Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тасманияның жағалауындағы арал
Island off the coast of Tasmania
Бруни аралы (Nuenonne: Lunawanna alonnah) – Австралияның Тасманияның оңтүстік-шығыс жағалауынан орналасқан арал. Арал Тасмания материгінен Д’Энтрекасто каналымен бөлінген, ал оның шығыс жағалауы Тасман теңізінде жатыр. Аралдың солтүстік-шығысында орналасқан Storm Bay, Дарвент өзенінің уағына апаратын теңіз шығанағы болып табылады және Тасманияның астанасы Хобарттың басты порты қызметін атқарады. Арал мен каналдың атауы француз саяхатшысы Антуан Бруни д’Энтрекастоның құрметіне берілген. Оның дәстүрлі аборигендердегі атауы – лунавана аллона, ол Алонна және Лунавана деген екі аралдық елді мекеннің аты ретінде сақталған.
Bruny Island (Nuenonne: Lunawanna alonnah) is a island located off the southeastern coast of Tasmania, Australia. The island is separated from the Tasmanian mainland by the D'Entrecasteaux Channel, and its east coast lies within the Tasman Sea. Located to the island's northeast Storm Bay, is the river mouth to the Derwent River estuary, and serves as the main port of Hobart, Tasmania's capital city. Both the island and the channel are named after French explorer, Antoine Bruni d'Entrecasteaux. Its traditional Aboriginal name is lunawanna allonah, which survives as the name of two island settlements, Alonnah and Lunawanna.
География
Геологиялық тұрғыдан алғанда, Бруни аралы шын мәнінде екі құрлықтан тұрады – Солтүстік Бруни және Оңтүстік Бруни, олар ұзын, тар, құмды аралмен қосылған, көбінесе «Бейі» деп аталады. Аралдың жалпы ұзындығы шамамен 6 шақырымды құрайды. Деннес-Пойнт демалыс ауылы Солтүстік Бруниде орналасқан, ал Оңтүстік Бруниде Алонна, Әдебиет шығанағы және Лунаванна қалалары орналасқан. Аралдың сыртында жайылымдар мен кең евкалипт ормандары жатыр. Ішкі ормандар кесілген, бірақ оңтүстік-шығыс жағалау бойындағы үлкен бөліктері Оңтүстік Бруни ұлттық паркі ретінде сақталған. Аралдың теңізге қараған жағында екі ұзын жағажай – Әдебиет шығанағы және Бұлтты шығанақ орналасқан, бірақ көбінесе ол биіктігінен асып түсетін долоритті жартастармен өте қиын өңір. Брунидің арна жағы көбірек қорғалған және жергілікті және басқа штаттардан келген қонақтар үшін балық аулау мен демалыс қайықтарына арналған танымал орын. Әдебиет шығанағы аралдың шығыс жағында, ал Арал шығанағы – батыс жағында орналасқан. Аралға мемлекеттік қаржымен жүретін автопаром арқылы баруға болады. 1954 жылдан бері төрт кеме Бруни аралы мен материктегі Кеттеринг арасындағы паром қызметін атқарып келеді. Қазіргі қызметте Voith Schneider жүйесімен жабдықталған Mirambeena кемесі қолданылады, бұл кеме дәстүрлі винттен өзгеше. Солтүстік Бруниде, «Бейінің» солтүстігінде орналасқан Бруни аралы әуежайы бар, бірақ кішкентай ұшу-қону жолағы көбінесе шағын ұшақтарға ыңғайлы, және жоспарланған рейстер жоқ. Бруни аралымен қорғалған д’Энтрекасто каналы аймағында жағалау эрозиясы күшейіп келеді. Кейбір аймақтарда әсерін азайту үшін құммен толтырылған қаптар қолданыла бастады.
Geologically, Bruny Island actually consists of two land masses—North Bruny and South Bruny—that are joined by a long, narrow, sandy isthmus, often referred to as "The Neck". The island has a total length of approximately The holiday village of Dennes Point is located in North Bruny, while South Bruny is the site of the towns of Alonnah, Adventure Bay, and Lunawanna. Outside its settlements, the island is covered with grazing fields and large tracts of dry eucalyptus forest. Inland forests have been logged, but other large sections—mostly along the southeastern coast—are preserved as the South Bruny National Park. While the seaward side of the island features two long beaches—Adventure Bay and Cloudy Bay—it is for the most part extremely rugged, with cliffs of dolerite over in altitude. Bruny's channel side is more sheltered and a favourite fishing and recreational boating area for local and interstate visitors. Adventure Bay is located on the eastern side of the isthmus, while Isthmus Bay is located on the western side. Access to the island is by vehicular ferry, funded by the State Government. Since 1954, four vessels have operated the Bruny Island Ferry service between the island and Kettering on the mainland. The service currently uses the vessel, Mirambeena, which is plied by a Voith Schneider propulsion system rather than a conventional propeller. There is a public Airfield, Bruny Island Airport located on North Bruny, just north of The Neck, however the small runway is mostly suited to small planes, and there are no scheduled flights. The d'Entrecastaux Channel region, sheltered by Bruny Island, is increasingly subject to foreshore erosion. Some areas have begun sandbagging to reduce the effects.
