Кіріспе

18 ғасырдағы британдық мемлекет қайраткері және әдебиет адамы

Филипп Дормер Стэнхоп, 4-ші Честерфилд графы, (22 қыркүйек 1694 – 24 наурыз 1773) – британдық мемлекет қайраткері, дипломат, әдебиет адамы және өз заманының шешендігімен танымал болған тұлға.

Ерте өмір

Ол Лондонда Честерфилдтің 3-ші графы Филипп Стенхоп пен леди Елизавета Савил отбасында дүниеге келді және әкесі 1726 жылы қайтыс болғанға дейін Лорд Стенхоп деген құрметті атаумен танылды. 1708 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Стенхопты негізінен әжесі, Галифакс маркизасы тәрбиеледі. Кембридждегі Тринити-холлда білім алған ол тілдер мен шешендік өнерге ден қойғаннан кейін оқуын бір жылдан астам уақыттан кейін тастады. Содан кейін ол аристократ ретінде білімін толықтыру үшін, классикалық антика мен Ренессанс дәуірінің мәдени мұраларымен танысып, континенттік Еуропаның аристократиялық өкілдерімен және жоғары қоғамымен қарым-қатынас жасау мақсатында Ұлы саяхатқа шықты. Саяхаты барысында 1714 жылы королева Аннаның қайтысы және король Георг I-нің таққа отыруы Стенхоп үшін саяси мансапқа жол ашты, ол дереу Англияға оралды. Уиг партиясын қолдаған Филипп Стенхоп туысы Джеймс Стенхоптың (кейін 1-ші граф Стенхоп) көмегімен корольдің сүйікті министрі ретінде мемлекеттік қызметке кірді. Ол протестанттық Оранж ордені мен рим-католик якобиттердің екі фракциясымен де жұмыс істеді және оларды татуластырды; нәтижесінде, ирландтық якобиттер 1745 жылғы якобит көтерілісіне көмектеспеді. Әңгіме бойынша, ирландтық көтеріліс туралы жалған дабылға оянғанда, оған «Ирландиядағы католиктердің бәрі көтерілді!» деді, ол: «Мен таңқалмаймын, сағат он болған, егер ұйықтап қалмасам, мен де оянған болар едім» деп жауап берді. Алайда, 1746 жылы ол Лорд-лейтенант лауазымын Мемлекеттік хатшы лауазымына алмастыруға мәжбүр болды. Честерфилд корольді леди Ярмуттың, сол кездегі Георг II-нің сүйіктісінің ықпалы арқылы бақылауда ұстауды үміттенеді, бірақ Джон Монтегю, 4-ші Сэндвич графы және Томас Пелхам Холлс, 1-ші Ньюкасл герцогы оған қарсы бірікті, ал 1748 жылы ол министрлік мөрді тастап, кітаптарына және карта ойнауға қайта оралды, бұл оның ең керемет қасиеттерінің бірі болған тамаша сабырлылығымен оралды. 1760 жылдары Честерфилд Джордж Гренвиллдің министрлігі Парламент арқылы қабылдаған 1765 жылғы мөртаңба заңына қатысты айқын сын айтты. Досы, Ньюкасл герцогына жазған хатында Честерфилд мөртаңба заңының абсурдтығын атап өтті, өйткені оны тиісінше орындау мүмкін емес, бірақ егер күшіне енсе, заң жылына 8000 фунт стерлингтен аспайтын кіріс әкелер еді, бірақ американдық колониялардың саудасының жылдық шығыны шамамен 1 000 000 фунт стерлингке жетер еді.

Әдебиетте

Лорд Честерфилд қайтыс болғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, Уильям Макеписс Такерридің "Вирджиниялықтар" (1857) романында кейіпкер ретінде көрінеді. Ол Чарльз Диккенстің "Барнаби Рудж" (1841) романында да еске алынады, онда әдемі киінетін сэр Джон Честер лорд Честерфилдтің ең ұлы ағылшын жазушысы екенін айтады: Шекспир, әрине, өзінің саласында өте жақсы болды; Милтон жақсы, бірақ көбінесе қарапайым; Лорд Бэкон терең ойлы және білгір; бірақ өз елінің мақтанышына лайық жазушы – менің лорд Честерфилдім.

Орны

Ұлыбританияда Честерфилд өзінің есімін Честерфилд көшесіне, Мейфэр, Лондонға берді, ол бұрынғы Честерфилд үйі орналасқан Керзон көшесінен басталады; АҚШ-та оның есімі Вирджиния штатының және Оңтүстік Каролина штатының Честерфилд округтеріне берілген. Питтсбургтің Батыс Окленд ауданында қатарласа салынған үйлермен толы Честерфилд жолы да бар, бұл жер бұрын панк субмәдениетімен танымал болған.

Жиһаз

Ең алғашқы былғары Chesterfield диваны, оның ерекше терең түймеленген, тігілген былғары жабыны мен төменгі отыру орны Лорд Честерфилд тапсырысымен жасалған деп саналады. Осының салдарынан, Ұлыбританияда "Chesterfield" сөзі осындай диванды – бірдей биіктіктегі қолы мен арқасы бар диванды – білдіреді. Канадада бұрын Chesterfield кез келген диванды атау үшін қолданылатын ең көп таралған сөз болды, бірақ жас буын арасында оның танымалдылығы азайып барады.

Басқа

Француздық шебер аспаз Винсент Ла Шапель Лорд Честерфилдтің қызметінде жұмыс істегенде "Заманауи аспаз" кітабын жазды және онымен бірге Гаагада шетелде тұрды. Честерфилдтің қызметінен кеткен соң Ла Шапель Вильгельм IV, Оранж принці, Португалияның Иоанн V және Мадам де Помпадур (Францияның Людовик XV-нің сүйіктісі) сияқтыларға тамақ дайындады. 6-шы граф танымал еткен честерфилд пальтолары – жағасы барқытпен әшекейленген жүннен тігілген ерлер мен әйелдерге арналған сырт киім. Пенсильвания штатының Поттсвилл қаласындағы D. G. Yuengling & Son компаниясы 4-ші Честерфилд графының құрметіне "Лорд Честерфилд" атымен сыра шығарады.