Кіріспе

Оңтүстік Кореядағы екінші ең биік тау, басқа да ұқсас тақырыптар

Дзирисан (hangul=지리산) – Оңтүстік Кореяның оңтүстік аймағында орналасқан тау. Бұл тау Жежу аралындағы Халласан тауынан кейін Оңтүстік Кореядағы екінші ең биік тау, ал Корей материгіндегі ең биік тау болып табылады. Биіктігі 1915 метрлік бұл тау Дзирисан ұлттық паркінде орналасқан. Парк үш провинцияны (Солтүстік Жола, Оңтүстік Жола және Оңтүстік Кёнсан) қамтиды және Оңтүстік Кореядағы ең үлкен ұлттық парк болып есептеледі. Ұлттық парктің ең үлкен бөлігі Оңтүстік Кёнсан провинциясында орналасқан. Таудың ең биік шыңы – Чхонванбон да осы провинцияда орналасқан. Тағы бір мәшһүр шыңы – Самсинбон (Үш рух шыңы). Дзирисан Собаек және Бэкду дайган тау тізбектерінің оңтүстік ұшында орналасқан, бұл тізбектер Корей түбегінің «омыртқасын» құрап, Собаек тау тізбегінің және Таэбэк тау тізбегінің көп бөлігін қамтиды. Дзирисан тауында жеті ірі буддалық храм бар. Олардың арасында ең ірісі және ең танымал – Хваомса. Онда 600-900 жылдары жасалған көптеген ұлттық қазыналар, әсіресе тас өнер туындылары сақталған. Тау сонымен қатар Чхонхак дон (Көк журавль ауылы) альпілік аңғарына да ие, оның құрамында Кореяның негізін қалау мифологиясының бірін бейнелейтін Самсонгун (Үш қасиетті адамдар сарайы) орналасқан. Жыл сайын Дзирисанға 280 000-нан астам адам келеді. Жаз және күз айлары ең танымал келу маусымдары болып табылады. Тау он керемет көрініспен танымал. Олар: «Чхонванбон шыңынан көрінетін күн шығу», «Ногодандағы бұлттар теңізі», «Баньябонның Накджосы», «Бюксо рюнгтегі толық ай», «Пиаголь күзгі жапырақтары», «Каралжын гүлдерінің гүлдеуі», «Чилсон аңғары», «Семджинчхонгрю», «Бюрил сарқырамасы», «Йонха Сункюн». Дзирисан ұлттық паркінде бірнеше жаяу серуендеу жолдары бар.

Аңыздар

Баемсагол аңғарының кіреберісінде, шамамен 1300 жыл бұрын Сонгнимса ғибадатханасы болған. Бұл ғибадатханада жыл сайынғы Чилвольбаекджунг мерекесінде (ай күнтізбесі бойынша шілде айының толу күні) ең ізгі монахты таңдап, оның құдай ретінде жұмаққа қауіпсіз өтуі үшін ынталы түрде дұға ететін. Бір жылы, сол кездегі ең жоғары монах Сеосандеса ғибадатханаға келіп, осы буддалық рәсім туралы естіп, оның сыртында қандай да бір құпия жасырылғанын сезді. Сеосандеса сол жылы таңдалған монахқа уланған жібек шапан кигізіп, жібек жіп арқылы Синсеода террасасына байлады. Содан кейін Сеосандеса жартастың артына жасырынып, күтті. Шамамен таңғы сағат 1-де, айдаһарға айналмағаны үшін өкінген имюги анакондасы, Синсендай террасасының астындағы аңғардан, ағын судың шуына қарай илеуіп шықты. Имуги дұға етіп тұрған монахтың үстіне секіріп, аузынан шағып, суға батып кетті. Сеосандеса ғибадатханаға қайтып, таңға дейін күтті. Ертеңгісін, ол ауыл тұрғындарымен бірге Синсендай террасасына барды. Олар имюгидің өлгенін, монахтың денесін толығымен жұта алмағанын көрді. Сеосандеса Сонгнимса ғибадатханасының жыл сайын имюгиге монахты құрбандыққа шалатын құпиясын білді. Осыдан кейін аңғар Баемсагол деп аталды, яғни "айдаһарға айналмаған имюги өлген аңғар" деген мағынаны білдіреді. Баемсагол аңғарының кіреберісіндегі ауылға Бансеон ("жартылай құдай" деген мағынаны білдіреді) деп ат қойылды, себебі монах құдайға айналмастан құрбандық болғандықтан, оның есімімен аталыпты.

Бағаналар

Самшинбонг (бонг – «түбек» деген мағынаны білдіреді) биік және танымал, бірақ қиын, Ссанггие ғибадатханасының кіреберісінен басталатын бір күндік тау жүруге арналған жол (бұл бағыттан ең жақын үлкен шың). Санггиесадан 2,3 км қашықтықта Бульиль шарлауы орналасқан. Шарлаудан аз бұрынғы жолдың сол жаққа бұрылысынан бастап, жол шыңға дейін 6,9 км жалғасады (барлық сапардың ұзындығы 18,4 км). Санггиесадан (са қосымшасы будда ғибадатханасын білдіреді) бастағанда, тұрақты қарқынмен төрт сағатта шыңға жетуге болады. Шыңға жақын жерде шұғыл жағдайларға арналған тікұшақ алаңы бар. Бұл өте тік жол, түсуге шамамен үш сағат уақыт кетеді. Таушыларға көп су алып келу ұсынылады, өйткені ол тек ғибадатхана аумағынан тыс ағындарда ғана қолжетімді. Бұл шыңға Чонхакдон ауылының арт жағынан да көтерілуге болады.

Тарих

Корея соғысы кезінде 1950 жылы Солтүстік Корея әскерлері аймақты басып алды. 1951 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының күштері аймақты қайтарып алғаннан кейін, көптеген солтүстік корейлер тауларда қалды, олар партизандық соғысты жалғастырды. Соғыс жүргізген тараптар Корей қару-жарақ тоқтату туралы келісімге қол қойғаннан кейін екі жыл өткен соң, яғни 1955 жылы олар жеңіліске ұшырады. Оңтүстік Корея аймақтағы шайқаста болған әскерлеріне "Партизандық соғысқа қарсы қызмет медалін" табыс етті, сондай-ақ кейіннен осы шайқастар туралы фильм түсірілді. Соғыс аяқталған жылы "Пьягол" атты ертерек фильм, аймақтағы солтүстік кореялық сарбаздар тобы туралы шықты.

Экожүйе

Жирисан тауында шамамен 1500 түрі өсімдік өседі, олардың көптегені эндемиктер. Бұл Оңтүстік Кореядағы ең ірі өсімдіктердің шоғырлануы, тек Халла тауынан басқа. Кейбір өсімдіктер алғаш рет Жири тауында табылып, атына "Жирисан" немесе "Жирисан" сөзі қосылған. Дегенмен, кейбір өсімдіктерде "геори" немесе "геори" деген қосымша болмаса да, олар алғаш рет Жири тауында табылған.