Климат
Кейп Брунидің мұхиттық климаты (Köppen: Cfb) – жазда жұмсақ, салыстырмалы түрде құрғақ, ал қыста салқын және ылғалды болады.
Cape Bruny has an oceanic climate (Köppen: Cfb) with mild, relatively dry summers; and cool, wet winters.
Тарих
Бруни аралында бастапқыда тасманиялық аборигендер тұрған, ал аралда әлі күнге дейін өзін абориген деп жариялайтын көптеген адамдар бар. Абель Тасман 1642 жылдың қараша айында аралды көрген еуропалықтың біріншісі болды. 1773 жылдың 11 наурызында Тобиас Фурно аралға жеткен алғашқы британдық саяхатшы болды және төрт күн бойы Әдебиет шығанағында (оның кемесінің атымен аталған) тоқтады; төрт жылдан кейін, 1777 жылдың 26 қаңтарында Джеймс Куктың екі кемесі – «Резолюция» және «Дискавери» шығанақ аймағында екі күн болды. Кук 1905 жылғы өртте жойылған ағашқа өзінің әріптерін қашап, қазір оның орнында ескерткіш тақта орнатылған. 1788 жылы және 1792 жылы (Мэтью Флиндерспен бірге) Уильям Блай Адвентура шығанағы аймағында болды. Дегенмен, аралдың өзі 1792 жылы Ла-Манш аймағын зерттеген және оны арал деп тапқан француз саяхатшысы Бруни д’Энтрекастоның құрметіне аталған. 1918 жылға дейін Бруни аралы деп аталды, содан кейін жазуы Бруни деп өзгертілді. 19 ғасырдың бірінші жартысында Бруни аралының жағалауында кит аулау ісі жүргізілді. 1804 жылы британдық кит аулаушы «Александр» Адвентура шығанағында кит аулағаны туралы хабарланды. 1805 жылы британдық кит аулаушылар «Ричард және Мэри», «Оушен» және Сиднейлік кит аулаушы «Король Георг» қыс айларында сол жерде болды деп хабарланды. Америкалық кит аулаушы «Топаз» 1807 жылы сол жерде болды. Колониялық кәсіпкерлер де жағалауда кит аулау станцияларын іске қосты. Бетюн мен Келли 1826 жылдың тамызына дейін Адвентура шығанағында станцияны пайдаланды. Келли мен Лукасқа тағы бір станция тиесілі болды. Янг пен Уолфордқа «Трумпетер» шығанағында станциясы болды. Александр Имлей 1837 жылы Клауди-Бейде кит аулау станциясы үшін орын іздеді, ал Браун мен Роджерс 1842 жылы да солай істеді. Бұл станциялардың барлығы 1850 жылға дейін жұмысын тоқтатты, бірақ ғасырдың екінші жартысында кит аулау кемелері кейде жағалауға тоқтады. «Куктаун» 1840 жылдардың карталарында көрсетілгенімен, арал еуропалықтардың қоныстануына ресми түрде 1800 жылдардың соңында ғана ашылды, осы кезде ағаш өнеркәсібі дамыды. Оңтүстік Бруниде көптеген трамвайлар мен жүк тасымалдау жолдары салынды, олардың кейбіреулері аттармен, ал кейбіреулері өзгертілген локомотивтермен жүргізілді. Ең ұзын және жақсы сақталған трамвай жолы Адвентура шығанағынан аралдың оңтүстік-шығыс бұрышына дейін созылады. Оңтүстік Брунидегі барлық дерлік елді мекендер бастапқыда аралда жұмыс істеген әртүрлі ағаш компанияларына тиесілі ағаш порты ретінде ашылды. Лунаванна (бұрынғы Дэниелс шығанағы), Алонна (бұрынғы Миллс риф) және Адвентура шығанағы аралдағы ең ірі порттардың бірі болды. Дэниелс шығанағындағы елді мекен ағаш жағажайдан бөлінді, өйткені трамвай терең суға жету үшін шығанақтың оңтүстік жағымен жүруге мәжбүр болды, ал Дэниелс шығанағының көп бөлігі қайықтарды тоқтатуға тым жайылған. Оңтүстік Брунидегі көптеген елді мекендер қазір шатырлар қалашығы немесе демалыс орны ретінде қызмет етеді. 1920 жылдан бері арал серфингке арналған жағалауларымен, ұлттық парктерімен және тарихи орындарымен демалыс орны ретінде танымал. Соңғы кезде Бруни аралы жергілікті аборигендерге мемлекеттік басқару тарапынан жерді беру оқиғасына куә болды.
