Кіріспе

Диван Дина Нат (1795—1857) – Сик империясының сарайында (дурбар) қызмет атқарған, жеке мөр сақтаушы және қаржы министрі болған, кейіннен Махараджа Ранжит Сингх оған Раджа титулын берген шенеунік.

Ерте өмір

Дина Нат – 1815 жылы ауған билеушілерінің зорлықпен билеу кезінде Кашмирден Делиге көшіп келген, ал кейін Кашмирді Лахор Дарбарына қосып алуда (Диван Мохам Чандпен бірге) елеулі рөл атқарған кашмирлік брахмандар отбасының ұлы болды. Бұл отбасы Кашмирді басқарған аристократиялық топқа жатқан.

Ықпал

Өзінің саяси және әскери қабілетімен Дина Нат мемлекет істерінде билік пен ықпалдың ең жоғары деңгейіне көтерілді. Лепел Гриффин оны Пәнджабтың Таллеранды деп атады. Махараджа қайтыс болғаннан кейін Раджа Динанатхтың ықпалы күшейді. Бірақ Дина Нат өзінің амбицияларын қалай ұстап тұрғанын білді және Лахорда ол сарайда жау таппаған жалғыз адам болды. Ранжит Сингх қайтыс болғаннан кейін, ол Рани Чанд Каур немесе Каривар Шер Сингхпен бірге болуға қарсы болды. Шер Сингх таққа отырғанда оған толық сенім білдірді. Динанат ханның өлімінен кейінгі шатастырған күндері өзінің сарайдағы орнын, барлық иеліктерін және әскери әскерлерін сақтап қалды. Ол бірінші сикх соғысынан кейін сикхтер мен британдықтар арасында жасалған келісімге қол қойғандардың бірі болды. Кейін 1846 жылы желтоқсанда Пәнджабты басқару үшін кеңес құрылғанда, британдықтардың белсенді қолдауымен оның президенті болып Раджа Дина Натх тағайындалды. Ол – ең ұлы адам және Махараджа Ранджит Сингхке ең адал адам. Дегенмен, британдықтардың тұсында ол тәуелсіздікке бағытталған күш-жігерді жасырын түрде қаржыландырып отырды. Раджа Дина Натхтың отбасы Кашмир аристократтарынан шыққан, онда моғол патшасы Шах-Жаханның тұсында оның кейбір мүшелері әскери лауазымдарға және 2500 мансапқа қатысты қызметтер атқарған. Әкесі Делиде азаматтық және әскери қызметке тағайындалған Дина Наттың әкесі 1815 жылы Пәнджабқа келіп, әскери офицер ретінде Лахорда вассалдық мүлік алды. Ол 1818 жылы өзіне сеніп тапсырылған маңызды тапсырмаларды өте тез әрі анық орындағаны үшін Ранжит Сингхтің назарына түсті. Махараджаның өмірінің соңғы кезеңінде билікке келгендердің ішінде Раджа Динанаттан артық ешкім болған жоқ. Ол Пәнджабтың Талейранды деп аталатын, оның өмірі мен мінез-құлқы еуропалық мемлекет қайраткерлеріне қатты ұқсайды. Достары мен қамқоршылары қаза тапқан төңкерістер оның жанынан өтті: қантөгіс пен өлтірудің ортасында оның өмірі ешқашан қауіпке ұшыраған жоқ. Мемлекет тәркілеу мен сот арқылы тонауды әдетке айналдырғанмен, оның байлығы мен билігі, әскери мәртебесі үнемі өсті. Оның ақыл-парасаты мен көрегендігі соншалық еді, басқа көзге саяси аспан ашық болғанда, ол дауылдың белгілерін көре алды. Адал адамдар төңкерістен аман қалмайды, ал Раджаның ақыл-ойы, ақыл-ойы мен батылдығы оның табысқа жетуінің құралы болды. Ол патриот еді, бірақ өз елін сүюі өзі үшін маңызды емес еді. Ол ағылшындарды қатты жек көретін, өйткені олар өзінен де, өз елінен де