Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үндістандағы тарихи княждық мемлекет
Historical princely state in India
Қаңгра Ламбаграон – қазіргі Химачал-Прадеш штатында орналасқан, Британдық Үндістанның тарихи княждық иелігі (джагир) болған. Бұл иеліктің билеушілері ежелгі Каточ әулетінен шыққан, олар бұрынғы Қаңгра мемлекетін билеген. Қаңгра Пенджаб таулы аймағындағы ең көне және ең ірі мемлекет деп есептеледі. 1846 жылы Лахор шарты бойынша Қаңгра Британдық Үндістан құрамына қосылды.
Kangra Lambagraon was a historical princely estate (jagir) of British India located in the present day state of Himachal Pradesh. The rulers of the estate belonged to the ancient Katoch dynasty which had ruled the former Kangra State. Kangra is credited with being the oldest and largest state in the Punjab Hills. In 1846 Kangra was annexed to British India as part of the Treaty of Lahore.
Кангра мемлекетінің ерте тарихы
Дегенмен, мемлекет туралы ең алғашқы заманауи жазба деректер 11-ші ғасырда пайда болды. Катох әулетінің ежелден Қаңра қаласын және оның төңірегін билегендігі айтылады. Бірнеше ұзақ үзіліс кезеңдері белгілі.
The first modern recorded mention of the state, however, is from the 11th century AD. The Katoch dynasty are reputed to have ruled the town of Kangra and its vicinity since time immemorial. Several very extended interregnums are acknowledged.
Ортағасырлық шабуылдар
Кем дегенде үш билеуші Қаңғар бекінісін жаулап алуға тырысып, оның ғибадатханаларының қазыналарын тонады: 1009 жылы Махмуд Газни, 1360 жылы Фирүз Шах Туғлуқ және 1540 жылы Шер Шах. 1333 жылы Притви Чанд II билік еткен кезде ол тауларда күресе алмай қалған Мұхаммед бин Тұғлуқтың әскерін жеңді. 1428 жылы бұл жерде Пәнжабтың көп бөлігін Дели сұлтандарынан басып алған Раджа Джасрат пен Дели генералы Сикандер Тохфа арасында қызыл шайқас болды. Джасрат жеңіліп, шегінуге мәжбүр болды.
At least three rulers sought to conquer the Kangra fort and plundered the treasures of its temples: Mahmud Ghazni in 1009, Firuz Shah Tughluq in 1360 and Sher Shah in 1540. During Prithvi Chand II's reign in 1333, he defeated the army of Muhammad bin Tughluq which was not able to fight in the hills. In 1428, it was site of a fierce battle between Raja Jasrat, who had conquered most of Punjab from Delhi Sultans, and Delhi general Sikander Tohfa. Jasrat was defeated and forced to retreat.
Моғолдармен қақтығыстар
Қаңғар бекінісі Ақбардың қоршауына төтеп берді. 1620 жылы Ақбардың ұлы Жахангир бекіністі жаулап алып, айналасындағы аумақты моғол мемлекетіне қосты және Каточ раджаларын вассалдар мәртебесіне төмендетті. Сол кезде Канграны Раджа Хари Чанд Каточ (Раджа Хари Чанд II деп те аталады) биледі.
The fort of Kangra resisted Akbar's siege. Akbar's son Jahangir successfully subdued the fort in 1620 annexing the surrounding area and reducing the Katoch rajas to the status of vassals. Kangra was at the time ruled by Raja Hari Chand Katoch of Kangra (also known as Raja Hari Chand II)
Моғол императоры Жахангир, Сураж Малдың көмегімен әскерлерін бекіністе орналастырды. Жахангирдің тұсында, Пәнджаб әкімі Муртаза ханға Канграны бағындыру жұмысы тапсырылды, бірақ ол өзімен бірге болған раджпут басшыларының қызғанышы мен қарсылығына байланысты сәтсіз аяқталды. Содан кейін ханзада Хуррамға басшылық міндет жүктелді. Кангра қоршауы апталар бойы жалғасты. Жабдықтар жеткізілмей қалды. Бекініштегі әскерлер қайнатылған құрғақ шөппен күнекөрді. Олар өлім мен аштыққа бетпе-бет келді. 14 айлық қоршаудан кейін, 1620 жылдың қараша айында бекініс тапсырылды. 1621 жылы Жахангир бұл жерге сапар шегіп, бұқа союға бұйрық берді. Сондай-ақ Қаңғар бекінісінің ішінде мешіт салынды. Каточ патшалары моғол билігіндегі аймақтарды жиі тонады, моғолдардың күшін әлсіретіп, олардың құлдырауына ықпал етті. 1789 жылы Раджа Сансар Чанд II ата-бабаларының ежелгі бекінісін қайта жаулап алды.
Mughal Emperor Jahangir with the help of Suraj Mal garrisoned with his troops. Under Jahangir, Murtaza Khan the governor of Punjab was directed to conquer Kangra, but he failed on account of the jealousy and opposition of the Rajput chiefs who were associated with him. Then Prince Khurram was put in charge of the command. The siege of Kangra was pushed on for weeks. Supplies were cut off. The garrison had to live on boiled dry grass. It was faced with death and starvation. After a siege of 14 months, the fort surrendered in November, 1620. In 1621, Jahangir visited it and ordered the slaughter of a bullock there. A mosque was also built within the fort of Kangra. The Katoch Kings repeatedly looted Mughal controlled regions, weakening the Mughal control, aiding in the decline of Mughal power, Raja Sansar Chand II succeeded in recovering the ancient fort of his ancestors, in 1789.
