Кіріспе

Кевин Рейнольдс режиссерлік еткен 1988 жылғы американдық соғыс фильмі.

"Жануар" (немесе "Соғыс жануары" деп те аталады) – Кевин Рейнольдс режиссерлік еткен және Уильям Мастросимон жазған, оның "Nənawā́te" пьесасына негізделген 1988 жылғы американдық соғыс фильмі. Фильм Ауғанстандағы соғыс кезінде адасқан советтік Т-55 танкының экипажының тағдырын көрсетеді. Кассалық табысы төмен болғанына қарамастан, фильм культтік атаққа ие болды.

Сюжет

1981 жылы Ауғанстанда советтік Т-55 танктері муджахидтер тобын баспанаға алған паштун ауылына шабуыл жасайды. Ауыл ішінде советтік танкшілер қалған ғимараттарды және су көздерін өртеп, жарып немесе улайды. Бір ауғандық Т-55 танкының экипажын "Молотов коктейлімен" өлтіруге жетеді. Содан кейін ол аяусыз командир Даскалдың танк шынжырларының астында қысылады. Бұл оқиға ауыл әйелдерінің алдында болады, олар оның өмірі үшін жалбарынады, ал танк жүргізушісі Константин Коверченко осы әрекетті жасауға мәжбүр болғанға дейін ойланады. Радиобайланыс мүмкін болмағандықтан, танк тау жолында қателік жіберіп, тоқталған аңғарға түседі. Тадж ауылдың қирағанын, әкесі мен ағасының Даскалдың танкысынан қаза болғанын біледі. Ағасының қазасына байланысты жаңа хан болған Тадж кек алуға бел буады және "Бесті" деп аталатын Даскалдың танкын жою мақсатымен муджахидтер тобын аңғарға жетелейді, олар қолға түскен RPG-7 танкке қарсы қаруына сенеді. Жоғалған және оқшауланған танк экипажы Кандагар жолын тауып, советтік шепке қайтуға тырысады. Бір сәт тоқтағанда, олардың орнын анықтауға тырысқанда, Тадж бен оның сораттары оларға шабуыл жасайды. Шабуыл сәтсіз аяқталады, Тадждың батысқа ұмтылған туысы Мұстафа RPG-мен сәтті атудан қалысады, ал Тадждың ағасы жараланады. Тадж пен оның ағасы танктың ізімен жалғыз жолға шығады. Сол түні олар "Голиафты" бір таспен өлтіреміз дейтін "Құдайға адал адаммен" кездеседі. Түнгі лагерде ауған коммунисі Самад танк жүргізушісі Константин Коверченкоға паштун халқының құрмет кодексі – паштунвали және оның бір бөлігі – нанаватай туралы айтады, ол дұшпанға да баспана беруді талап етеді. Жолда Тадж тобынан бірнеше қиындықтар мен шабуылдарға тап болады, нәтижесінде жүк тиеуші Голиков жараланады, азық-түлік пен су қорлары жоғалады және көптеген оқ-дәрілер жұмсалады. Самадтың сатқындыққа қатысы бар деген күдік туғаннан кейін (мысалы, бұзылған оқтың дұрыс тасымалдануы), Даскал Самадтың дұға оқып тұрғанын көріп, ашуға беріліп, оны өз әскерлерінің алдында өлтіреді; Коверченко Даскалды хабарлаумен қорқытады. Сол түні Даскал өзен арқылы жүріп бара жатқанда Самадты өлтіру себебін түсіндіреді. Коверченко өзінің қызметі туралы сұраққа "Мен өзім ойлаймын" деп жауап бергенде, Даскал 8 жасында Сталинград шайқасында Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткенін айтады. Келесі күні қысқа тоқтағанда Коверченко танк бұзылып жатқанын айтады; Даскал оның сөздерін мойынсұнуға ұқсатып, оны бүлікке қатысқан деп айыптайды. Ол пулеметші Каминский мен Голиковқа оны жартасқа байлап, басына граната қойып, муджахидтерге тұзақ қоюды бұйырады. Ақырында жабайы иттер Коверченкоға шабуыл жасайды, бірақ граната жартастан құлап жарылып, оларды қорқытып жібереді. Тадж тобы ауылдың бірнеше кекшіл әйелдерімен қайта қосылып, нанаватайды сұраған Коверченконы табады. Әйелдер оны өлтіруді талап етеді, бірақ олардың қарсылығына қарамастан, муджахидтер оған азық-түлік пен баспана береді. Коверченко сынған RPG-7-ді жөндегеннен кейін Таджбен достық қарым-қатынас орнатады және танкты жоюға көмектесуге келіседі. Осы уақытта қалған танк экипажы Қандаһар жолына көрінеді, бірақ олардың зақымдалған картасында көрінбейтін үлкен шатқал тоқтатады. Олар отын біткеннен кейін сол жерде қалады, сонда советтік тікұшақ пайда болып, оларды құтқаруды ұсынады. Даскал ұсыныстан бас тартады, танкты маймен толтырады және тікұшаққа оларды көпірде күтіп тұруға бұйырады. Тікұшақ ұшқышы асудың жалғыз жолы екенін айтады, содан кейін Даскалға олар аңғарда тұтқындалып қалғанын ашады. Экипаж олар кірген таулы жолға қарай жолға шығады, түн бойы жүріп, келесі күні тікұшақ экипажының өлі екенін табады. Олар танк экипажының бұрынғы улаған судан су ішкенін білмейді. Даскал жақындап келе жатқан муджахидтерді байқайды, оларды негізгі пулеметпен ұрып-соққаннан кейін, экипаж ақыры танкты қайта іске қосып, асуға қарай ұшып кетеді. Мұстафа мен оның көтерілісшілері тікұшақты тонауға қалады. Муджахидтер мен Коверченко танкты ұстап алады және оны асу арқылы қуып шығады, онда Коверченко танктың оларға жетуіне мүмкіндік бермейтін жерді пайдаланады. Ақыры, ол танктың негізгі пулеметін зақымдап, RPG-ні атып жібереді. Танк қашып кетпек болғанда, ауыл әйелдері жарылғыш заттарды пайдаланып, жартастың жағын жарып, танкқа тас тастап, оны жолдың бірінен шығарып тастайды. Коверченко танктан ағып кеткен отынға от қояды, экипажды кепілдікке беруге мәжбүр етеді (Даскал Голиков пен Каминскийді өздеріне-өздеріне граната тастауға тырысады); ол олардың амандығы үшін нанаватайды сұрайды, және Тадж көңілсіз келіседі. Коверченко Даскалға оның қатыгездігі үшін қарсы шығып, кеңестіктер соғысты жеңіске жеткізе алмайды деп үміттенеді дейді. Каминский, Голиков және Даскал жаяу қашып кетеді. Олар аңғарға кіргендегідей бірдей жолға жетеді, және Даскал осы бір бұрылыстың барлық оқиғалардың себебі екенін түсінеді. Оларды ауыл әйелдері қуып жетеді, және әлсіз Даскал қаза табады; олар оның қанға батқан формасын Таджға сыйлық ретінде әкеледі. Дүрсіліп, Коверченко құтқару үшін келген советтік тікұшақты тоқтатып алады. Коверченко Таджға амандасады, Тадж оған сыйлаған jezail мылтығын ұстап тұрған күйде тікұшаққа көтеріледі. Фильм Коверченконың ауған пейзажының үстінен тікұшақпен ұшып кететін көрінісімен аяқталады.

