Кіріспе

Британдық саясаткер (1906–1990)

Роберт Майкл Мейтленд Стюарт, Фулхэм бароны Стюарт (6 қараша 1906 – 10 наурыз 1990) – британдық Лейборист партиясының саясаткері, өмірлік пэр және Фабиандық социалист. Ол 34 жыл бойы парламент депутаты болды және Гарольд Уилсонның алғашқы кабинетінде екі рет Сыртқы істер министрі қызметін атқарды.

Ерте өмір

Роберт Уоллес Стюарт, автор және оқытушы, мен Ева Стюарт, туған Блэкслидің қызы, Роберт Майкл Мейтленд Стюарт Бромлиде дүниеге келді. Ол Браунхилл-роуд бастауыш мектебінде, Кэтфордта, Христос ауруханасында және Оксфордтың Сент-Джон колледжінде білім алды, онда 1929 жылы философия, саясат және экономика мамандығы бойынша үздік дипломмен бітірді. Оксфордта оқып жүргенде студенттік саясатқа қатысып, 1929 жылғы Майклмас семестрінде Оксфорд одағының президенті болып сайланды. Сол жылы ол Сент-Джонс еңбек клубының президенті де болды. Олар өз құқықтарымен екі атаққа ие болған сирек жұптардың бірі еді.

Саяси мансап

Стюарт 1931 және 1935 жылдары Левишем батыс сайлау округінде, ал 1936 жылы Фулхэм шығысында сайлауға түсті; соғыстан кейін ол 1945–1955 жылдары Фулхэм шығысынан, содан кейін 1955–1974 жылдары Фулхэм үшін және 1974–1979 жылдары Хаммерсмит, Фулхэм үшін парламент депутаты болды. Алғашқы сайлаудан кейін көп ұзамай ол Қазынашылықтың лорд комиссарларының бірі (көбінесе кіші қамшы ретінде танымал), содан кейін кіші министр, 1947–1951 жылдары Соғыс жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары және 1951 жылдың мамыр-қазан айларында Жабдықтау министрлігінің парламенттік хатшысы болып тағайындалды. 1951 жылғы сайлауда Лейбористер жеңілгеннен кейін Стюарт оппозициялық алдыңғы қатардағы маңызды тұлғаға айналып, 1955–1959 жылдары Білім беру министрінің көлеңкелік орынбасары, ал 1959–1964 жылдары Тұрғын үй және жергілікті басқару министрінің көлеңкелік орынбасары қызметін атқарды. Стюарт 1952 жылы Фабиан жазғы мектебінің директоры, ал 1954 жылы лекторы болды. 1954–1955 жылдары Фабиан жаңа жылдық мектебінің лекторы, 1956 жылы публицист болды. Ол 1957–1958 жылдары Фабиан қоғамының Халықаралық бюро комитетінің мүшесі ретінде тізілген, ал 1964 жылғы қараша-желтоқсан айларындағы «Фабиан жаңалықтарында» Фабиан атқару комитетінің бұрынғы мүшесі ретінде еске алынды. Баспасөз оны жұртшылыққа көп таныс емес деп сипаттады, бірақ Фабиандық социалистік айналымдарда өте жақсы белгілі болды. 1966 жылы Экономикалық істер жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды. 1966 жылдан 1968 жылға дейін ол Бірінші мемлекеттік хатшы болды. 1968 жылдан 1970 жылға дейін Сыртқы істер министрлігіне қайта оралды. Сыртқы істер министрі ретінде ол Нигерия азаматтық соғысында (бір миллионға дейін адам қаза тапқан) Нигерияның әскери диктатурасының Бьяфра республикасын басып алуын қолдау үшін қару-жарақ жеткізуде маңызды рөл атқарды. Кейін ол: «Маған оңай болар еді: Бұл қиын болады, Нигерия үкіметімен барлық байланысты үзіп алайық. Егер мен мұны жасасам, Африкада болашақта туындауы мүмкін барлық қайғы-қасіретпен бірге тайпалық бөліну принципін қолдағанымды білген болар едім» деді.

Үкіметтің кейінгі кезеңдері

Еуропалық идеяға берілген Стюарт 1970 жылғы маусымда Еуропа Кеңесіне еңбекшілер делегациясының жетекшісі болды, сондай-ақ Джордж Браун мен Рой Дженкинспен бірлесіп Еуропа үшін еңбекшілер комитетінің төрағасы болды. 1975-1976 жылдары Еуропалық парламент депутаты болды. Стюарт 1964 жылы Сыртқы кеңес мүшесі аталды. 1969 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде Ұлдастар орденінің мүшесі болып тағайындалды. 1979 жылы Халықтар палатасынан зейнетке шықты. Ол Лордтар палатасына көтеріліп, 1979 жылғы 5 шілдеде Ұлы Лондонның Фулхэм аймағындағы Стюарт бароны титулымен өмірлік пэр ретінде жарияланды. Брайн Харрисон 1978 жылғы наурыз айында Стюартпен ауызша тарих сұхбатын жазды, бұл «Суфражистік сұхбаттар» жобасының бөлігі болған «Суфражисткалар мен суфражистер қозғалысы туралы ауызша куәліктер: Брайн Харрисон сұхбаттары» деп аталды. Стюарт өзінің педагогтық қызметі мен Азаматтық білім беру қауымдастығымен байланысы туралы айтады. 1990 жылғы 10 наурызда 83 жасында Лондондағы ауруханада қайтыс болды.