Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Диета
Diet
Флекситариандық диета, сондай-ақ жартылай вегетариандық диета деп те аталады. Мысалы, флекситариан аптаның кейбір күндерін ғана ет жеуі мүмкін. "Флекситариан" сөзі "flexible" (икемді) және "vegetarian" (вегетариандық) сөздерінің қосындысынан жасалған, бұл оның ізбасарларының вегетариандық диеталармен салыстырғанда азықтандыру үлгісінің қатаңдығы аз екенін көрсетеді.
A flexitarian diet, also called a semi vegetarian diet, For example, a flexitarian might eat meat only some days each week. Flexitarian is a portmanteau of the words flexible and vegetarian, signifying its followers' less strict diet pattern when compared to vegetarian pattern diets.
Анықтамалар
Флекситаризмнің әртүрлі анықтамалары қолданылады. Голландиялық Natuur & Milieu экологиялық ұйымының мәліметінше, флекситариандық адам аптасына кем дегенде бір күн ет, балық немесе деликатес ет жемейді. Голландиялық I&O Research зерттеу агенттігі аптасына бір немесе бірнеше күн ет жемейтін адамдарды флекситариан деп атайды. Голландиялық Voedingscentrum тағамдық денсаулық органы флекситариандардың ет жемейтінін (бірақ балық жейтінін) аптасына үш немесе одан да көп күн арасында немесе ыстық тамақпен бірге жейтінін мәлімдейді. Вегетариандық – ет немесе кез келген жануар тінін пайдаланудан толық бас тарту. Флекситариандық – 2010 жылдары ғылым және қоғамдық секторларда кеңінен қолданысқа кірген жаңа термин. 2003 жылы Америка диалект қоғамы флекситариандықты жылдың ең пайдалы сөзі деп таныды. Жартылай вегетариандыққа синоним ретінде қолданылатын басқа жаңа сөздер – деми вегетариандық және жартылай вегандық.
Different definitions of flexitarianism are used. According to the Dutch environmental organisation Natuur & Milieu, a flexitarian eats no meat, fish or lunch meat for at least one day a week. The Dutch research agency I&O Research calls people flexitarian when they do not eat meat one or more days a week. The Dutch Food Health authority Voedingscentrum states that flexitarians do not eat meat (but do eat fish) three or more days a week in between or with a hot meal. Vegetarianism is the strict practice of abstaining from consuming meat or any other animal tissue. Flexitarianism is a neoteric term that gained a considerable increase in usage in both science and public sectors in the 2010s. In 2003, the American Dialect Society voted flexitarian as the year's most useful word. Other neologisms used as synonyms for semi vegetarianism are demi vegetarianism, and semi veganism.
Даму
2015 жылы Voedingscentrum мәліметтері бойынша, Нидерланд тұрғындарының 55% флекситариан болған. Natuur & Milieu мәліметтері бойынша, 2016 жылы голландтардың 67% флекситариандыққа көшкен. LEI Wageningen UR жүргізген зерттеуге сәйкес, 2010-2012 жылдар аралығында голландтардың күнделікті ет жейтін бөлігі 26,7%-дан 18,4%-ға дейін азайған. Нидерландтың Motivaction зерттеу агенттігі 2012 жылдың маусым айының басында жүргізген зерттеуде, голландтардың 35% ет тұтынуды азайтуды әдейі таңдайтыны анықталды. Халықтың 14,8%-ы аптасына бір немесе екі күннен аспайтын ет жеген.
In 2015, according to the Voedingscentrum, 55% of Dutch people were flexitarians. According to Natuur & Milieu, in 2016, 67% of the Dutch were flexitarian. According to a study by LEI Wageningen UR, the proportion of Dutch people who eat meat daily decreased from 26.7% to 18.4% between 2010 and 2012. According to a study by Dutch research agency Motivaction at the beginning of June 2012, reducing meat consumption is a conscious choice for 35% of the Dutch. 14.8% of the population ate meat no more than one or two days a week.
Көңіл көтеру
Флекситариандық диетаны қабылдаудың жиі кездесетін себептері діни шектеулер, салмақты бақылау, денсаулыққа қатысты саналылық, жануарлардың әл-ауқаты немесе жануарлар құқықтарымен байланысты мәселелер (этикалық омниворизмді қараңыз), қоршаған ортаға деген алаңдаушылық (экологиялық вегетариандықты қараңыз) немесе ресурстарды азайту қажеттілігі (экономикалық вегетариандықты қараңыз) болуы мүмкін. Флекситариандар денсаулық, гуманитарлық және жануарлардың әл-ауқаты мәселелеріне қатысты белгілі бір көзқарастарға ие болуы және оларды қолдау арқылы мінез-құлық танытуы мүмкін.
