Кіріспе

Bird Girl – 1936 жылы Сильвия Шоу Джадсонның Иллинойс штатының Лейк-Форест қаласында жасаған мүсіні. Ол Рагдейлде, оның отбасының жазғы үйінде жасалған және 1994 жылы «Жақсылық пен жамандық бағындағы түн ортасында» атты деректі романың мұқабасында бейнеленгеннен кейін танымал болды. Алғашында 1938 жылы Чикаго өнер институтында «Шырақты қыз» деген атпен көрмеге қойылған, сондай-ақ «Фонтан фигурасы», «Тұрған фигура» және «Шалқыма қыз» аттарымен де көрсетілген. Джадсонның 1967 жылғы кітабында алғаш рет оны «Құс қыз» деп атады.

Сипаттама

Құс қыз қоладан құйылып, биік тұр. Ол қарапайым көйлек киген жас қыздың бейнесі, қайғылы немесе ойлы мінезі "бірқалыпты және тыныш, күшті және қарапайым форма", "бұл алағай заманда бізге сирек кездесетін тыныштықты сыйлайтын тыныш рух". Бұл туынды бастапқыда Массачусетс штатындағы бір отбасы үшін бақша мүсіні ретінде тапсырылған. Сегіз жасар, жұқа денелі Лорайн Гринман (қазір Лорайн Ганц) осы мүсінге модель болған. Ол тік тұрып, басын сол иығына қарай иеді, екі қолын беліне тіреп, екі ыдысты екі жағына қарай көтеріп тұр. "Құс қыздың позы жақсылық пен жамандықты өлшеуді білдірмейді, керісінше, оның жоғары көтерілген қолындағы ыдыстар құстарға тамақ немесе су беру үшін арналған. Алғашқы жоспар бойынша мүсін су тартатын орналасқан болуы мүмкін, себебі ыдыстардың түбінде кішкентай тесіктер және алдыңғы жағында су ағып кетуге арналған ойықтар бар". Ескерткіштің тақтасында былай деп жазылған: "Біз сенімдіміз, және денемізден айырылып, Тәңірмен бірге болуға көбірек ниеттіміз. II Коринфтіктерге 5:8".

Бастапқы құймалар

Алғашында балшықтан жасалған мүсін 1937-1940 жылдар аралығында алты рет құйылған, бір рет қорғасыннан және бес рет қоладан, бұл туралы Нью-Йорктегі «Рим қола жұмыстары» деректерінде жазылған. Алайда, мүсіншінің кейінгі хаттарында тек төрт құйма туралы айтылған. Қазіргі уақытта төрт түпнұсқа қола құймасы белгілі: біреуі Массачусетс штатына жіберілген, қазір Ривервудс қаласындағы Эдвард Л. Райерсонның табиғатты қорғау аймағында орналасқан; біреуі Вашингтон, округ Колумбиядағы бақта, содан кейін Рединг, Пенсильвания қаласына көшірілген; тағы біреуін Лейк-Форест, Иллинойс тұрғыны сатып алып, ол әлі де сол жерде сақтаулы; ал төртіншісі Саваннаға жеткізілген. Ең танымал нұсқасын Саваннадағы бір отбасы сатып алып, «Кішкентай Венди» деп атап, Бонавенчур зиратындағы отбасылық жер учаскесіне қойған. Кейіннен ол Тельфейр академиясына көшіріліп, музейге келушілерге көрсетілуде. Джадсон түпнұсқа гипстен жасалған модельді Иллинойс штатының Виннетка қаласындағы Кроу Айленд мектебіне сыйға берген.

Кітап мұқабасы

Бонавенчур қорымындағы мүсін 1993 жылға дейін, Random House компаниясы Саванна фотографы Джек Лиді Джон Берендттің "Жақсылық пен зұлымдық бағындағы түнгі ортасы" атты жаңа кітабының мұқабасы үшін сурет түсіруге шақырғанға дейін көзден тыс болды. Берендттің ұсынысымен Ли Бонавенчур зиратында қолайлы нысан іздеді. Ол скульптураны Тросдал отбасының жер учаскесіндегі қабірдің жанынан, екінші күндік іздеудің соңында тапты және қараңғы түскен кезде дереу суретке түсіруге асықты. Ол суретті айшыққа айналдырып, мүсіннің басының үстіндегі сәулені күшейте отырып, жарықты қараңғы бөлмеде он сағат бойы реттеді. "Түн ортасы, Бонавенчур қорымы" деп аталған мұқаба суреті бірден танымал болды, ал Берендт оны "көрген ең күшті кітап мұқабаларының бірі" деп атады. 1994 жылы жарық көрген кітап рекордтық сатылымға ие болды, ал көп ұзамай адамдар Бонавенчур зиратына мүсінді көру үшін ағыла бастады. Қабір маңындағы қозғалыстың артуына алаңдаған Тросдал отбасы оны зираттан алып, кейін Саваннадағы Тельфэр мұражайларына Тельфэр академиясының ғимаратында көпшілікке көрсету үшін тапсырды. 2014 жылдың желтоқсанында мүсін Тельфэр академиясынан Тельфэр мұражайларының жақын орналасқан Jepson Center for the Arts орталығына көшірілді. 2019 жылдың сәуір айынан бастап ол Тельфэр академиясындағы арнайы көрмеде қойылды. Фотограф Ли 1997 жылдың қараша айында Warner Bros. компаниясын авторлық құқықты бұзуды айыптап сотқа берді, себебі олардың зираттағы Bird Girl мүсілінің көшірмесінен түсірген суреттері Лидің түпнұсқа мұқабалық суретіне ұқсас болды. Алғашқы сот мүсінмен түсірілген Warner суреттері құқық бұзушылық емес деп шешті, бірақ апелляциялық сот жарнамалық мақсатта қолданылған, мысалы плакаттардағы суреттердің маңызды ұқсастықтары бар екенін анықтады және істі қарау үшін төменгі сотқа қайтарды. Warner мен Ли соттан тыс келісімге келді, келісім сомасы жарияланбады. Джек Ли 2004 жылдың 19 мамырында ішек қатерлі ісіктен қайтыс болды және өзінің ең танымал суретін түсірген Бонавенчур зиратына жерленді.