Кіріспе

Құс түрлері

Никобар көгершіні немесе Никобар нағыз көгершін (Caloenas nicobarica, Car: ma kūö kö) – Үндістанның Андаман және Никобар аралдарынан бастап, Индонезия архипелагы арқылы Соломон және Палау аралдарына дейін шағын аралдар мен жағалау аймақтарында кездесетін құс. Бұл Калоэнас туысының жалғыз тірі өкілі, ал жойылған жасыл дақты көгершін мен Канака көгершіні осы туыстың басқа өкілдері болып табылады. Сонымен қатар, бұл жойылған додо мен Родригес солитаресінің ең жақын туысы.

Таксономия

1738 жылы ағылшын табиғаттанушысы Элеазар Альбин өзінің «Құстардың табиғи тарихы» атты еңбегінде Никобар нақтыкөгершінінің сипаттамасын және екі суретін жазды. 1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің «Systema Naturae» еңбегін оныншы рет жаңартқанда, Никобар нақтыкөгершінін басқа көгершіндермен бірге Columba туысына қосты. Линней қысқаша сипаттама берді, Columba nicobarica деген екі атауын берді және Альбиннің еңбегін сілтеді. Қазіргі кезде бұл түр 1840 жылы ағылшын зоологы Джордж Роберт Грей құрған Caloenas туысына жатқызылған, Никобар нақтыкөгершіні типтік түр ретінде қарастырылады. Екі түрше танылған: Никобар нақтыкөгершінінен өзге. Ол жақсы тағамдық көз болғандықтан, алғашқы қоныс аударушылар оны аулап, жоқ еткен болуы мүмкін. Бұл түр б.з.д. 500 жылға дейін жойылған болуы ықтимал. Дақты жасыл нақтыкөгершін (C. maculata) – бұрынғыда Тынық мұхитының белгісіз жерінен жойылған түр; ол, мүмкін, 19 ғасырда жоғалып, Еуропалық егеуқұйрықтардың салдарынан құрып кеткен. Ол Caloenas туысына ең ыңғайлы жағдай ретінде жатқызылған; оның нақты туыстығы қазіргі уақытта анықталмаған және ол, мүмкін, Columbidae отбасының Үнді-Тынық мұхитындағы сәулеленуінің ерекше туысын білдіреді.

Сипаттама

Ол ұзындығы шамамен бір метрге жететін ірі көгершін. Басы сұр, мойнының жоғарғы қауырсыны сияқты, жасыл және мысқылы реңдерге ауысады. Құйрығы өте қысқа және таза ақ. Қалған қауырсыны металл жасыл түсті. Қара мүңкісінің тұмсығында кішкентай қара түсті өркеш болады; күшті аяқтары мен тырнақтары күңгірт қызыл. Көздің қабықшасы қара. Әйелдер еркектерге қарағанда сәл кіші, тұмсығындағы өркеш кішкентай, мойын қауырсындары қысқа және төсі қоңыр. Жасы келмеген құстардың құйрығы қара болып келеді және көбінесе жасыл түс байқалмайды. Құстардың кең таралған ареалында айтарлықтай айырмашылықтар жоқ. Тіпті Палау түршесі C. n. pelewensis-тің мойын қауырсындары ғана қысқарақ, ал қалғандары дерлік бірдей.

Австралияда табылған

2017 жылдың мамыр айында Австралияның батыс Кимберли аймағындағы Дампиер түбегінде Барди Джави үнді тайпасының рейнджерлері Никобар көгершінін тапты. Биологиялық қауіпсіздік шараларының бөлігі ретінде, ол карантиндік қызметке хабарланды және Австралия Ауыл шаруашылығы департаментінің қызметкерлері оны алып кетті. 2023 жылы тағы бір көгершін Кэрнс қаласының жағажайындағы Грин аралында табылды. Green Island Resort-тың экологиялық менеджері тиісті органдарға хабарласты, бірақ қазіргі уақытта көгершінді басқа жерге көшіру жоспары жоқ.

Мінез-құлық және экология

Никобар көгершінінің көбейетін ареалы Үндістанның Андаман және Никобар аралдарын, Мьянманың Мергуи архипелагын, Таиландтың оңтүстік-батысындағы жағалау аралдарын, Малайзия түбегін, Оңтүстік Камбоджа мен Вьетнамды, сондай-ақ Суматра, Филиппин және Соломон аралдары арасындағы көптеген шағын аралдарды қамтиды. Палауда C. n. pelewensis ерекше подвидінің жалғыз ғана түрі табылады.

Қорғау

Никобар көгершіндері көптеп азық үшін ауланады, сондай-ақ зергерлік бұйымдарға қолданылатын олардың қарын тастары үшін де аулау орын алады. Бұл түр жергілікті үй жануарлары нарығына да түсіріледі, бірақ CITES-тің I қосымшасына енгендіктен, коммерциялық халықаралық саудаға тыйым салынған. Халықаралық жағдайда, шаруашылықта өсіру арқылы жануарлар бақтарының сұранысын қанағаттандыру мүмкін. Түрді тікелей пайдалану, тіпті заңсыз сауданы қоса алғанда, өзінен-өзі ұстап тұруға қабілетті болуы мүмкін; алайда, олардың ұялайтын жерлері азайып барады. Оларға қажетті жағалаудағы шағын аралдар жиі плантациялар үшін кесіледі, құрылыс жұмыстарынан жойылды немесе жақын орналасқан өнеркәсіптік кәсіпорындар мен порстардың ластануына ұшырайды. Сонымен қатар, саяхаттың артуы көбейіп бара жатқан көбею орындарына жануарлардың кездейсоқ енуіне мүмкіндік береді, ал Никобар көгершіндерінің колониялары мұндай жерлерді тастап кетуі немесе толығымен жойылған болуы мүмкін. Құс кеңінен тараған және кейбір аймақтарда, тіпті кішкентай Палауда да өте көп кездеседі, әлі де жеткілікті түрде сақталған, шамамен 1000 ересек құс қалған. Бірақ оның болашағы күмәнді. Осы себептерге байланысты IUCN C. nicobarica-ны құрылына жақын түр деп санайды.