Кіріспе

1979-1980 жылдар аралығында Оңтүстік Корея президенті Чой Кюха (hangul=최규하; ; 16 шілде 1919 – 22 қазан 2006), сондай-ақ Чой Кюха немесе Чой Гюха деп те жазылады, 1979-1980 жылдар аралығында Оңтүстік Кореяның төртінші президенті қызметін атқарған оңтүстіккореялық саясаткер.

Ерте өмір

Чой Кореядағы Вонжу мёнында, Вонжу қаласында, Когендо аймағында, Жапон империясында (қазір Оңтүстік Кореяның Канвон провинциясында) дүниеге келген. Чой жоғары топқа жататын отбасында туған; оның әкесінің әкесі Сункюнкван академиясында оқыған ғалым болған. Осы кезеңде Чой жапондық Умехара Кейичи (梅原圭一) есімін қолданған. Кюнгги орта мектебін және Токио жоғары педагогикалық мектебін (қазіргі Токио білім беру университеті) ағылшын тілі мен әдебиеті мамандығы бойынша дипломмен бітіргеннен кейін Чой қысқа мерзімге Таикю мемлекеттік жасөсперімдер мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді, содан кейін Манжурияға 大同学院де оқуға кетті. Чой 1943 жылы бітірді; екі жылдан кейін ол Кейджо педагогикалық институтының профессоры болды.

Саяси мансап

Чой 1964 жылдан 1967 жылға дейін Малайзиядағы елші, 1967 жылдан 1971 жылға дейін сыртқы істер министрі, ал 1975 жылдан 1979 жылға дейін премьер-министр болып қызмет етті. 1979 жылы Пак Чун Хи қаза болғаннан кейін Чой президент міндетін атқарушы болды; Юшин Конституциясының 48-бабына сәйкес, премьер-министр президенттікке кезекті болып табылды. Пактың авторитарлық билігінен туындаған наразылықтарға байланысты Чой демократиялық сайлаулар өткізуге уәде берді, себебі Пак тұсындағы сайлаулар кеңінен бұрмаланған деп есептелді. Чой сондай-ақ, Юшин Конституциясын алмастыру үшін жаңа Конституция қабылдауға уәде берді. Чой 6 желтоқсанда өткен сайлауда Пактың қалған мерзіміне жалғыз үміткер болып, елдің төртінші президенті атанды.

Төңкеріс және отставка

1979 жылдың желтоқсан айында генерал-майор Чун Ду Хван мен әскеридегі жақын одақтастары Чой үкіметіне қарсы төңкеріс жасады. Олар тез арада армия штабының бастығын қызметтен шеттетуге ұшыратып, 1980 жылдың басына қарай үкіметтің бақылауына алды. 1980 жылдың сәуір айында Чун мен басқа да саясаткерлердің күшейген қысымына ықпал етіп, Чой Чунды Корея Орталық барлау агенттігінің басшысы етіп тағайындады. Мамыр айында Чун әскери жағдай режимін жариялап, азаматтық үкімет туралы барлық сылтауды жойды, елдің де-факто билеушісіне айналды. Осы кезде Сеул мен Гванджу қалаларында студенттердің наразылықтары күшейді. Гванджудағы наразылықтар Гванджу көтерілісіне әкелді, онда Чунның әскері бес күн ішінде шамамен 987 бейбіт азаматты өлтірді. Чой көтерілістен кейін көп ұзамай отставкаға кетті. Премьер-министр Пак Чун Хун 1980 жылдың 1 қыркүйегінде Чун президент болып сайланғанға дейін президент міндетін атқарушы болды.

Кейінгі өмірі

Жұмыстан кеткеннен кейін Чой көпшілік назарынан тыс тыныш өмір сүріп, 2006 жылғы 22 қазанда қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі 2006 жылғы 26 қазанда өтті, оған президент Ро Му Хён, бірінші ханым Квон Ян Сук, премьер-министр Хан Мён Сук, бұрынғы президенттер Чун Ду Хван, Ким Ён Сам және Ким Дэ Чжун қатысты. Чой Дэджон ұлттық зиратына жерленді.

Халықтық мәдениетте

2023 жылғы Оңтүстік Кореяның «12.12: The Day» фильмінде президент Чой «Чой Хан Гю» атты лақап атымен көрсетілген.