Кіріспе
Француз төңкерісі кезінде көтеріліс басшысы, генерал-сиссимус Жак Кателино (жак катлино; 5 қаңтар 1759 – 14 шілде 1793) – француз төңкерісі кезінде Вандея көтерілісінің басшысы. Ол ізбасарлары арасында Анжудың киелісі ретінде танымал болды. Анжуда белгілі саудагер болған. Франция Корольдігі жойылғанда және Француз Республикасы құрылғанда, төңкерілшілер Террор кезінде Вандея азаматтарына қатысты зұлмат жасады. Кателино монархия мен шіркеуге адал шаруалардың әскерін біріктіріп, төңкерілшілерге қарсы көтеріліс ұйымдастырды, бірнеше ауылдар мен қамалдарды басып алды, оған көптеген еріктілер қосылды. Вандеядағы соғыс табысқа ие болған сайын, Кателино басқа контрреволюциялық басшылармен күш біріктіріп, католик және корольдік армияның генерал-сиссимусы болды. Ол әскерін алдыңғы қатарда бірге шайқасу арқылы жігерлендірді, бұл оның қазасына себеп болды. 1793 жылдың жазында, ол және оның әскері Нант қаласын шабуылдағанда, Кателино снайперден атылып, көп ұзамай қайтыс болды. Оның басшылығысыз роялистер жеңіліске ұшырады және жақын арада түрлі топтарға бөлінді. Бурбон монархиясы қайта орнатылғаннан кейін, Кателиноның батырлығы мен құрбандығының құрметіне оның отбасына дворяндық атағы берілді.
Generalissimo Jacques Cathelineau (ʒak katlino; 5 January 1759 – 14 July 1793) was a French Vendéan insurrectionist leader during the Revolution. He was known among his followers as the Saint of Anjou. He was a well known peddler in Anjou. When the Kingdom of France was abolished and the French First Republic was established, the revolutionaries committed atrocities against the civilians of the Vendée during the Reign of Terror. Cathelineau rallied an army of peasants loyal to the monarchy and the Church and waged an uprising against the revolutionaries, capturing several villages and castles, leading more volunteers to follow him. As the War in the Vendée grew in success, Cathelineau joined forces with other counterrevolutionary leaders and was made generalissimo of the Catholic and Royal Army. He inspired his troops by fighting alongside them on the front lines, which proved to be his downfall. In the summer of 1793, while he and his men were storming the city of Nantes, Cathelineau was shot down by a sniper and died soon afterwards. Without his leadership the royalists were defeated and soon they broke up into different factions. After the Bourbon Restoration, in honour of the heroism and sacrifices of Cathelineau, his family were ennobled.
Ерте өмір
Ле Пин-ен-Могеде, қазіргі Мэн және Луара департаментінің аумағында дүниеге келген ол, Анжу аймағында кеңінен танылды, бұл аймақты саудагер ретінде және контрабандалық тауарлармен айналысқан деген күдікпен аралап жүрді. Ол берілген католик болды және француз қоғамындағы шіркеудің дәстүрлі рөлін қолдады. Оның зор дене күші, харизмасы және діншілдігі Вендеялықтардың арасында оған құрметке ие болуға мүмкіндік берді. Революцияның алғашқы жылдарында Кателино дін қызметкерлерінің азаматтық конституциясына, заң жобаларына және Франция королі Людовик XVI-ның атылуына наразылық білдірген Вендея шаруаларының қатарына қосылды. Ол шаруалар әскерін жинап, Бірінші Француз Республикасы үкіметіне қарсы жеке соғыс ашты.