Common reasons for adopting a flexitarian diet include religious restrictions, weight management, health consciousness, issues relating to animal welfare or animal rights (see ethical omnivorism), the environment (see environmental vegetarianism), or reducing resource use (see economic vegetarianism). Flexitarians may have attitudes and endorsement behavior concerning health issues, humanitarianism, and animal welfare.
Түрлері
Кейбір флекситариандық диеталардың басты ерекшелігі – тамақтану жиілігін азайтуға ғана емес, керісінше, тамақтанудан жануарлардың бірнеше кластары мен түрлерін толығымен алып тастауға қатаң ұмтылу болып табылады. Мысалдар:
The main fundamental of some specific flexitarian diets is about the inflexible adherence to a diet that omits multiple classes and types of animals from the diet in entirety, rather than a sole focus on reduction in consumption frequency. Some examples include:
Демитариандық: ет тұтынуды мәдени дағдыға сәйкес деңгейден жартысына дейін төмендету тәжірибесі. Бұл термин 2009 жылғы қазан айында Францияның Барсак қаласында өткен «Еуропадағы азот (NinE)» және «Еуропалық шабындықтардағы биологиялық әртүрлілік: азоттың әсері (BEGIN)» бірлескен семинарында пайда болды, онда «Барсак декларациясы: экологиялық тұрақтылық және демитариандық диета» құжаты әзірленді. Пескетариандық диета: осы диетаны ұстанатын адам балық және/немесе моллюска жейді, ал сүт өнімдері мен жұмыртқаны жеуі немесе жемеуі мүмкін. Басқа ет түрлері, мысалы, құс еті, сүтқоректілердің және басқа құрлықта тіршілік ететін жануарлардың етінен аулақ болу керек. Бұрынғыда кейбір вегетариандық қоғамдар оны вегетариандық өмір салтының кем қатаң түрі деп есептеген. Алайда, қазіргі вегетариандық қоғамдар барлық балық пен теңіз өнімдерін тұтынуға қарсы. Поллотариандық диета: осы диетаны ұстанатын адам тауық және/немесе басқа құс етін, көбінесе жұмыртқаны да жейді. Поллотариандық диетада теңіз өнімдері, сүтқоректілердің немесе басқа жануарлардың еті болмайды, көбінесе экологиялық себептер, денсаулық немесе тағамдық әділеттілік принциптеріне байланысты. Макробиотикалық диета: балық немесе басқа теңіз өнімдерін сирек қосатын, негізінен өсімдіктерден тұратын диета. Астық, әсіресе қоңыр күріш – макробиотикалық диетаның негізгі тағамы, оған аз мөлшерде көкөністер және кейде балық қосылады. Макробиотикалық диетаның жақтастары вегетариандық (немесе дерлік вегандық) тамақтануды идеалды санайды. Планеталық денсаулық диетасы: өсіп келе жатқан әлем халқын қамтамасыз ету, нашар тамақтанудан болатын өлім-жітімнің әлемдік санын қысқарту және табиғаттың құлдырауын болдырмау үшін экологиялық тұрақты болу мақсатын көздейтін диеталық үлгілер.
Demitarianism: the practice of reducing meat consumption to half of what is culturally typical. The term was devised in October 2009 in Barsac, France at the combined workshop of Nitrogen in Europe (NinE) and Biodiversity in European Grasslands: Impacts of Nitrogen (BEGIN) where they developed "The Barsac Declaration: Environmental Sustainability and the Demitarian Diet". Pescetarian diet: someone who follows this diet eats fish and/or shellfish and may or may not consume dairy and eggs. The consumption of other meat, such as poultry, mammal meat, and the flesh of other land dwelling animals is abstained from. In the past, some vegetarian societies used to consider it to simply be a less strict type of vegetarianism. This is no longer the case now that modern day vegetarian societies object to the consumption of all fish and shellfish. Pollotarian diet: someone who follows this diet eats chicken and/or other poultry and usually eggs as well. A pollotarian would not consume seafood or the meat from mammals or other animals, often for environmental, health or food justice reasons. Macrobiotic diet: a plant based diet that may include occasional fish or other seafood. Cereals, especially brown rice, are the staples of the macrobiotic diet, supplemented by small amounts of vegetables and occasionally fish. Some advocates of the macrobiotic diet promote a vegetarian (or nearly vegan) approach as the ideal. Planetary health diet: dietary paradigms that have the following aims: to feed a growing world's population, to greatly reduce the worldwide number of deaths caused by poor diet, and to be environmentally sustainable as to prevent the collapse of the natural world.
