Тіл философиясы
-
Өз-өздік қарама-қайшылық және тілдің шектеулері
Берри парадоксы: 60 әріптен кемде түйсіндірілмейтін ең кіші оң сан туралы өздігінен қайшылық. Математикалық логика, анықтама мәселесі талданды.
-
Сөздер мен символдардың мағыналық қасиеттері
Сөздер мен символдардың мағынасы, қасиеттері мен анықтамалары туралы мақала. Лингвистика, логика, семантика ғылымдарындағы "интенция" ұғымын зерттейді.
-
Есімдер мен мағына: Тіл философиясындағы есімдердің мәселесі
Есімдер философиясы: нақты есімдер мағынасы, анықтамасы, тілдегі ролі. Фреге, Милль еңбектерінен талдау. Аналитикалық философиядағы маңызды мәселе.
-
Витгенштейннің «Философиялық зерттеулері»
Людвиг Витгенштейннің «Философиялық зерттеулер» (1953) кітабы – 20 ғасыр философиясының ең маңызды еңбегі. «Трактат» еңбегімен салыстыру, тіл мен мағынаны зерттеу.
-
Тікел сөз және цитата: түрлері мен қолданылуы
Цитата дегеніміз – сөздерді немесе мәтінді қайталау. Ауызша сөзде айтылған сөздер, жазбада тырнақшалармен белгіленеді. Сөйлеу ерекшеліктері де бар.
-
Лингвистика және философиядағы белгісіздік мәселесі
Лингвистикадағы беймәлім предикаттар: «ұзын» сияқты сөздер нақты шекарасыз. Бұл сөздердің мағынасы бұлдыр, әрі Сорит парадоксын тудырады.
-
Семантикадағы ұғымның кеңеюі
КонцепцияныңExtension-ы: мағынасы, қолданылу аймағы, лингвистика, философия, семантикадағы анықтамасы. Сөздер мен идеялардың кеңеюін түсіндіреміз.
-
Тіл біліміндегі сөйлеу әрекеттерінің теориясы
Тіл біліміндегі «сөйлеу әрекеті» – ақпарат берумен қатар, іс-әрекет атқаратын сөз. Сұрау, уәде беру сияқты мақсаттарды қамтиды. Дж.Л. Остин теориясы.
-
Шындық шарты мен мағынасы: Семантикалық тұрғыдан қарастыру
Шындық шарты: сөйлемнің шын болуы үшін қажетті жағдай. Семантика мен прагматикада мағынасын түсіндіру, шындық теориясы. Сөйлемнің шындығын анықтау.
-
Аналитикалық философиядағы талдау әдістері
Аналитикалық философиядағы талдау әдістері: ұғымдарды, тілдік және психологиялық құбылыстарды талдау. Философиялық мәселелерді шешу жолдары.
-
Сөздердің мәдени және эмоционалдық байланыстары
Коннотация – сөздердің және тіркестердің мәдени, эмоционалдық ассоциациялары. Позитивті немесе негативті мағынаны білдіреді. Семантика, лингвистика.
-
Мағынаны өздігінен сипаттау/Тұйықталған анықтамалар
Шаршық анықтама – термин өзін-өзі анықтау арқылы түсіндіріледі. Лингвистика, логика, сөздік анықтама түрлері бар. Мағынасы түсініксіз болуы мүмкін.
-
Шындық пен жалғанды білдіруші ұғымдар
Философия тіліндегі ұсыныстар – шындық пен жалғандықты білдіретін мағыналық бірлік. Сөйлемдерден тәуелсіз, тілдердегі мағынасы бірдей деңгейде болады.
-
Сөз өнері: Синекдоха және оның түрлері
Синекдоха – тіл біліміндегі әдеби тәсіл. Бөліктің орнына толықты, немесе толықтың орнына бөлікті білдіретін сөз қолдану. Мысалдар мен түсіндірмелер.
-
Сөздің бұрмаланған қолданысы: Катакресис
Катакресис: сөздердің мағынасын бұрмалау, дұрыс емес қолдану. Ретрорикалық қателер, сөз тапшылығынан туындайтын метафоралар мысалдары келтірілген.
