Кіріспе

Гуру Гобинд Сингх Сахибтің Аурангзеб Моғол императорына жазған өлеңдегі хаты – Зафарнама (Gurmukhi: ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ; [Zafarnameh], сөзбе-сөз мағынасында «Жеңіс хаты») 1705 жылы Гуру Гобинд Сингхтің Чамкаур шайқасынан кейін Үндістанның моғол императоры Аурангзебке жіберген рухани жеңіс хаты.

Өмірбаян

Екінші Чамкаур шайқасынан кейін Гуру, Моғол императоры Арангзебтің Құранға берген антын бұзғаны үшін – ұзақ қоршаудан кейін Анандпур бекінісін эвакуациялап жатқан сикхтерге, қауіпсіз өтуді уәде берген болатын – айыптау хаты жазуды қалады. Сикх дәстүріне сәйкес, Гуру Гобинд Сингх екінші Чамкаур шайқасынан кейін бірнеше күн Дина ауылында демалып, күш жинады, ол ауыл Батинда ауданымен шекаралас орналасқан. Өлеңдердің ішінде 34 шумақ Құдайды мақтауға арналған; 32 шумақ Арангзебтің Гурумен кездесуге шақыруын және Гурудің императормен кездесуден бас тартуын, оның орнына Гурудың Арангзебті өзіне келуге шақыруын қамтиды; 24 шумақ 1704 жылғы 22 желтоқсанда өткен Чамкаур шайқасының оқиғаларын егжей-тегжейлі баяндайды; 15 шумақ Арангзебті Гуруға және оның өкілдеріне берген уәдесін бұзғаны үшін айыптайды; 78 және 79 шумақтарда Гуру Гобинд Сингх Арангзебті Халсаның Моғол империясы құлағанға дейін тынышталмайтындығы туралы ескерткен; 6 шумақ Арангзебті мақтайды. Бұл еңбекте дхармаюдхты қолдану шарттары тізімделген: алайда, бір нұсқасында Брадж тілінде төрт шумақ бар. Гуру Гобинд Сингхтің өлеңдері жинағы – Дасам Грантх-тағы қазіргі айналымдағы нұсқасы Гурмухи әрпінде және парсы өлеңдері түрінде жазылған. Бүгінде басылып сатылатын кітаптар көбінесе Гурмухи жазуымен жазылады.

Аутентиктілігі

Академиктер Анил Чандр Банерджи мен Кристофер Шекл қазіргі қолдағы еңбек Гуру Гобинд Сингхтің түпнұсқасы емес деп санайды. Банерджинің пікірінше, ағымдағы мәтін саяси хат алмасуға сәйкес емес, ал бастапқы хат проза түрінде жазылған болуы мүмкін, кейін поэзияға айналдырылып, қазіргі құрамына кірген. Шекл де осы пікірді қолдайды, ол бастапқы жұмыстың прозада жазылғанын, бірақ одан кейін Фердоусидің «Шахнамасының» эпикалық өлшемдерін үлгі етіп, поэтикалық стильде қайта жазылғанын айтады. Бұл ислам әдебиетінің элементтерін пайдаланып, қабылдаушы – құлшынып сенген мұсылман Аурангзебтің «моральдық беделін» әлсіретуге бағытталған күшті әсерге ие болды. Бір болжам бойынша, Гурудың түпнұсқа хатының прозалық мәтінін Бхай Нанд Лал поэзияға аударған, бірақ Банерджи бұл теориядағы кемшіліктерді анықтады, себебі мәтін Дасам Гранттың бір бөлігі ретінде Гурудың өзге де еңбектерімен бірге ұсынылған. Сондай-ақ, Нанд Лал мәтін жазылған кезде Гурумен бірге болған жоқ. «Зафарнама» оныншы Гуруға жатқызылатын тағы бір еңбек – «Фатехнамаға» ұқсас. «Фатехнама» толық өлеңдер мен бір толық емеген өлеңнен тұрады.

Аудармалар

Бұл туынды алғаш рет пәнджәби тіліне аударылды. Оны Навтеж Сарна ағылшын тіліне аударған.