Көтеріліс
Соғыс дами келе, вендеандар революционерлердің католик дін қызметкерлеріне де, өз вендеандарына да жасаған жаппай қырғындарын мен қатыгездіктерін жек көріп, ашуланды. 1793 жылғы 10 наурызда Сен-Флоран-ле-Вейль ауданының жастары Ұлттық конвенцияға қарсы көтеріліп, жергілікті қарулы күштерді ұрып-соғып, таратып жіберді. Осы оқиғалар туралы білген соң Катело өз шатырынан шығып, көршілерін жинап, Террор билігін тоқтатудың жалғыз жолы – ашық түрде қару алып, республикашылдарға шабуыл жасау екеніне көндірді. Ол өзінің ауылынан республикашылдарға қарсы тұру үшін барлық денесі сау ер адамдарды жинады. 12 наурызда жиырма жеті жас жігіт оны еріп, қолдарына барған қаруларын алып, асығыс түрде қаруланды да, дабыл қағып, шаруалардың тобын жинап, Жалле қаласына бет алды. 13 наурызда 80 республикашыл мен бір зеңбірекпен қорғалған Жалле қаласына келген ол, қаланы басып алып, вендеандықтар "Миссионер" деп атаған зеңбіректі тартып алды. Соон арада 14 наурызда Шемилле қаласы да басып алынды, және көптеген еріктілер Кателоның әскерлерін нығайтуға келді. 14 наурызға қарай оның қарулы күштерінде 3000 адам болды, және Жан Николас Стоффлеттің көмегімен Шоле қаласына жорық жасады, онда ол тағы да жеңіске жетті. Кейін олар басқа вендеандық көшбасшылар Шарль де Боншамп пен Морис д'Эльбеемен күш біріктірді. Катело шаруаларға үлкен ықпал етуді жалғастырды, өйткені роялистер Вийер және Шалонн қалаларын жаулап алды. Содан кейін науқан тоқтатылды, көтерілісшілер Пасха мерекесін тойлау үшін үйлеріне қайтты. 9 сәуірде оның жасақтары қайтадан қаруланды, бірақ ол Шемилледен эвакуацияланып, Тиффожге шегінді. 3000 әскерімен бірге Стоффлетке қосылып, Шоле, Вийер және Шалонн қалаларын басып алды. 23 сәуірде Бопрео қаласын басып алды және 5 мамырда Туар шайқасында жеңіске жетті. 14 мамырда Ла-Шатайньераға кері шегініп, вендеандықтар 16 мамырда Фонтен-ле-Контеде генерал Алексис Шальбодан жеңілді. Катело 1793 жылғы 9 маусымда Монтрей-Белле және Самур қалаларында республикашылдарды жеңіп, кек алды. Самур шайқасы мен қаланы басып алғаннан кейін, көтеріліс соншалық деңгейге жетті, роялистік көшбасшылар өздерінің операцияларын үйлестіруді және басқаруды бір адамға тапсыру қажет деп ойлады. Әскерлердің сүйіктісі болған Катело, Луи-Мари де Лескур және Морис д'Эльбее 1793 жылғы 12 маусымда Вендеяда жиналған басшылардың алдында католик және корольдік армияның бас қолбасшысы болып жарияланды. Шаруалардың бірінің армияға қолбасшы болып тағайындалуы оларды одан да жігерлендірді.
Өлім
1793 жылғы 23 маусымда Анжерді қиындықсыз басып өткеннен кейін, католик және корольдік әскерлерінің біріккен күштері 29 маусымда Нантқа шабуыл жасады. Катело 40 000 сарбаздың басында Нант қаласының алдына келді, ал Шарет Ретц және Бас-Пуатудан 10 000 көтерілісшілермен оған көмектесті. Катело генерал Жан Батист Канклоның қарсылығына қарамастан қалаға еніп, Ренн қақпасына шабуыл жасады. Виарме алаңына енген кезде, ол терезеден атылған оқтан жараланып, қаза тапты. Көшбасшысы мүгедек болғандықтан, Венде әскері жеңіліске ұшырады және көп ұзамай фракцияларға бөлінді. Ол Сен-Флорен-ле-Вейльге жеткізілді, онда 1793 жылғы 14 шілдеде алған жараларынан көз жұмды. Оның денесі Сен-Флорендегі Катело капелласында жатыр. Кателоның көптеген туыстары да Вендедегі соғыста және одан кейін болған жазалау шараларында қаза тапты. Оның отбасының қалған бөлігі Бурбон монархиясы қайта орнатылғанда дворян титулы алды. Оның ұлы Жак Жозеф Катело монархия қайта орнатылғаннан кейін рыцарь атағын алды, ал оның немересі Генри Катело Франко-пруссия соғысы кезінде офицер болды.
Қасиеттілер қатарына қабылдау
Католик дінін қорғаудағы ұлы құлшынысы мен батылдығын ескере отырып, Кателоны 19 ғасырдың соңында мақамына көтеру ұсынылды. 1944 жылы болған әуе шабуылы кезінде Анжер епископтығының архиві жойылғандықтан, діни сот процесінің құжаттары жоғалып кетті. Католик шіркеуі оны қасиетті деп мойындамаса да, ол әлі де қастерленіп, құрметпен еске алынады.