Түсірілім

Фильм Израильде түсірілді. Фильмде бірнеше нақты T-55 танктері пайдаланылды; алайда, фильмде қолданылған тікұшақ нағыз Mi-8 емес, Aerospatiale SA.321 Super Frelon болды. Фильмдегі сөз болатын танк, шындығында, Израильдің араб армияларынан алынған советтік Т-55 танкысының израильдік модификациясы, ол Ти-67 деп қайта аталды және бастапқы 100 мм-лік зеңбіректің орнына 105 мм-лік негізгі зеңбірекпен жабдықталды, бұл кейбіреулерді оны Т-62 деп жаңылыстыруға себеп болды. Ti-67 танкысы есімдері Tiran 5Sh ретінде кеңінен танымал. Осындай түрлендірулердің көптеген түрлері 1973 жылғы Йом-Киппур соғысы кезінде израильдіктер тарапынан қолданылды. Фильмнің әскери кеңесшісі Дейл Дай, Тель-Авивтегі мейрамханада Израиль қорғаныс күштерінің офицерлерімен ішімдік ішкен кезде танктарды сатып алу туралы келісімге келгенін жазды. Ауған кейіпкерлерінің сөйлеген тілі – пашту тілі. Пашту тіліндегі диалогтар субтитрленген, бірақ кейбір телеарналарда көрсетілгенде субтитрлер жіберіліп қалған.

Саундтрек

Фильмнің түпкілікті саундтрегі CBS/Columbia Records компаниясымен фильмнің көрсетілімінен кейін жақын арада шығарылды, оның барлық музыкасын және орындауын Марк Ишем жасады. Альбомның арт жағында екі трек ("Badal" және "Nanawatai") тізілген, бірақ іс жүзінде он трек бар. 12 дюймдік LP винил, CrO2 кассетасы және DDD форматындағы компакт-дискілер түрінде ұсынылды. Композитор Марк Ишемнің танымал болуына қарамастан, шығарылған саны шектеулі болғандықтан, қолданылған CD-нің көшірмелері жоғары бағамен сатылады. Саундтрекке қоса, орыс рок-тобы Kino-ның "Троллейбус" әні фильмнің бір көрінісінде радиодан естіледі. Алайда, "Троллейбус" әні фильмде бейнеленген оқиғалардан екі жыл кейін, 1983 жылы ғана жарық көрді. Ағылшын тілінде бұл ән "Streetcar Headed East" деп аталды.