-
Қарсы мағыналы сөздер мен олардың түрлері
Қарама-қарсы сөздер: лексикалық мағынадағы екі мүшелі қарым-қатынас. Мысалы, ер адам – әйел емес. Бұл қарым-қатынас оппозиция деп аталады.
-
Тіл талдауындағы тура және ауыспалы мағыналардың айырмашылығы
Тіл талдауындағы тура және образды тілдің айырмасы. Стилистика, риторика, семантикада мағынасы мен әсері жағынан ерекшеленеді. SEO үшін оптимизацияланған.
-
Екі Жер: Мағына және анықтама туралы ой-эксперимент
Хилари Патнэмның «Егіз Жер» ой-эксперименті: сөздердің мағынасы психологиялық емес, сыртқы факторларға байланысты екенін көрсетеді. Семантикалық экстернализм.
-
Тіл мен таным: Эсселер (Тіл және Платипус)
Умберто Эконың "Кант және құтырмысы" кітабы тіл, таным, семантика туралы философиялық эсселер жинағы. Ницшеге қарсы пікірлер, Кан мен Пирстің идеялары талданған.
-
Гертруда Стайнның «Гүл – гүл – гүл – гүл» сөйлемі
Гертруда Стайнның «Гүл – гүл – гүл – гүл» сөйлемі: мағынасы, тарихы, «әлем өзгермейді» философиясы және мәдени әсері туралы мақала.
-
Тіл философиясында мағына мен анықтама айырмашылығы
Тіл философиясындағы мағына мен анықтама аражігі. Фреге ұғымы: мағына – объектінің болмауына қарамастан, сөздің түсінікті болуы. SEO үшін маңызды түйін сөздер.
-
Бос есімдер мәселесі: Мағынасыз атаулар философиясы
Бос есімдер: метафизикада анықтамасы жоқ сөздер. "Пегас" сияқты есімдер мағынаға ие, бірақ нақты объектісі жоқ. Философиялық мәселелерді қарастырады.
-
Мағыналық өз-өздігінен қайшылық пардоксы
Греллинг-Нельсон парадоксы: «өзі-өзін сипаттамайтын» ұғымының өзін-өзі сипаттауы мүмкін бе? Логикалық тұйыққа қатысты мақала. Автология, гетерология талқыланады.
-
Тіл біліміндегі мағынаның тікелей түсінігі
Тіл біліміндегі "денотация" – сөздің нақты мағынасы. "Жылы" сөзі температураны білдіреді, бірақ эмоциялар – коннотация, денотация емес.
-
Фреге: Ұғым мен нысанның айырмасы
Фреге ұғым мен объектіні ажыратып, тіл философиясына үлкен үлес қосты. "Сократ – философ" мысалы арқылы ұғымдар мен объектілердің маңызын түсіндіреді. Логика мен математикаға әсері зор.
-
Тіл білімінде дыбырлық символизм және сөздердің мағынасы
Тіл білімінде дыбырлық символизм – сөз дыбыстары мен ұғымдардың сезімдік ұқсастығы. Бұл тілдегі икониканың бір түрі, тілдің дамуына әсер етеді.
-
Герберт Пол Грайс: Тіл философиясы және мағына туралы теориясы
Герберт Пол Грайс (1913-1988) – британ философ, тіл біліміндегі прагматиканың негізін қалаушы. Импликатура және әрекеттесу принципі туралы теориясымен танымал.
-
Философиядағы пікір бірлігі мәселесі
Философиядағы тұжырымның бірлігі: Б. Рассел мен Платон талқылаған, сөйлемнің жеке есімдер тізімінен артық мағынаны қалай білдіретінін түсіндіру мәселесі.
-
Мағынасыз сөздер мен ойлар
Мағынасыз сөздер, абсурдтық, тіл философиясы, криптография – бұл мағынасы жоқ коммуникация түрлері. Нонсенс туралы көбірек біліңіз!
-
Айтылғанның астындағы мән немесе тілдегі тұспалдау
Айқындалмаған мағына – тілде сөйлеушінің тікелей айтпаған, бірақ ұғындыратын ойы. Грайс есімді философ бұл терминнің авторы. Лингвистика, коммуникация.
-
Объект пен оның бейнесінің арақатынасы
Карта мен аумақ арақатынасы: нысан мен оның бейнесінің айырмасы. Альфред Корзибски пікірінше, «карта – аумақ емес», түсініктер шындықтан өзгеше.
