Кіріспе

Тірі мүсін, сонымен қатар адам мүсіні деп те аталады, әдетте мүсін немесе манекен болып ұсталатын, шынайы мүсіндей макияж жасалған орындаушыны білдіреді. Тірі мүсін – суретшінің тірі адамдарды қолданып жасаған көркемдік инсталляциялары, немесе орындаушы суретшінің өзге де туындылары болуы мүмкін.

Тарих

Тірі мүсіндер тобы ортағасырлық және Ренессанс дәуіріндегі мерекелер мен салтанатты шаралардың тұрақты ерекшелігі болды, мысалы, билеушілердің қалаларға салтанатты кіру рәсімдері. Әдетте, сахналық қойылымды ойнаған топ монумент сияқты әсем безендірілген, шеру жолына орналастырылған күрделі тұғырға орнатылатын. Ағылшын заңдарының ерекшелігі бойынша, егер орындаушылар сахнадағы перде ашық болғанда қозғалмаса, сахнада жалаңаш болуға рұқсат етілмейтін. 20 ғасырдың басында орындаушылар бұл ерекшелікті пайдаланып, кейде жалаңаш күйді ортаға қойып, "пластикалық бейнелеулер" деп аталатын қойылымдар жасады. Бұл саладағы ең табанды орындаушы – неміс бишісі Ольга Десмонд болды, ол кейін Германияда "Көркем кештер" (Schönheitsabende) атты қойылымдар ұйымдастырды, онда ол классикалық өнер туындыларын ("тірі суреттер") еліктеп, жалаңаш поза берді. Ағылшын дәстүрі 1960 жылдары ағылшын заңдары өзгергенге дейін сақталды. 1945 жылғы француз фильмі "Жаннат балалары" (Les enfants du paradis) сахнасында тірі мүсін пайда болды. Лондондық суретшілер Гилберт пен Джордж 1960 жылдары тірі мүсіндер жасады.

Қазіргі заманғы қолданысы

Қазіргі заманғы өнер көрсетілімдері көбінесе көшеде, музыканттық өнермен айналысады, бірақ суретшіге төлем жасалатын шараларда да кездеседі. Тірі мүсін – бұл өнер түрі, онда суретші жылжымай тұрып, кейде күлкілі немесе қызықты эффект тудырып, өмірге оянады. Адам мүсіндері деп те аталатын бұл өнершілер көбінесе бояумен, әсіресе алтын немесе күміс түстегі бояумен жабылады. Австралиялық суретші Эндрю Бэйнс адамдарды қолданып жасаған өнер туындыларымен танымал, көбінесе олар арқылы қоғамдық мәселелерді жеткізеді.

Оқиғалар

1996 жылдан бері жыл сайын Нидерландының Арнем қаласында "Әлемдік мүсіндер фестивалі" өтіп келеді, бастапқыда "Rijnfestijn" деп аталған, қазір "Тірі мүсіндер және түнгі мүсіндер" фестивалі ретінде танылады. 2000 жылдан бері Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласындағы Бизнес және әлеуметтік ғылымдар университеті "Тірі мүсіндер" ұлттық конкурсын ұйымдастырып келеді. 2011 жылдан бастап Халықаралық тірі мүсіндер фестивалі Румынияның Бухарест қаласындағы Маска театрында өткізіледі, онда бұл өнер формасын дамытуға бағытталған көркем зерттеулерге ерекше назар беріледі.