Кіріспе
Философиялық теориялар отбасы
Философия мен логикада ақиқаттың дефляциялық теориясы (семантикалық дефляционизм немесе жай ғана дефляционизм) – бұл теориялардың бір тобы, олардың ортақ ерекшелігі – мәлімдеменің ақиқаттығы туралы айғақтар осы мәлімдемеге "ақиқат" деп аталатын қасиетті жатқызмайды деген ұстаным.
Артықшылық теориясы
Готтлоб Фреге, вероятно, был первым философом или логиком, который отметил, что приписывание истинности или существования не выражает ничего сверх и помимо высказывания, к которому оно относится. Он заметил:
"Стоит отметить, что предложение "Я чувствую запах фиалок" имеет то же содержание, что и предложение "Истинно, что я чувствую запах фиалок". Таким образом, кажется, что добавление свойства истинности к мысли ничего не меняет." (Фреге, Г., 1918. "Мысль", в его "Логических исследованиях", Оксфорд: Blackwell, 1977). Тем не менее, первая серьезная попытка сформулировать теорию истины, которая систематически исключала бы предикат истины, принадлежит Ф. П. Рамзи. Рамзи утверждал, вопреки преобладающим тенденциям того времени, что не только не было необходимости строить теорию истины на основе предшествующей теории значения (или ментального содержания), но и что, как только теория содержания будет успешно сформулирована, станет очевидно, что в теории истины больше нет необходимости, поскольку предикат истины будет показан избыточным. Следовательно, его особая версия дефляционизма обычно называется теорией избыточности. Рамзи отметил, что в обычных контекстах, когда мы непосредственно приписываем истинность предложению, как в "Истинно, что Цезарь был убит", предикат "истинно" не выполняет никакой функции. "Истинно, что Цезарь был убит" просто означает "Цезарь был убит", а "Ложно, что Цезарь был убит" просто означает "Цезарь не был убит". Рамзи признал, что простое исключение предиката истины из всех высказываний, в которых он используется в обычном языке, не является путем к построению всеобъемлющей теории истины. Например, рассмотрим предложение "Все, что говорит Джон, истинно". Это можно легко перевести в формальное предложение с переменными, охватывающими предложения: "Для всех P, если Джон говорит P, то P истинно". Но попытка напрямую исключить "истинно" из этого предложения, при стандартной интерпретации квантификации первого порядка в терминах объектов, приведет к грамматически некорректной формулировке: "Для всех P, если Джон говорит P, то P". Это грамматически некорректно, потому что P в этом случае должно быть заменено именем объекта, а не предложения. Подход Рамзи заключался в том, чтобы предположить, что такие предложения, как "Он всегда прав", можно выразить в терминах отношений: "Для всех a, R и b, если он утверждает aRb, то aRb". Рамзи также заметил, что, хотя его перефразировки и определения можно легко представить в логической символике, более фундаментальная проблема заключалась в том, что в обычном английском языке исключение предиката истины во фразе, такой как "Все, что говорит Джон, истинно", приведет к чему-то вроде "Если Джон что-то говорит, то это". Рамзи приписал это дефекту естественного языка, предполагая, что такие про-предложения, как "то" и "что", рассматриваются как местоимения. Это "порождает искусственные проблемы о природе истины, которые сразу же исчезают, когда они выражены в логической символике". По мнению Рамзи, только из-за отсутствия в естественных языках про-предложений (выражений, которые относятся к предложениям так же, как местоимения к существительным) предикат истины нельзя определить во всех контекстах. А. Дж. Айер пошел еще дальше в идее Рамзи, заявив, что избыточность предиката истины подразумевает, что такого свойства, как истина, не существует. Есть предложения, в которых слово "истина", кажется, обозначает что-то реальное; и это побуждает спекулятивного философа спросить, что это за "что-то". Естественно, он не получает удовлетворительного ответа, поскольку его вопрос неправомерен. Наш анализ показал, что слово "истина" ничего не обозначает в том смысле, в котором требует этот вопрос. Эта крайняя версия дефляционизма часто называется теорией исчезновения или теорией отсутствия истины, и легко понять почему, поскольку Айер, кажется, утверждает и то, что предикат "истинно" избыточен (и, следовательно, ненужен), и то, что такого свойства, как истина, вообще не существует.