-
Мағынаны ашып көрсету процесі: Экспликацияның философиялық және әдеби талдауы
Экcпликация – мағынасын ашып түсіндіру процесі. Аналитикалық философия мен әдебиеттануда қолданылады. Карнаптың ғылыми әдісі, түсініктерді нақтылау.
-
Ғылыми ойлаудағы пікір-қатынастар
Пропозициялық қатынастар: философиядағы ой мен сенімнің негізгі бірліктері. Ментальды күйлер, құндылықтар, тілдік өрнектер талданды. Ойлау процесін зерттеу.
-
Сұрақтар: түрлері мен лингвистикалық талдауы
Сұрақтар – ақпарат алу үшін жасалатын сөйлеу амалдары. Интеррогативтерден, риторикалық сұрақтардан өзгеше. Түрлері мен мақсаты туралы біліңіз.
-
Шындық пен шындық арасындағы сәйкестік теориясы
Шындықтың сәйкестік теориясы – нақтылықпен сәйкестік. Философиядағы бұл теория, мәлімдеменің шындығын әлеммен байланыстырады. Платон, Аристотель еңбектерінде кездеседі.
-
Тіл философиясы: Ерекшеліктер мен даму тарихы
Тіл философиясы: Тілдің бұрмалануы философиялық мәселелерге негіз болады. Кавеллдің әдісі, пост-аналитикалық философия, феминистік зерттеулер талданды.
-
"Белгілі бір сипаттамалар: "The X" түріндегі тіркестер"
анық сипаттама, "сол X" түріндегі сөз тіркесі. Семантикадағы мағынасы, дұрыс және бұрыс түрлері, қолданылу шарттары туралы ақпарат. 🔍📚
-
Мағыналық келіспеушіліктер мен пікір қақтығыстары
Сөздердің мағынасындағы келіспеушілік – талқылау кезінде маңызды ұғымдардың әртүрлі түсінілуі. Пікір келіспеушілігіне себеп, философияда да кездеседі.
-
Мүмкін болатын әлемдердегі өзгермейтін атаулар
Берілген мақалада қатаң белгілеушілер, мүмкін болатын әлемдердегі анықтамалар, тіл философиясы және орта ғасырлық философтар туралы ақпарат бар.
-
Шындықтың қателік теориялары отбасы
Шындықтың дефляциялық теориясы – философиядағы маңызды концепция. Бұл теория шындық туралы айғақтардың мәнін азайтады, Фрегенің пікірінше, шындық қосымша қасиет емес.
-
Крипкенің "Ережелер мен жеке тіл" еңбегі: Витгенштейннің философиялық зерттеулеріне қатысты күмәндік талдау.
Сол Крипкенің 1982 ж. «Ережелер мен жеке тіл» кітабында Витгенштейннің тіл философиясы, ережелерді түсінудегі күмәндік парадокс талданды. Философия, тіл, Витгенштейн.
-
Мәтінді өз сөздерімен түсіндіру
Текстті өз сөздерімен түсіндіру: парафраз дегеніміз не? Мағынасын сақтап, мәтінді басқаша жеткізу жолы. Түсініктілік пен нақтылықты арттырады.
-
Атаудың себептік теориясы немесе тарихи тізбек теориясы
Атаулардың анықтамасын қалай алуын түсіндіретін себептік теория. Алғашқы атау актісі, тікелей байланыс тіліндегі мағынаны анықтайды. Лингвистика, логика.
-
Талдау үшін терминдің мағынасын шартты түрде беру
Стипулятивті анықтама – талқылау үшін жаңа терминге берілген мағына. Сөздіктегі анықтамамен келіспеуі мүмкін, бірақ мақсатына сай тиімді.
-
Сөйлеу әрекеттеріндегі мақсат және күш
Тіл біліміндегі ілокутивтік әрекеттер: Ж.Л. Остин ұсынған сөйлеу актілерінің бір бөлігі. Сөйлеу арқылы не істеуге тырысамыз? Мысалдар мен түсініктер.
