездескен адамның денесін иеленген Ұлы Зиялылықты қамтитын шарлар пирамидасын қорғайды (Волф Моррис – Жоғары Лама Падмасамбхава). Падмасамбхава Ұлы Зиялылықты қолданып, шахмат тақтасы сияқты монастырь мен тау беткейінің картасындағы кішкентай Йетилерді жылжытады. Ұлы Зиялылық өзіне физикалық дене жасауды жоспарлайды, бірақ Доктор мен оның серіктері бұл жоспарды жоққа шығарады. Зиялылық астралдық жазыққа қуылғаннан кейін Йетилер ұйықтап қалады. Трэверс (Джек Уотлинг) Йетилерге қатысты бірнеше қызықты нәрсені Англияға алып келеді, ол нағыз Йетиге кездесуді үміттенеді. 1968 жылы көрсетілген «Қорқыныш желісі» сериалында «Қорқынышты қар адамдарынан» қырық жыл өткен соң, Трэверс Англияға әкелген Йети артефактілері Ұлы Зиялылықтың оралуына байланысты қайтадан оянады. Йетилер Лондонды басып алып, метроны торына орайды. Ұлы қарсылықты алдымен капитан Найт (Ральф Уотсон), содан кейін полковник Летбридж Стюарт (Николас Кортни) бастаған сарбаздар тобы көрсетеді, ал ғылыми қолдауды Трэверс, оның қызы Энн Трэверс (Тина Пэкер) және кейіннен Доктор көрсетеді. Лондон метросына жасалған шабуыл Докторды тартып алу үшін жасалған тұзақ екені анықталады, сондықтан Ұлы Зиялылық Доктордың санасын сіңіруге тырысады, бірақ ол тағы да жеңіліп, қуылды. 1983 жылғы «Маудрин Өлі емес» сериалында бесінші Доктор зейнеткерлікке шыққан және естестігі жоқ Летбридж Стюартпен кездескенде, Йети Бригадирдің естелігін ояту үшін Доктор жасайтын көптеген сілтемелердің бірі болып табылады. «Қорқыныш желісінен» үзінділер осы сериалда қайта көрініс ретінде көрсетіледі. Бригадир кейінірек 1989 жылғы «Соғыс алаңы» сериалында UNIT дайындалған көптеген шетелдік қарсыластардың бірі ретінде Йетиге сілтеме жасайды. Доктордың Йетимен кездесуі 2012 жылғы «Қар адамдары» телефильмінде де айтылады, онда Доктор 1960 жылдардағы Лондон метросының картасын жас Ұлы Зиялылықтың алдында бір мәселені дәлелдеу үшін пайдаланады, бұл 1968 жылғы «Қорқыныш желісіндегі» кейінгі шабуылға сілтеме жасайды. Бұл оқиға «Қорқынышты қар адамдары» сериалына да кіріспе болып табылады.
The Yeti appeared twice in the fifth season of the series as adversaries of the Doctor's second incarnation (Patrick Troughton). They are introduced in the 1967 serial The Abominable Snowmen guarding a cave near a Buddhist monastery in the Himalayas, scaring or killing travellers. The Yeti robots are protecting a pyramid of spheres that house the Great Intelligence, who has also possessed the body of the High Lama Padmasamabhava (Wolfe Morris) ever since encountering the man on the astral plane some centuries ago. Using Padmasambhava the Great Intelligence moves small Yeti pieces around a chess like map of the monastery and mountainside. The Great Intelligence intends to create a physical body for itself, but these plans are foiled by the Doctor and his companions. With the Intelligence banished back to the astral plane the Yeti fall dormant. Several Yeti curiosities are taken back to England by Travers (Jack Watling), who had come in the hopes of encountering the real Yeti. In The Web of Fear, aired in 1968 and set forty years after The Abominable Snowmen, the Yeti artifacts that Travers brought to England reawaken due to the return of the Great Intelligence. The Yeti then subjugate London and engulf the Underground in web. The only resistance offered is by a band of soldiers, led first by Captain Knight (Ralph Watson) and then by Colonel Lethbridge Stewart (Nicholas Courtney), with scientific support provided by Travers, his daughter Anne Travers (Tina Packer) and later the Doctor. The invasion of the London Underground is revealed as a trap designed to draw in the Doctor so that the Great Intelligence can drain the Doctor's mind, but it is again defeated and banished. When in the 1983 serial Mawdryn Undead the Fifth Doctor encounters a retired and amnesiac Lethbridge Stewart the Yeti are one of many references the Doctor makes to trigger the Brigadier's memory. Clips from The Web of Fear are also shown in a flashback montage during this serial. The Brigadier later references the Yeti in the 1989 serial Battlefield as one of many alien adversaries that UNIT is prepared for. The Doctor's encounters with the Yeti are also referred to in the 2012 TV story "The Snowmen" when the Doctor uses a map of the 1960s London Underground to prove a point in front of a younger Great Intelligence, referencing its later invasion in 1968's The Web of Fear. The story also serves as a prequel to The Abominable Snowmen.
