Эдвард Релли Стеттиниус: Американ саяхаты мен дипломатының өмірі

Кіріспе

Америкалық кәсіпкер және дипломат (1900–1949) оның әкесі, Diamond Match Company компаниясының президенті және Соғыс министрінің орынбасары.

Эдвард Рейли Стеттинийс-младший (22 қазан 1900 – 31 қазан 1949) – 1944-1945 жылдары Франклин Д. Рузвельт және Гарри С. Трумэн президенттердің басқаруы кезінде АҚШ Мемлекеттік хатшысы, ал 1946 жылы БҰҰ-да АҚШ елшісі болған американдық кәсіпкер.

Ерте өмір және білім

Стеттиний 1900 жылғы 22 қазанда Иллинойс штатының Чикаго қаласында Эдвард Р. Стеттиний мен Джудит Каррингтонның екі ұлының кішісі және төрт баланың үшіншісі болып дүниеге келді. Оның анасы Вирджиния штатынан шыққан, ағылшын колониясының ұрпағы. Әкесі неміс тегінен және Миссури штатының Сент-Луис қаласының тумасы. Кіші Стеттиний Стейтен аралындағы отбасының мүлігіндегі сарайда өсті және 1920 жылы Помфрет мектебін бітірді, содан кейін 1924 жылға дейін Вирджиния университетінде білім алды. Ол өте сирек курстарды аяқтады және ешқашан диплом алмады. Оның орнына, ол уақытын кедей отбасыларға қайырымдылық көмек көрсетуге жұмсады. Ол құпия "Жетілік" қоғамының мүшесі болды.

Мансап

1926 жылы Стеттиний General Motors компаниясында кеңсе қызметкері ретінде жұмыс істей бастады, бірақ оның байланыстары оның мансабының жылдам өсуіне жағдай жасады. Ол отбасының досы Джон Ли Праттың көмекшісі болды, ал 1931 жылы қоғамдық және өнеркәсіптік қатынастар жөніндегі вице-президент болып тағайындалды. General Motors компаниясында жұмыссыздыққа қарсы бағдарламаларды әзірлеумен айналысып, Нью-Йорк штатының губернаторы Франклин Рузвельтпен байланыс орнатты. 1930 жылдары Стеттиний жеке сектордағы жұмысын мемлекеттік қызметпен ауыстырып отырды. 1933 жылы Ұлттық экономиканы жаңғырту басқармасының (National Recovery Administration) өнеркәсіптік кеңесіне мүше болды. 1934 жылы елдегі ең ірі корпорация – U.S. Steel компаниясына қосылып, жеке секторға қайта оралды және 1938 жылы оның төрағасы болды. Содан кейін ол мемлекеттік қызметке оралып, Ұлттық қорғаныс кеңесіне, 1939 жылы Соғыс ресурстары жөніндегі кеңестің төрағасы және 1941 жылы Ленд-Лизинг бағдарламасының әкімшісі болып тағайындалды. 1943 жылы мемлекеттік хатшының орынбасары болып тағайындалғанға дейін ол соңғы лауазымда қызмет етті. 1944 жылдың қаңтарында Макмиллан «Ленд-Лизинг – жеңіске қару» атты кітабын жариялады. Мемлекеттік хатшы Корделл Халлдың денсаулығының нашарлауы Стеттинийді 1944 жылғы Дамбартон-Окс конференциясының төрағасы етіп тағайындады, ал 1944 жылдың желтоқсанында ол Халлдың орнына мемлекеттік хатшы болды. Мемлекеттік хатшы қызметін атқарып жүргенде, 1944 жылы Стеттиний болгар-югославтардың тәуелсіз «Македония» мемлекетін құруға жасаған тырабын «этностық немесе саяси нақтылықты білдірмейтін негізсіз популизм» (македониялықтар гректер дегенді білдіреді) және «Грекияға қарсы агрессивті ниеттердің жасырындығы» деп сипаттаған авиграмма жазды. Стеттиний 1945 жылдың ақпанында өткен Ялта конференциясына АҚШ делегациясының құрамында қатысты. Трумэн Стеттинийдің коммунизмге тым жұмсақ көзқарас танытқанын және Ялтада Рузвельттің кеңесшісі болған кезде Мәскеуге тым көп уақыт бергенін ойлады. Алес Ялтада, Мәскеуде, Мехико қаласында және Сан-Францискода Стеттиний мен оның көмекшісі Уайлдер Футпен бірге болды. Алес ГРУ ақпаратына, мысалы, танк және болат өндірісіне қатысты мәліметтермен байланысты болды. Мәскеуден кейін Алес 1943 жылдың наурызынан 1947 жылдың қыркүйегіне дейін Кеңес Армиясы Бас штабында ГРУ басшысы болған генерал-полковник Федор Федотович Кузнецовпен және 1930 жылдардың соңында АҚШ пен Канадада белсенді ГРУ офицері болған полковник Михаил Абрамович Милштейнмен бірге Ялта конференциясына қатысты. Милштейннің кодолық аты «Мильский» болды. Жеке өміріне оралғаннан кейін үш жыл бойы Стеттиний Вирджиния университетінің ректоры болып қызмет етті. 1947 жылы Стеттиний және оның досы Либерия президенті Уильям Табман Либерия компаниясын (қазіргі Халықаралық тіркелімдер) құруға көмектесті. Бұл Либерия үкіметі мен американдық қаржыгерлердің Африка елінің дамуына қаржы жәрдемдерін беру мақсатындағы серіктестігі болды.