Bruny Island was originally inhabited by Aboriginal Tasmanians, and there is still a large community of people living on the island who identify as Aboriginal. Abel Tasman was the first recorded European to sight the island in November 1642. On 11 March 1773, Tobias Furneaux was the first British explorer to reach the island, and anchored at Adventure Bay (named after his ship) for four days; four years later on 26 January 1777 James Cook's two ships, the Resolution and Discovery stayed in the bay area for two days. Cook carved his initials in a tree that was destroyed in a 1905 bushfire and is now commemorated by a plaque. In 1788 and again in 1792 (with Matthew Flinders), William Bligh stayed in the Adventure Bay area. The island itself, however, is named after the French explorer Bruni d'Entrecasteaux, who explored the Channel region and discovered it to be an island in 1792. It was known as Bruni Island until 1918, when the spelling was changed to Bruny. Whaling was conducted off the coast of Bruny Island in the first half of the 19th century. The British whaler, Alexander, was reported to be whaling in Adventure Bay in 1804. In 1805, the British whalers Richard and Mary, Ocean and the Sydney whaler King George were reported there in the winter months. The American whaler Topaz was there in 1807. Colonial entrepreneurs also operated shore based whaling stations there. Bethune and Kelly had a station operating in Adventure Bay by August 1826. Kelly and Lucas had another at Bull Bay. Young and Walford had one at Trumpeter Bay. Alexander Imlay applied for a site as a whaling station at Cloudy Bay in 1837, and Brown and Rogers did the same in 1842. These stations had all ceased operating by 1850, although whaling vessels sometimes anchored offshore in the second half of the century. Even though "Cooktown" was marked on maps as early as the 1840s, the island was not officially opened up to European settlement until the late 1800s when the timber industry took off. South Bruny was opened up by numerous tramways and haulages, some horse drawn and some using modified locomotives. The longest and best preserved tramway runs from Adventure Bay to the far southeast corner of the island. Almost all settlements on South Bruny were originally opened as timber ports, owned by the different timber companies operating on the island. Lunawanna (formerly Daniels Bay), Alonnah (formerly Mills Reef) and Adventure Bay were some of the largest ports operating on the island. At Daniels Bay, the settlement was separated from the timber jetty as the tramway was forced to trace along the south side of the bay in order to reach deep water, as most of Daniels Bay was too shallow to bring boats in. Most settlements of South Bruny now serve as shack towns or holiday locations. Since the 1920s, the island has become known as a holiday location with surfing beaches, National Parks and historical sites. In more recent history the Bruny Island was the site of a land transfer by the state government to local Aboriginal people.
Қоршаған орта
Бруни аралын BirdLife International маңызды құс аймағы деп жариялаған, себебі ол жойылып бара жатқан қырық дақты пардалоттың әлемдегі ең ірі популяциясын, жылдам қанатты попугайдың әлемдік популяциясының үштен бірін, Тасманияның 12 эндемикалық құс түрінің барлығын және 240 000-ға дейін қысқа құйрықты шағалақайдың (немесе Тасманиялық қой құсының) көбелектеп ұялайтын жұптарын қамтиды. 2021 жылдың наурыз айында аралдағы соңғы он жылдағы тұрақты өсімге байланысты жабайы мысықтардың санына байланысты алаңдаушылық күшейді. Жергілікті тұрғындар жабайы мысықтардың күрт өсуіне қатысты тергеу бастады, себебі бұл жағдай қоршаған орта мен жануарлар әлеміне кері әсер ететін болды деп қорқынышты. Алғашқы зерттеулер жабайы мысықтардың Тасманияның шығыс жағалауынан, атап айтқанда Хаура/Транмир аймағынан келгенін көрсетті. Кейбір жабайы табиғат экологтарының пікірінше, мысықтар Австралияның көп бөлігінде жарасым тапқан жат түрлер болып табылады, ал олармен қоректенетін түрлерді сақтаудың ең тиімді жолы – оларға жеткілікті кең және сақталған мекендеу орындарын қамтамасыз ету. Шабуылшыл мысықтарды кішкентай аралдардан жоюға болады, бірақ кейбіреулер Бруни сияқты үлкен аралдарда толық жою қазіргі уақытта мүмкін емес деп санайды. Толық жоюға баламалы бақылау әдістері қазіргі таңда зерттелуде. Аралда ылғалды склерофильді орман, жағалаулық денсаулық аймағы және құрғақ склерофильді орман сияқты әртүрлі өсімдік түрлері кездеседі.