It is worthy of notice that the sentence "I smell the scent of violets" has the same content as the sentence "it is true that I smell the scent of violets". So it seems, then, that nothing is added to the thought by my ascribing to it the property of truth. (Frege, G., 1918. "Thought", in his Logical Investigations, Oxford: Blackwell, 1977)
Nevertheless, the first serious attempt at the formulation of a theory of truth which attempted to systematically define the truth predicate out of existence is attributable to F. P. Ramsey. Ramsey argued, against the prevailing currents of the times, that not only was it not necessary to construct a theory of truth on the foundation of a prior theory of meaning (or mental content) but that once a theory of content had been successfully formulated, it would become obvious that there was no further need for a theory of truth, since the truth predicate would be demonstrated to be redundant. Hence, his particular version of deflationism is commonly referred to as the redundancy theory. Ramsey noted that in ordinary contexts in which we attribute truth to a proposition directly, as in "It is true that Caesar was murdered", the predicate "is true" does not seem to be doing any work. "It is true that Caesar was murdered" just means "Caesar was murdered" and "It is false that Caesar was murdered" just means that "Caesar was not murdered". Ramsey recognized that the simple elimination of the truth predicate from all statements in which it is used in ordinary language was not the way to go about attempting to construct a comprehensive theory of truth. For example, take the sentence Everything that John says is true. This can be easily translated into the formal sentence with variables ranging over propositions For all P, if John says P, then P is true. But attempting to directly eliminate "is true" from this sentence, on the standard first order interpretation of quantification in terms of objects, would result in the ungrammatical formulation For all P, if John says P, then P. It is ungrammatical because P must, in that case, be replaced by the name of an object and not a proposition. Ramsey's approach was to suggest that such sentences as "He is always right" could be expressed in terms of relations: "For all a, R and b, if he asserts aRb, then aRb". Ramsey also noticed that, although his paraphrasings and definitions could be easily rendered in logical symbolism, the more fundamental problem was that, in ordinary English, the elimination of the truth predicate in a phrase such as Everything John says is true would result in something like "If John says something, then that". Ramsey attributed this to a defect in natural language, suggesting that such pro sentences as "that" and "what" were being treated as if they were pronouns. This "gives rise to artificial problems as to the nature of truth, which disappear at once when they are expressed in logical symbolism " According to Ramsey, it is only because natural languages lack, what he called, pro sentences (expressions that stand in relation to sentences as pronouns stand to nouns) that the truth predicate cannot be defined away in all contexts. A. J. Ayer took Ramsey's idea one step further by declaring that the redundancy of the truth predicate implies that there is no such property as truth. There are sentences in which the word "truth" seems to stand for something real; and this leads the speculative philosopher to enquire what this "something" is. Naturally he fails to obtain a satisfactory answer, since his question is illegitimate. For our analysis has shown that the word "truth" does not stand for anything, in the way which such a question requires. This extreme version of deflationism has often been called the disappearance theory or the no truth theory of truth and it is easy to understand why, since Ayer seems here to be claiming both that the predicate "is true" is redundant (and therefore unnecessary) and also that there is no such property as truth to speak of.
Перформативтік теория
Питер Строусон 1950 жылдары шындықтың перформативті теориясын қалыптастырды. Рамзи сияқты, Строусон да тілдің сөздері мен сөйлемдеріне мағына беретін семантикалық мазмұнды (немесе әлемнің фактілерін) анықтаудан өзге шындықтың жекелеген мәселесі жоқ деп сенді. Мағына және сілтеме туралы мәселелер шешілгеннен кейін, шындық туралы қосымша сұрақтар туындамайды. Алайда Строусонның көзқарасы Рамзидікінен өзгеше, себебі Строусон «ақиқат» деген сөздің маңызды рөлі бар екенін айтады: атап айтқанда, ол «Мен үйді тазалауға уәде беремін» деген сияқты перформативті қызмет атқарады. Егер біз p – шындық деп мәлімдесек, онда біз тек қана p – шындық екенін мәлімдемейміз, сонымен қатар белгілі бір контексте мәлімдеменің шындығын растауға бағытталған «сөйлеу әрекетін» жасаймыз. Бұл біздің бұрын айтылған мәлімдемемен келісімімізді және оны мақұлдауымызды көрсетеді, немесе жалпыға ортақ сенімді растайды, немесе біздің айтқандарымыздың сол контексте басқалар тарапынан қабылдануы мүмкін екенін білдіреді.
Дефляционизмге қарсылық
Барлық түрдегі дефляциялық теорияларға қарсылық білдірушілердің бірі 1994 жылы Джексон, Оппи және Смит жасады (Киркхам 1992 жылдан кейін). Қарсылыққа сәйкес, егер дефляционизм сөйлемдік теория ретінде түсіндірілсе (яғни, шындық жоғарыда көрсетілгендей (Т) сияқты екі шарттылықтардың сол жағындағы сөйлемдерге қатысты болса), онда дефляционизм жалған; екінші жағынан, егер ол ұсыныстық теория ретінде түсіндірілсе, онда ол мәнсіз. Стандартты эквиваленттік схеманың тағы бір қарапайым мысалын қарастырайық:
«Шөп жасыл» — шөп жасыл болса және тек сонда ғана шын. Қарсылық мынада: егер курсивпен жазылған сөздер сөйлем ретінде қарастырылса, онда ол жалған, себебі бүкіл мәлімдеме шын болу үшін, тек «шөп жасыл» дегеннің шындығы жеткіліксіз, сондай-ақ басқа да нәрселер қажет. Сондай-ақ, «шөп жасыл» сөйлемі шөп жасыл екенін білдіруі керек, және бұл қосымша тілдік факт эквиваленттік схемада қарастырылмайды. Алайда, егер сол жақтағы «шөп жасыл» дегені ұсыныс ретінде қарастырылса, онда теория мәнсіз болып көрінеді, өйткені «шөп жасыл» дегені шөп жасыл болса және тек сонда ғана шын деп анықталады. Назар аударыңыз, мұндағы мәнсіздік шындық тұжырымынан емес, ұсыныстан туындайды. Қалай болғанда да, ұсыныстық нұсқаның мәнсіздігін жай ғана қабылдау, кем дегенде, Ақиқаттың дефляциялық теориясы шеңберінде сөйлемдер мен олар білдіретін нәрселер арасындағы байланысты түсіндіруге болмайды; яғни, ұсыныстар.