-
Логоцентрлік: Батыс философиясы мен тіл туралы тұжырымдар
Логикоцентризм: философия, қалыптасқан батыс ғылымы мен тілдің сыртқы шындықты бейнелеу қабілеті. Клага мен Деррида еңбектерінен маңызды түсініктер.
-
Шындық шарттарына негізделген семантика және тілдік мағына
Шындық шартты семантика: тілдің мағынасын шындық жағдайлары арқылы түсіндіретін тәсіл. Дональд Дэвидсонның еңбегі, мағынаны анықтау, тіл білімі.
-
Мағынаны құрастыру принципі
Тіл біліміндегі композициялық принцип – мағынаны құраушы бөліктер мен ережелер арқылы анықтау. Фреге, Буль еңбектері, контекст, фразеология қарастырылады.
-
Қатаң емес белгілеушілер мен тіл философиясы
Тіл философиясы мен модальды логикадағы «қатаң емес белгілеуші» ұғымы. Әртүрлі мүмкін әлемдерде бірдей нысанды көрсетпейтін сөздер. Крипке енгізген.
-
Мазмұн мен шындық арасындағы үйлесім: Ақыл-ой, тіл және әрекет теориясы
Бағдарға сәйкестік – ой мен әлем, сөз бен әлем арасындағы қатынастарды қарастырады. Философияда нанымның әлемге сәйкестігі, тілдің мағынасы зерттеледі.
-
Ақпарат, идея және пікірлердің бірігуі
Біріктіру – ақпарат, мәтін, идеялардың қате немесе мақсатты түрде қосылуы. Логикалық қателерге алып келуі мүмкін, бірақ қысқатту үшін де қолданылады.
-
Логикалық өзін-өзі теңдік заңы
Логикадағы өзіндік заң: әрбір нәрсе өзімен сәйкес. Бұл – қарама-қайшылық және ортасы жоқ заңдармен қатар, ойдың негізгі заңдарының бірі. Фрегенің еңбектері талданды.
-
Екі түрлі аударма тәсілі: мағыналық теңдестік туралы
Аудармадағы мағыналық эквиваленттілік: формальды және динамикалық тәсілдер. Юджин Нида ұсынған әдістер тілдік мағынаны сақтауға бағытталған. SEO үшін оптимизацияланған.
-
Topicality (policy debate)
-
Тікелей мәтіннен тыс сілтемелер: Экзофора және гомофора
Экзофора: тілдегі мәтіннен тыс нәрсеге сілтеу. Деиктикалық экзофора, сөздер мен грамматикалық белгілер арқылы контекстке сілтеме жасайды.
-
Мәтіндегі бірдей нысанға сілтеме жасайтын сөздердің байланысы
Тіл білімінде кореференция – бір мәтіндегі бірдей нысанға сілтеме жасайтын сөздер. Мағынаны түсіну үшін маңызды, контекст пен білімді қажет етеді.
-
Рудольф Лингенс: Логикалық тұжырымдамадағы ойша туылған кейіпкер
Рудольф Лингенс – философиялық мысал, Готлоб Фреге жасаған. Индексалдық тілді түсіндіруге, мәнін анықтауға көмектеседі. Аналитикалық философияда қолданылады.
-
20 ғасыр басындағы Батыс философиясындағы тілге қатысты бұрылыс
20 ғасыр басындағы Батыс философиясындағы тілге қатысты өзгерістер: мағынасы, себептері, аналитикалық философияның пайда болуы. Тіл, логика, әлем.
-
Сөздердің мағынасы қолданылу арқылы қалыптасатыны туралы философиялық дәстүр
Неопрагматизм: сөздердің мағынасы қолданылуымен анықталады. Ричард Роти, Джон Дьюи, және тіл философиясы туралы біліңіз.
-
Гілес Фауконьенің саналық кеңістік теориясы
Ақыл кеңістігі – когнитивтік семантикадағы мағына құру процесі. Шындық емес, идеалданған модельдерден тұрады. Блендинг теориясының негізі.
-
Прагматикадағы тұжырымдамалар және тілдегі алғышарттар
Тіл біліміндегі пресуппозиция – сөйлеу кезінде шындық деп қабылданатын алдын алағы ой. Мысалдар: «Жейтін болмадыңыз ба?» дегенде ет жегендігіңізді білдіреді.