Bruny Island is classified by BirdLife International as an Important Bird Area because it supports the world's largest population of the endangered forty spotted pardalote, up to a third of the world population of the swift parrot, all 12 of Tasmania's endemic bird species, and up to 240,000 breeding pairs of the short tailed shearwater (or Tasmanian muttonbird). In March 2021, awareness increased concerning the feral cat population on the island, which had been steadily growing over the last decade. Local residents opened an inquiry into the sudden large number of feral cats, concerned this spike in numbers may have adverse affects on the environment and wildlife. Initial findings suggest the feral cats migrated from the Eastern Shore of Tasmania, namely the Howrah/Tranmere region. An alternative view taken by some wildlife ecologists is that cats are a naturalized alien species in much of Australia, and the best approach available at present to conserve species on which they predate is to ensure adequately large and intact habitats. Invasive cats may be eradicated on small islands, but some believe complete eradication is impractical at present on islands the size of Bruny. Control methodologies alternative to complete eradication are currently being investigated. Multiple vegetation types are seen across the island, including wet sclerophyll forest, coastal healthland and dry sclerophyll forests.
Туризм
Бруни аралының экономикасына маңызды үлес қосатын – дамып келе жатқан туризм индустриясы. Оңтүстік Бруни ұлттық паркінің орналасқан жері болғандықтан, аралдағы туризм оның табиғи мүмкіндіктерін көрсетуге бағытталған. Кейп-Бруни маяғы алғаш рет 1838 жылы іске қосылған, ол Австралияның танымал маяғы. Бұл Тасманияда салынған үшінші, ал Австралиядағы төртінші маяқ болды. 1993 жылы автоматтандырылғанға дейін елдегі үздіксіз жұмыс істеген ең ұзақ мерзімді маяқ болып келді. 1996 жылы қызметтен алынып, 2000 жылы Оңтүстік Бруни ұлттық паркінің құрамына енді. Маяк құрылысын аралауға экскурсиялар ұйымдастырылған. Арал көбінесе күндізгі сапарлар үшін танымал, және тек 21 800 турист аралда түнеп қалады. Аралда туристік бизнестердің саны артып келеді, олардың ішінде ірімшік фабрикасы, ұстрица шаруашылығы, жүзімдік, шегендеу үйі, маяқ, мұражай, өнер галереясы, екі экологиялық круиз, сондай-ақ түрлі қонақ үйлер мен кафелер бар.
A key contributor to Bruny Island's economy is its growing tourism industry. Being home to the South Bruny National Park, tourism on the island centres on the showcase of its natural assets. The Cape Bruny Lighthouse, first lit in 1838, is an iconic Australian lighthouse. It was the third lighthouse built in Tasmania, and the fourth in all of Australia, and was the longest continuously staffed lighthouse in the country until it was automated in 1993. It was removed from service in 1996, and became part of the South Bruny National Park in 2000. Guided tours of the structure are available. The island is primarily a day trip destination with only 21,800 visitors staying on the island overnight. There are a growing number of tourism businesses on the island including a cheese factory, oyster farm, vineyard, smoke house, lighthouse, museum, art gallery, two eco cruises along with various accommodation properties and cafes.
Жергілікті жерлер
Бруни аралы он бір шектелген аумаққа бөлінген. Аумағы бойынша ең ірілері – Солтүстік Бруни және Оңтүстік Бруни, олар ұлттық саябақтар, мемлекеттік орман және жайылымдық аймақтардан тұрады және пошталық индекстері жоқ. Солтүстік Бруниде бес елді мекенді жағалау аймағы бар: Аполлон шығанағы, Барнс шығанағы, Деннес нүктесі, Үлкен шығанақ және Киллора. Оңтүстік Бруниде төрт аймақ бар: Әңгімелеу шығанағы, Алонна, Лунавана және Симпсон шығанағы.
Bruny Island is divided into eleven bounded localities. The two largest by area are North Bruny and South Bruny which consist of national park, state forest and some grazing areas and do not have postcodes. On North Bruny there are five populated coastal enclaves: Apollo Bay, Barnes Bay, Dennes Point, Great Bay and Killora. On South Bruny there are four: Adventure Bay, Alonnah, Lunawanna and Simpsons Bay.