Басқа көріністер
Халық арасында танымал монстр ретінде Йети Doctor Who медиасында пайда болды; алайда, теледидарда көрсетілмеген оқиғалардың канондық мәртебесі белгісіз. Йети мен Ұлы Зияткерлік 1995 жылы Reeltime компаниясы түсірген Downtime видеофильмінде бейнеленген, онда Виктория Уотерфилд (Дебора Уотлинг), Бригадир (Николас Кортни) және Сара Джейн Смит (Элизабет Слэден) қатарлы, қазір қайтыс болған профессор Траверс (Джек Уотлинг) Ұлы Зияткерлікке қызмет ететін орталық ретінде бейнеленген. Мұнда Ұлы Зияткерлік Интернетті жұқтырып, оны жаңа дене ретінде пайдалануды жоспарлайды, адамдарды Йетидің қызметшілеріне айналдыру үшін басқару сфераларын қолданады. Downtime 1996 жылы Virgin компаниясының Missing Adventures сериясының аясында Марк Платт жазған романға айналды. Йети 1995 жылы Крейг Хинтонның "Мыңжылдық ритуалдар" атты Missing Adventure романында да кездеседі, онда басқа ғаламнан шақырылған жаратылыс жоспарланғандай болмай, Ұлы Зияткерлік сол тұлғамен бірігіп кетеді. Бұл қарама-қайшы физикалық заңдарға негізделген, демон мен сиқыршылар мекендейтін өзгертілген Лондонды құрайды, соның салдарынан Алтыншы Доктор мен оның серігі Мелдің (Валейардқа және Мелафир атты техномантке айналған) өзгертілген нұсқалары шындық өзінен-өзі жыртылып кетпес бұрын Лондонды қалпына келтіруге мәжбүр болады. Роман "Қорқыныш желісі" романынан таныс Энн Траверс кейіпкерін де қамтиды. "Мыңжылдық ритуалдар" 1994 жылы жарық көрген Энди Лейннің "Жаңа оқиғалар - барлық жалындаған от" романынан кейін, Ұлы Зияткерлікті H.P. Лавкрафттың Йог-Сотот тұлғасымен байланыстырады, ол осы ғаламнан бұрынғы ғаламнан келген күш. Ұлы Зияткерлік Doctor Who Weekly журналының #31–#34 нөмірлеріндегі қосымша комикстерде де пайда болды. Йети роботтары 1997 жылғы Doctor Who: Destiny of the Doctors видео ойынында пайда болған монстрлердің қатарында болды.
As a popular monster the Yeti have appeared in Doctor Who spin off media; however, the canonical status of non televised stories is uncertain. Yeti and the Great Intelligence are featured in the 1995 spin off video Downtime, produced by Reeltime and featuring Victoria Waterfield (Deborah Watling), the Brigadier (Nicholas Courtney) and Sarah Jane Smith (Elisabeth Sladen) with a now deceased Professor Travers (Jack Watling) serving as a vessel for the Intelligence. Here the Great Intelligence plans on infecting the Internet so as to use it as a new body, using control spheres to transform humans into Yeti servants. Downtime was novelised by Marc Platt as part of Virgin's Missing Adventures range in 1996. The Yeti also appear in the 1995 Missing Adventure Millennial Rites by Craig Hinton, where the summoning of a creature from the universe to come goes wrong and instead sees the Great Intelligence merged with that entity. This creates an altered London based on contradictory physical laws and populated by demons and sorcerers, forcing altered versions of the Sixth Doctor and his companion Mel (transformed into the Valeyard and a technomancer named Melaphyre) to restore London before the reality tears itself apart. The novel also features the character Anne Travers from The Web of Fear. Millennial Rites follows the New Adventure All Consuming Fire by Andy Lane, published in 1994, in identifying the Great Intelligence with H. P. Lovecraft's Yog Sothoth, a being from the universe before this one. The Great Intelligence also appeared in a back up comic strip in Doctor Who Weekly #31–#34. Yeti robots were also among the monsters to appear in the 1997 video game Doctor Who: Destiny of the Doctors.