-
Дженнифер Хорнсби: Ақыл, әрекет және тіл философиясы
Дженнифер Хорнсби – британ философ, ой, іс-әрекет, тіл философиясы және феминистік философия саласындағы сарапшы. Карьерасы, білімі туралы ақпарат.
-
Лингвистикалық атаудың анықтамасы немесе нәрсесіне сілтеме
Референт – тілдегі сөздердің, символдардың нақты нәрсеге, адамға сілтемесі. Мағынасы, қосарланғандық, этимологиясы туралы біліңіз.
-
Мағынаның тікелей анықтама теориясы және оның дамуы
Тіл біліміндегі мағына туралы анықтамалық теория: сөздердің мағынасы – олардың нақты нәрселерге сілтеме жасауы. Фреге, Витгенштейн, Милль сынды философтардың пікірлері.
-
Тіл білімінде мағынаның түрлері
Тіл біліміндегі ассоциативтік мағына – сөйлеушінің жеке түсініктері. Коннотация, коллокация, әлеуметтік, әсерлі және шағылысқан түрлері бар.
-
Тілдің түсініктілігі және саясат
Тілдің түсініктілігі: лингвистика, философия, демократия. Мақалды кең аудиторияға жеткізу, jargon мен түсініксіздіктің қаупі. Анық тіл – демократия үшін маңызды!
-
Шындықтың артық айту теориясы
Шындықтың артықтық теориясы: нақтылықты айту, мәлімдеменің өзіне тең. Философиялық тұжырым, шындық – қажетсіз ұғым, тілдегі артық сөз.
-
Мәтіннің мағыналық бірлігі және түсініктілігі
Тіл білімінде мәтіннің мағынасын анықтайтын байланыс пен ұғымдылық қарастырылады. Синтаксистік, семантикалық элементтер маңызды. Тіл талдауындағы негізгі ұғым!
-
Көрсеткіштік контекст және мағыналық байланыс
Экстенсивті контекст: лингвистика, логика, семантикадағы мағынаны сақтайтын сөз алмасу. Шындық сақталып, мағына өзгермейтін тілдік орта жайлы біліңіз.
-
Тілдегі мүмкіндік пен қажеттілік санаттары
Тілдегі мүмкіндіктерді білдіру – модальдық. Лингвистикада нақтылық, ықтималдық, міндеттілік сияқты жағдайларды көрсетеді. Сөздер, атаулар, сөйлемдерде кездеседі.
-
Жеке тіл туралы аргумент: Тілің жалғыз болса, түсініксіз болады
Жеке тіл дәлелі: Бір адам ғана түсінетін тіл мағынасыз. Витгенштейннің философиялық зерттеулері, тілдің қолданылуы мен түсінігін қарастырады.
-
Александр Брайан Джонсон: философ, банкир және тіл зерттеушісі
Александр Брайан Джонсон: американдық философ, банкир, тіл білімі маманы. Биографиясы, экономика, білім туралы еңбектері туралы ақпарат. 🇺🇸📚
-
Тіл философиясындағы мағынаның сыртқы факторларға тәуелділігі
Тіл философиясында семантикалық экстернализм – сөз мағынасы сөйлеушінің ішкі факторларына емес, сыртқы жағдайларға байланысты деген көзқарас. Путнам, Дэвидсон эксперименттері.
-
Тіл, Шындық және Логика: А.Дж. Айердің кітабы
«Тіл, Шындық және Логика» – А.Дж.Айердің 1936 ж. шығармасы. Логикалық позитивизм, мағына критерийі, философия мәселелері талданған.
-
Отбасылық ұқсастық: Витгенштейннің философиялық идеясы мен антропологиядағы қолданысы
Отбасылық ұқсастық: Витгенштейннің философиялық ұғымы, мағынасы, тілдер мен ұғымдардағы қолданысы. Ницше, Шопенгауэр еңбектерінен тарихы.
-
Тіл білімінің холизмі және мағынаның табиғаты
Тіл философиясы: Семантикалық холизм – тілдің бөліктерін түсіну үшін оның басқа бөліктерімен байланысын қарастырады. Мағынаны анықтау мәселесі талқыланады.
-
Символдардың мағынасын қалыптастыру мәселесі
Символдардың мағынасын түсіну мәселесі: AI, философия, семантикадағы қиындық. Символдардың нақты әлеммен байланысы, сана және мағынаның негіздері.