күшті, бірақ оның мүддесі оны Самсон сияқты жек көретін филистиндерге қызмет етуге мәжбүр етті. Ол өзінің адалдық туралы түсініктерінен айырылмайтын және досы, одақтасы немесе игілік жасайтын адам жағында тұратын. Тіпті, жеке өзіне қауіп төнген кезде де, ол нақты әрекет жасады, оның іс-әрекеті ерлік, адалдық пен абырой сезімінен туындады. Бұл жеке қорқыныштан гөрі осы ойлардан туындады, өйткені, Раджа Динанат тек физикалық тұрғыдан ғана емес, батыл және қорқынышсыз, ол сондай-ақ моральдық батылдықты ерекше дәрежеге ие болды, оны салдарынан көз карандысыз дұрыс әрекет етуге жетеледі. Оның жергілікті білімінің, тактикалық шеберлігінің, үлкен әскер құрамын басқарудың және ауыр жұмыс істеудің үлкен қабілеті болды. Ол әлемнің жетістіктерін адам, сыпайы және сыпайы; жақсы білімді, ғалым, жауынгер; және әңгіме еуропалықтармен ол өзін білдіру еді батылдықпен және көрінеді откровенность болды, сондай-ақ жағымды, олар ерекше болып табылады, азиялық. Тек 1834 жылы Раджа Дина Нат патша және диван болып тағайындалды, бұл үшін оның біліктілігі өте жоғары болды, бірақ Махаража (Ранжит Сингх) оған көп жылдар бойы сенім білдірді, және ол барлық маңызды жағдайларда оның ең талантты азаматтық және әскери кеңесшілерінің бірі болды. Махараджа Ранджит Сингх қайтыс болғаннан кейін ол басшылар мен әскерге үлкен ықпал етті. Лахорды британдықтар басып алған кезде Регенттік кеңеске тағайындалды, оның ең қабілетті және пайдалы мүшесі болды. Оның лауазымы оған көп мүмкіндіктер берді өзін байыту үшін мемлекеттік шығындар, ол әлі де жұмыс істеді көбірек бескөздікпен байлық пен лауазымнан басқа көптеген адамдар әлдеқайда төменгі дәрежеде және мүлік, және үлкен қызмет болды резидент Лахор. 1847 жылы қарашада оған жыл сайын 220 000 рупияға тұратын жагирмен бірге Каланаурдың ражасы атағы берілді. Оның ашық ақыл-ойы мен іскерлік әдеттерімен Дарбар бухгалтерлік есепшілігін ажырату мүмкін емес еді, ал Пәнджабты қосып алғаннан кейін Дина Наттың кіріс және жагир мәселелеріндегі көмегі бұрынғыдан да бағалы болды. 1848 жылы сикх әскерінің көтерілісі кезінде кейбіреулер Раджа Дина Наттың жүрегінде сатқын болғанын, тіпті ол осы көтерілісті ынталандырғанын және егер ол Лахорда көптеген үйлермен, бақтармен және көптеген рупиясымен бай болмағанда, ол көтерілісшілерге тартылар еді деп мәлімдеді, бірақ бұл әңгімелер, әдетте, оның жауыздары тарапынан ойлап табылған болуы мүмкін. Пәнджабты қосып алғаннан кейін Раджа Дина Наттың барлық жагирлері, құны 246 460 рупияға жететін, 1857 жылы қайтыс болғанға дейін сақталды.

Өлім

Ол Пәкістанның Лахор қаласындағы Кот Хаваджа Саид маңында қайтыс болды. Сол жерде ол әдемі бақ салған, және ол баққа әлі күнге дейін "Ражай вала бағ" деген ат берілген. Бұл орын Лахордың Кот Хаваджа Саид қаласындағы Махараджа Шер Сингтің кесенесінен батысқа қарай бірнеше метр жерде орналасқан.

Су бұлағы

Дина Нат Пакистанның Лахор қаласында Дина Наттың құдығын салғызды, аңыз бойынша ол әрқашан құрғақ болып келген.