Кіріспе
Уэльс үкіметінің басшысы – Уэльстің бірінші министрі (Prif Weinidog Cymru), 1999 жылдан 2000 жылға дейін Уэльстің бірінші хатшысы ретінде танымал, Уэльс үкіметінің басшысы және Уэльс мөрінің сақтаушысы. Бірінші министр Уэльс кабинетінің төрағасы болып табылады және Уэльс үкіметі саясатын қалыптастыруға, дамытуға және ұсынуға жауапты. Бірінші министрдің қосымша функцияларына Уэльсті ішкі және халықаралық деңгейде ресми түрде ілгерілету және өкілдік ету, сондай-ақ децентрализация және Уэльс үкіметіне қатысты конституциялық мәселелерге жауапкершілік кіреді. Бірінші министр – Сенат мүшесі, және монарх ресми түрде тағайындамас бұрын Сенат (Уэльс Парламенті; Senedd Cymru) оны ұсынады. Уэльс кабинетінің мүшелері мен Уэльс үкіметінің кіші министрлері, сондай-ақ заң кеңесшілері бірінші министр тағайындайды. Уэльс үкіметінің басшысы ретінде бірінші министр өзінің және Уэльс үкіметінің іс-қимылдары үшін Сенатқа тікелей жауап береді. Бірінші министрдің бас кеңсесі Кардифф шығанағындағы Сенат ғимаратына іргелес орналасқан Тай Хьюэлде орналасқан. Сонымен қатар, Уэльс үкіметінің штаб-пәтері болып табылатын Катис Парк, Кардиффтегі Корольдік ғимараттарда қосымша кеңсесі бар. 2023 жылдың желтоқсанында Дрейкфорд қызметтен кету ниетін жариялады және 2024 жылдың 20 наурызында Уэльс Лейбористік партиясының басшылығына сайлау қорытындысы бойынша Вон Геттинг оны алмастырғанға дейін лауазымында қалды.
the office
The first minister of Wales (Prif Weinidog Cymru), known as first secretary of Wales from 1999 until 2000, is the leader of the Welsh Government and keeper of the Welsh Seal. The first minister chairs the Welsh Cabinet and is primarily responsible for the formulation, development and presentation of Welsh Government policy. Additional functions of the first minister include promoting and representing Wales in an official capacity, at home and abroad, and responsibility for constitutional affairs, as they relate to devolution and the Welsh Government. The first minister is a Member of the Senedd, and is nominated by the Senedd (Welsh Parliament; Senedd Cymru)—before being officially appointed by the Monarch. Members of the Welsh Cabinet and junior ministers of the Welsh Government, as well as law officers, are appointed by the first minister. As head of the Welsh Government, the first minister is directly accountable to the Senedd for their actions and the actions of the Welsh Government. The main office of the first minister is in Tŷ Hywel, which is adjacent to the Senedd building in Cardiff Bay. An additional office is also kept at the Crown Buildings, Cathays Park, Cardiff which is the headquarters of the Welsh Government. In December 2023, Drakeford announced his intention to stand down, and remained in the position until he was replaced by Vaughan Gething on 20 March 2024, as a result of the Welsh Labour leadership election.
Терминология
Бастапқыда 1998 жылғы Уэльс үкіметі туралы заңның 53(1)-бабына сәйкес құрылғанда, бұл лауазым Ассамблеяның бірінші хатшысы (Prif Ysgrifennydd y Cynulliad) деп белгіленді, себебі Уэльске Солтүстік Ирландия мен Шотландияға қарағанда нашаррақ Ассамблея мен атқарушы билік берілді. Атаудың таңдалуының себебі сондай-ақ, уэльс тіліндегі "бірінші министр" деген мағынаны білдіретін Prif Weinidog сөзі "премьер-министр" деп те аударылуы мүмкін болғандықтан, Ұлыбритания премьер-министрімен шатасуды болдырмау үшін басқа атау таңдалды. Атау өзгерісі 2000 жылдың қазан айында Либерал-демократтардың Ұлттық Ассамблеяда Лейбористермен коалициялық үкімет құруынан кейін орын алды. 2006 жылғы Уэльс үкіметі туралы заң лауазымды ресми түрде "бірінші министр" деп тануға және бірінші министрді Уэльс мөрінің сақтаушысы етуге мүмкіндік берді. 2021 жылдың 22 қазанында қазіргі бірінші министр Марк Дрейкфорд өзінің Twitter аккаунтын @fmwales-тен @PrifWeinidog-ке өзгертіп, бұл әрекетті кейбір БАҚ "бірінші министр" және "премьер-министр" үшін уэльс тіліндегі қысқартылған терминді қолдануды арттыруға бағытталған тыраныс деп сипаттады. Лауазым ағылшын тілінде ресми және әдетте "бірінші министр" деп аталады.
Тағайындау және тағайындау
Бірінші министр лауазымына кандидаттарды Сенат мүшелері ұсынады. Мүшелер бірінші министр кандидатын көпшілік дауыспен сайлайды. Егер бірінші ұсынылымдар бойынша ешкім дауыстардың көпшілігімен сайланбаса, көпшілік бір кандидатқа дауыс бергенге дейін процедура жалғасады. Бұл процедура Сенаттың абсолютті көпшілігін (қазіргі уақытта 60 мүшеден 31-і) талап етпейді.
Осы процедура аяқталғаннан кейін, төраға монархқа ресми хат жібереді, одан кейін монарх сол кандидатты Бірінші министр лауазымына тағайындайды.