Қабылдау және мұра
Бірлескен авторы Мервин Хейсман қайтыс болғаннан кейін, Guardian газетінің некрологы Йетиді сериалға "ұзаққа созылған мұра" деп атады, монстрлардың көрермендер арасында жылдам танымал болғанын атап өтті. Пол Корнелл сериядағы Фортеандық тақырыптар туралы пікір білдіріп, "Доктор Кто" – фантастикалыққа қатысты халықтың көзқарасын зерттейтін халыққа жақын серия және Йети туралы оқиғалар "Доктор Кто" осындай ұғымдарды зерттегеннің алғашқы мысалы екенін, кейіннен 1970-ші жылдардың басында Барри Леттс жасаған бірнеше сериалдарда зерттелгенін айтты. Медиа тарихшысы Джеймс Чэпман "Қырағы қарлы кісілер" сериалының криптозоологияны немесе шетелдік негіздегі мифологияны зерттейтін алғашқы "Доктор Кто" сериалы екенімен келіседі, сондай-ақ оның 1957 жылғы Hammer фильмі "Қырағы қарлы кісі" фильмінің готикалық қорқыныш атмосферасы мен сюжетінен шабыттанғанын айтады. Ол олардың екінші пайда болуы, "Қорқыныш желісі" сериалында, Гималайдағы кез келген монстрды Лондон метрополитенінің таныс ортасына орналастырып, оны қорқынышқа айналдырды. Чэпман "Қорқыныш желісі" Лондон метрополитенінде Йети қаупін ортаға қойып, "хаос әлемінің" әдеттегі бетінің астында орналасқан қорқыныш дәстүрінің бір бөлігі екенін қорытындылады. Фрейзер МакАльпин мен Ник Пейдж Йети бақылауда болғандықтан оларға үлкен қауіп төндіретінін айтты. МакАльпиннің сөзіне сүйенсек, бұл Йетиге қауіптілік сыйлайды, себебі олар бақыланады, өз сезімдері мен өшпенділіктерін сақтай алмайды және оларды басқара алатын адам үшін тек қана қатыгез физикалық агенттер ретінде әрекет етеді. Пейдж "Ұлы интеллект қажет болмаған кезде әрқашан олардың қуатын өшіріп тастайтын" еді, кейіпкерлер көрінетіндей ұйықтаған Йетимен қарым-қатынас жасағанда күдік тудыратын еді.
After the death of co creator Mervyn Haisman, the Guardian's obituary called the Yeti his 'lasting legacy' to the series, noting how the monsters quickly found popularity among viewers. Paul Cornell, commenting on Fortean themes within the series, mentions that Doctor Who is a populist series exploring the public perception of the fantastic and that the Yeti stories are an early example of Doctor Who exploring such concepts, which were later explored in several serials produced by Barry Letts in the early 1970s. Media historian James Chapman agrees that The Abominable Snowmen is the first Doctor Who serial to explore cryptozoology or mythology with an alien grounding, also citing it as having drawn from the gothic horror atmosphere and plot of Hammer's 1957 film The Abominable Snowman. He reflects that their second outing, in The Web of Fear, turned what was merely another monster when in the Himalayas into a nightmare by placing them in the identifiable setting of the London Underground. Chapman concludes that The Web of Fear also, by centring the Yeti threat in the London Underground, is part of a horror tradition where a 'chaos world' is located under the surface the ordinary. In contrast, Fraser McAlpine and Nick Page felt that the Yeti being controlled gave them greater menace. McAlpine says this gives the Yeti menace because, being controlled, they can't hold any feelings or grudges of their own and act only as the fierce physical agents for whoever can control them. Page reflected that 'the Great Intelligence always turned off their power when it was not required', creating suspense when characters interacted with a seemingly dormant Yeti.