In 1926, Stettinius began working at General Motors as a stock clerk, but his connections made for rapid advancement. He became assistant to John Lee Pratt, a friend of the family, and by 1931 he had become vice president of public and industrial relations. At General Motors, he worked to develop unemployment relief programs and came into contact with New York Governor Franklin Roosevelt. In the 1930s, Stettinius's work in the private sector alternated with public service. He served on the Industrial Advisory Board of the National Recovery Administration (1933). In 1934 he returned to the private sector when he joined U. S. Steel, the nation's largest corporation; he eventually become chairman in 1938. He then returned to public service, serving on the National Defense Advisory Commission, as chairman of the War Resources Board (1939) and administrator of the Lend Lease Program (1941). He held the latter position until he became undersecretary of state in 1943. In January 1944, Macmillan published his book, Lend Lease, Weapon for Victory. The poor health of Secretary of State Cordell Hull made Stettinius the chair of the 1944 Dumbarton Oaks Conference and, in December 1944, he succeeded Hull as Secretary of State. While Secretary of State, Stettinius composed in 1944 an airgram describing Bulgaro Yugoslav efforts at establishing an independent "Macedonian" state (i. e., Vardarska) as "unjustified demagoguery representing no ethnic or political reality" (implying that the Macedonians are Greek), and "a possible cloak for aggressive intentions against Greece":

Stettinius was a member of the US delegation to the February 1945 Yalta Conference. Truman thought Stettinius was too soft on communism, and had yielded too much to Moscow when he was Roosevelt's advisor at Yalta. efn|Ales was in Yalta, Moscow, Mexico City, and San Francisco when Stettinius and his Assistant Wilder Foote were. Ales was associated with GRU information such as tank production and steel production. After Moscow Ales attended a function with Colonel General Fyodor Fedotovich Kuznetsov, who was the head of GRU on Soviet Army's General Staff from March 1943 to September 1947, and Colonel Mikhail Abramovich Milstein, who was a GRU officer active in the United States and Canada during the late 1930s, attended the Yalta conference and whose code name was “Mil’sky”. For three years after his return to private life, Stettinius served as rector of the University of Virginia. In 1947, Stettinius and friend William Tubman, the president of Liberia, helped form the Liberia Company (now International Registries), a partnership between the Liberian government and American financiers to provide funds for the development of the African nation.

Жеке өмір

1926 жылдың 15 мамырында Стеттиний Вирджиния Гордон Уоллеске үйленді. Олардың үш баласы болды: Эдвард Рейли III және егіздер Уоллес пен Джозеф. Ол 1949 жылдың 31 қазанында Коннектикут штатындағы Гринвич қаласындағы әпкесінің үйінде коронарлық тромбоз салдарынан 49 жасында қайтыс болды және Нью-Йорк штатындағы Локуст-Вэлли зиратындағы отбасылық жерге жерленді.

Мұрағат

Стеттинийдің 1000-нан астам қораптан тұратын кең көлемді мұрағаты Виргиния университетінің Альберт және Ширли Смолл арнайы жинақтар кітапханасында орналасқан.