Тамақ пісіру үлгісі
Барлық жартылай вегетариандықтарды өсімдіктерге негізделген диетамен қоректенетін адамдар деп дәл айтуға болады, бірақ біреудің ет пен балықты қанша рет жеуі флекситариандық диета емес, тұрақты өсімдіктерге негізделген диета болып саналатыны туралы нақты пікір қалыптаспаған. Флекситариандық диетаның жиі кездесетін шарты – аптасына бір рет қызыл ет немесе құс етін тұтыну. Бір зерттеуде жартылай вегетариандықтар аптасына үш күн ет немесе балық жейтіні анықталды. Кейде зерттеушілер жартылай вегетариандықты қызыл еттен толығымен бас тарту деп, ал флекситариандықты өте аз мөлшерде ет жеудің ерекше тәжірибесі деп қарастырады. Көптеген елдерде өсімдіктерден жасалған тағамдар адамдардың күнделікті энергия қажеттілігінің басым бөлігін қамтамасыз ететін жартылай вегетариандық/флекситариандық диета кең таралған. Бұл көбінесе қаржылық мүмкіндіктердің шектеулі болуына байланысты, себебі жоғары табыс деңгейі көмірсуларға негізделген тағамдарға қарағанда жануарлар мен сүт ақуыздарына бай диетамен байланысты. Шамамен әлем халқының 14% флекситариандық диета ұстанады.
All semi vegetarians could accurately be described as people who eat a plant based diet, but there is no firm consensus how infrequently someone would have to eat meat and fish for their diet to be considered a flexitarian diet rather than a regular plant based diet. Recurring conditions of a flexitarian include consuming red meat or poultry only once a week. One study defined semi vegetarians as consuming meat or fish three days a week. Occasionally, researchers define semi vegetarianism as eschewing red meat in entirety and flexitarianism as the distinct practice of eating very little meat. Semi vegetarianism/flexitarianism may be the default diet for much of the world, where meals based on plant materials provide the bulk of people's regular energy intake. In many countries, this is often due to financial barriers as higher incomes are associated with diets rich in animal and dairy proteins rather than carbohydrate based staples. One estimate is that 14% of the global population is flexitarian.
Қоғам және мәдениет
2018 жылы Ұлыбританияда веган өнімдеріне сұраныс артты. 2018 жылғы зерттеуде Ұлыбритания тұтынушыларының 12%-ы "ет жемейтін диета" ұстанатыны анықталды, оның ішінде 6%-ы вегетариандықтар, 4%-ы балық жеушілер және 2%-ы вегандар. 2018 жылғы сауалнама көрсеткендей, ересек канадалықтардың 10%-ы өзін вегетариандық немесе вегандық деп есептейді, олардың 42%-ы жастар. 2019 жылы халықаралық ұйым қазіргі батыстық диетамен салыстырғанда, флекситариандық диетаны қабылдау "адам өмірін сақтап, 10 миллиард адамды тамақпен қамтамасыз етеді және планетаға катастрофалық зиян келтірмейді" деген пікірді білдірді. Көптеген вегетариандар мен вегандар флекситариан терминін оксюморон деп сынады, себебі осы диетаны ұстанатындар жануар етін жейді.
In the United Kingdom, there was increased demand for vegan products in 2018. A 2018 study estimated that the amount of UK consumers following a "meat free diet" had increased to 12%, including 6% vegetarians, 4% pescetarians and 2% vegans. A 2018 poll indicated that 10% of adult Canadians considered themselves as vegetarians or vegans, among whom 42% were young adults. In 2019, an international group stated that the adoption of the flexitarian diet would "save lives, feed 10 billion people and all without causing catastrophic damage to the planet," when compared to the current Western diet. The term flexitarian has been criticized by many vegetarians and vegans as an oxymoron because people following the diet consume the flesh of animals.