-
Когнитивтік лингвистика: Маңыздылық теориясы
Когнитивтік лингвистика: Мағына теориясы – сөйлеуді түсінудегі маңызды тұжырым. Д.Спербер мен Д.Уилсонның еңбегі, коммуникацияның тиімділігін зерттейді.
-
Тіл білімінде айтылған сөздің мағынасы мен әрекеті
Тіл біліміндегі сөйлеу актісі: локутивтік акт, иллокутивтік акт, перлокутивтік акт түрлері, тілдік прагматика, сөйлеу шарттары. 🗣️🔍
-
Математикалық логикадағы гипостатикалық абстракция
Математикалық логикадағы гипостатикалық абстракция – предикатты қатынасқа айналдыратын формалды операция. "Жасыл алма" → "Алма жасылдыққа ие". Абстракт объектілер туралы біліңіз.
-
Семантикалық дәлелдер: мағынаны өзгерту арқылы убедительность
Семантикалық дәлелдер: термин мағынасын өзгерту арқылы пікірді қолдау. Саяси, құқықтық және академиялық дискурста жиі қолданылады. Түрлері мен схемалары бар.
-
Дискурс тілінің формасы мен функциясын көрсететін әрекеттер
Тіл біліміндегі металлокуциялық акт – бұл сөздің мағынасын емес, оның құрылымын, функциясын көрсететін тілдік амал. Интонация, деиксис, сөздердің мағынасын анықтаудағы ролі жайлы ақпарат.
-
Ғылыми теорияның теориялық терминдеріне жартылай мағына беруші постулаттар
Координативтік анықтамалар ғылыми теорияның терминдерін физикалық объектілермен байланыстырып, мағынасын түсіндіреді. Формализм философиясы негізінде дамыды.
-
Тілден бұрынғы мағына және түсініктер
Тілдік емес мағына – тіл арқылы берілмейтін түсінік. Семантика, ойлау, ұғым қалыптасудағы рөлі, тілдің маңызы жайындағы теориялар мен зерттеулер.
-
Мағынаның философиялық түсінігі
Мағына философиясы: семантика, тіл философиясы, метафизика салаларындағы белгілер мен ұғымдар, мағына түрлері, анықтамалар мен теориялар талданды.
-
Кит Сэдгуик Доннеллан: Тіл философиясы және анықталған сипаттамалар туралы зерттеулер
Кит Доннеллан – америкалық философ, тіл философиясының маманы. Атаулар мен анықталған сипаттамаларға талдау жасаған, Расселдің теориясын сынаған философ.
-
Кент Бах: Сенім туралы есептердің философиясы
Кент Бах – америкалық философ, тіл философиясы, лингвистика және эпистемология сарапшысы. Кітаптары мен зерттеулері туралы біліңіз.
-
Мысал келтіру арқылы түсіндіру
Мысал келтіру – тіл философиясындағы нысанды белгілеу тәсілі. Бұл, иелік қасиеттері арқылы атауға сілтеме жасау, түсіндіру үшін маңызды. 🔑📚
-
Анықтамалық емес тұжырымдамалар және тілдегі мағыналық қабыстықтар
Тіл біліміндегі референттік емес контекст – мағынасы бірдей сөздердің орнына қойылғанда шындық өзгеріп кетсе, оны алмастыру мүмкін емес жағдай. Мысалдармен түсіндірілген.
-
Психологиялық номинализм және тілдің маңызы
Психологиялық номинализм: Уилфрид Селларстың теориясы, психологиялық түсініктерді тіл қолданысы арқылы түсіндіреді. Әрекет пен сананың лингвистикалық байланысы.
-
Бертрад Расселдың «Дәл айқындау туралы» мақаласы
Бертранд Расселдың 1905 жылғы «Атау туралы» мақаласы – философиядағы маңызды еңбек. Бұл мақала атау тіркестерінің мағынасы мен сипаттамалық теорияны зерттейді.
-
Truth-bearer
-
Truth-value link
-
Metadiscourse
-
Supposition theory
-
Limited Inc
-
Frege's puzzles
-
Reification (knowledge representation)
-
Problem of religious language