Сикх империясы мемлекетін жою және оған қосылу
Моғол билігінің әлсіреуімен, Моғол империясының көптеген бұрынғы офицерлері өз билігіндегі аймақтарды дербес басқара бастады, және бұл жағдай Канграға әсер етті. Осы арада (1758 жылы), иелігінен айырылған әулеттен шыққан деп есептелетін Қаман Чанд, Пенджаб жазығында билікке ие болды, оны Ахмет Шах Абдали Жаландхардың губернаторы етіп тағайындады. Осы мүмкіндікті пайдаланып, Қаман Чандтың немересі Сансар Чанд әскер жинап, Канграның сол кездегі билеушісі Сейф Али Ханды құлатып, оның мұрасын иеленді. Бұл оқиға 1783 жылы болды, және Сансар Чандқа сол дәуірде Пунджаб аймағын басқарған бірнеше сикх княздықтарының бірі – Канхайя мислі көмектесті. Бұл жорық барысында Раджа Сансар Чанд және оның жалдама әскерлері көршілес басқа да княздықтарды басып алып, олардың билеушілерін бағынуға мәжбүр етті. Ол қазіргі Химачал-Прадештің салыстырмалы түрде үлкен бөлігінде шамамен екі онжылдық бойы билік жүргізді, бірақ оның амбициялары оны Непалдың жаңадан құрылып келе жатқан мемлекетін билеген Горкха патшалығымен қақтығысқа түсірді. 1806 жылы Горкхалар мен жақында жеңілген таулы мемлекеттер Канграны басып алу үшін одақтасты. Раджа жеңіліске ұшырады және Кангра бекінісінің маңында ғана аумақ қалды, оны Сикх империясынан Махараджа Ранжит Сингх жіберген шағын күштердің көмегімен сақтап қалды. Осы қиын жағдайда Сансар Чанд 1809 жылы Жаваламұқыда Ранжит Сингхпен келісімге келді. Осы келісім бойынша Раджа Сансар Чанд өзінің (қазіргі кезде көбінесе номиналды) мемлекетін Махараджа Ранжит Сингхке тапсырды, ал оның үстемдігінде болатын едәуір иелік алды. 1947 жылы бұл иелікке 20 ауыл кірді, олардың кірісі 40,000 рупийді құрады және 324 км² аумақты қамтыды. Махараджа Ранжит Сингх осы жерге билік орнатты; Раджа Сансар Чанд қосымша Ламбаграон иелігін алды.
As the Mughal power waned, many former officers of the Mughal empire took autonomous charge of the areas under their power and this situation affected Kangra. Meanwhile, (in 1758), Ghamand Chand, a supposed scion of the dispossessed family, attained a position of power in the Punjab plains, being appointed governor of Jalandhar by Ahmed Shah Abdali. Building upon this ascendency, Ghamand Chand's grandson Sansar Chand rallied an army, ousted the then ruler of Kangra, Saif Ali Khan, and gained possession of his patrimony. This happened in 1783, and Sansar Chand was aided by the Kanhaiya misl, one of several Sikh principalities that ruled the Punjab region in that era. During the campaign, Raja Sansar Chand and his mercenary force overran other nearby principalities and compelled the submission of their rulers. He reigned over a relatively large part of present day Himachal Pradesh for perhaps two decades, but his ambitions brought him into conflict with the Gorkha Kingdom ruling the then nascent state of Nepal. The Gorkhas and the recently humbled hill states allied to invade Kangra in 1806. The Raja was defeated and left with no territory beyond the immediate vicinity of the fortress of Kangra, which he managed to retain with the help of a small force sent from the Sikh Empire by Maharaja Ranjit Singh. In this despair, the Sansar Chand treated with Ranjit Singh at Jawalamukhi in 1809. By that treaty, Raja Sansar Chand surrendered his (now largely notional) state to Maharaja Ranjit Singh, in return for a substantial fief to be held under the suzerainty of the latter. This estate consisted, in 1947, of 20 villages yielding a revenue of Rs. 40,000/ and encompassing an area of 324 km2. Maharaja Ranjit Singh duly established his rule over the land; Raja Sansar Chand received in addition the estate of Lambagraon.
Британдық дәуір
Бірінші англо-сикх соғысының (1846) нәтижесінде Сатледж және Рави өзендері арасындағы аймақ, соның ішінде таулы мемлекеттер, сикхтерден Британдық Ост-Индия компаниясына (HEIC) өткен болатын. Осылайша, Ламбаграон иелігі британдықтардың бақылауына көшті және Симла таулы мемлекеттерінің басқармасына бағынған феодалдық иеліктердің бірі болды. Үкімші династияның Кангра қаласымен байланысы ескеріліп (және иелік Кангра ауданының құрамында болғандықтан), ол "Кангра Ламбаграон" деп аталды. Кангра Ламбаграон княздік иелігі 1947 жылы Үндістан Доминионына қосылды, ал келесі жылы бұрынғы Симла басқармасының басқа мемлекеттерімен бірігіп, бас комиссар басқаратын Химачал-Прадеш провинциясын құрды.
As a result of the First Anglo Sikh War (1846), the area between the Sutlej and Ravi rivers, including the hill states, were ceded by the Sikhs to the HEIC. Thus, Lambagraon estate was annexed by the British and was one of the feudatory estates placed under the Simla Hill States' Superintendency. In deference with the ruling dynasty's association with Kangra town (and given the fact that the estate fell within Kangra district) the estate was referred to as "Kangra Lambagraon". The princely estate of Kangra Lambagraon acceded unto the Dominion of India in 1947; the following year, it was merged with its sister states of the erstwhile Simla superintendency to create a province named Himachal Pradesh, administered by a Chief Commissioner.