Кіріспе

1963 жылғы Корольдік әскери-теңіз флотының 12I типі немесе Leander класындағы фрегаты, HMS Dido, Корольдік әскери-теңіз флотының фрегаты болды. 1961 жылы қызметке түсіп, Дидо Индонезия-Малайзия қақтығысына қатысты, бірнеше рет НАТО-ның Атлантикалық тұрақты теңіз күштерінің құрамында болды және "Соғыс кемесі" телесериалын түсіруге пайдаланылған фрегаттардың бірі еді. 1980-жылдардың басындағы қорғаныс саласын қарау нәтижесінде кеме Жаңа Зеландия Корольдік теңіз флотына (RNZN) берілді және HMNZS Southland деп қайта ат қойылды. Southland 1995 жылға дейін қызметте болды. Фрегатты қолдан шығарғаннан кейін ол Филиппинге сүйретіліп, қазандығы алынып тасталды, содан кейін металл тескілеу үшін Үндістанға жіберілді.

Құрылыс

Дидо Глазгодағы Ярроу компаниясымен салынды. Ол 1959 жылғы 2 желтоқсанда «Хэстингс» деп аталатын болып жоспарланған, бірақ 1960 жылы жаңа «Лиандер» класының бірін «Дидо» деген жаңа атпен аяқтауға шешім қабылданды. «Дидоға» ат қою рәсімі 1961 жылғы 21 желтоқсанда өтті, бірақ тұман болғандықтан кеме тек келесі күні ғана суға түсірілді. «Дидо» 1963 жылғы 18 қыркүйекте қолданысқа берілді. Құрылыстың жалпы құны 4 600 000 фунт стерлингті құрады. Кеменің жалпы ұзындығы 113 метр, су сызығы бойынша 110 метр, ені 12 метр, ал максималды су асты тереңдігі 5 метр болды. Стандартты ауырлығы және толық жүктемедегі ауырлығы белгілі болды. Екі мұнаймен қыздырылатын қазандық буды қос қысқартулы бу турбинасына жіберді, ол өз кезегінде екі пропеллер білігін қозғалтты, машиналар жылдамдықты қамтамасыз етті. «Лиандер» класы «Sea Cat» жер-әуе зымыранымен жабдықталуы жоспарланған, бірақ «Дидо» «Sea Cat» орнатылғанға дейін екі «Bofors» 40 мм зениттік пулеметімен уақытша алмастырылды. Артында «Limbo» суға қарсы минометі орнатылды, ол жақын қашықтықта су асты кемелеріне қарсы қабілеттілікті қамтамасыз етті, ал ангар мен тікұшақ алаңы бір «Westland Wasp» тікұшағын пайдалануға мүмкіндік берді, ол алыс қашықтықта су асты және су үсті операцияларына қолданылды. Салынған күйінде «Дидо» кеме мачтасында үлкен 965 типті ұзақ қашықтықтағы әуе іздеу радарын, кеме мачтасында 993 типті жақын қашықтықтағы әуе/жер бетіндегі нысананы көрсететін радарды және 974 типті навигациялық радарды алып жүрді. 4,5 дюймдік зеңбіректерді бағыттау үшін МРС3 атыс басқару жүйесі қолданылды. Кемеде 177 типті орта қашықтықтағы іздеу сонары, 162 типті түбін іздеу сонары және 170 типті шабуыл сонары, сондай-ақ 199 типті өзгермелі тереңдіктегі сонар (ВДС) жиынтығы болды. «Дидо» 1969 жылы НАТО-ның Атлантикадағы тұрақты теңіз күштеріне (STANAVFORLANT) қайта тағайындалды және 1969 жылғы 16 мамырда НАТО-ның құрылғанына 20 жыл толуына орай Спитхедте өткен флотты тексеруге қатысты. Кеме 1970 жылдардағы BBC теледидарлық драмалық сериалында «Соғыс кемесінде» HMS Hero фрегаты ретінде пайдаланылған төрт кемелердің бірі болды. «Дидо» 1975 жылдың шілдесінен 1978 жылдың қазанына дейін Девонпортта 1B партиялық «Икара» түрлендіруі ретінде (соңғы аяқталған) 23 000 000 фунт стерлингке қайта жөнделді. 4,5 дюймдік зеңбірек мұнарасы «Икара» АСВ зымыранды шашу құрылғысымен ауыстырылды, ал ангардың төбесіне екі «Sea Cat» зымыранды шашу құрылғысы орнатылды. Екі «Bofors» пулеметі сақталды, бірақ кеме мачтасына сәйкес алға жылжытылды. «Limbo» суға қарсы минометі мен «Wasp» тікұшағы сақталды. Ұзақ қашықтықтағы 965 типті радар алынып тасталды, жақсартылған навигациялық және нысананы көрсететін радарлар орнатылды, сондай-ақ «Икара» операцияларын басқаруға арналған ADAWS 5 компьютерлік жауынгерлік басқару жүйесі қосылды. Кемедегі сонар жиынтығы өзгеріссіз қалды. Жөндеуден кейін сынақтан өткеннен кейін «Дидо» 3-фрегат эскадрильясына қосылды. 1983 жылы кеме қысқа мерзімге Атлантикадағы тұрақты теңіз күштеріне (STANAVFORLANT) қайта тағайындалды.

Жаңа Зеландия Корольдік әскери-теңіз қызметі

1981 жылғы қорғаныс шолуының нәтижесінде кейбір ескі фрегаттарды жою ұсынылғандықтан, кеме RNZN-ге сатылды, оның ішінде 18 жылдық Southland кемесі де болды. Ол негізінен RNZN қызметкерлерін компьютерлік басқару және бақылау жүйелеріне оқыту үшін таңдалды, тіпті ADWAS 5 жүйесінің 4 экраны мен санау машинасы және кейінгі Leander және T21, C4 CAAIS жүйелерінің өңдеу қуаты мен экрандарының төрттен бірімен ғана салыстырылса да. Көпшілік оны күмәнді сатып алу деп санайды, ал кейбіреулері оны жақында жөнделген, бірақ ескірген, "арнайы суастына қарсы фрегат" деп есептейді, оның нақты беттік қаруы немесе бақылау радарі жоқ еді. 1978 жылғы Жаңа Зеландия қорғаныс шолуына қайшы келіп, екінші қолдан алынған фрегатты сатып алу болашақ фрегаттардың газ турбинасымен жұмыс істейтінін және буды RNZ жауынгерлік кемелері үшін басты қозғалтқыш ретінде қолданудан бас тартатынын көрсеткен. 1981 жылы HMS Lynx және HMS Lincoln дизельдік ұзақ қашықтықтағы фрегаттар да ұсынылды, бірақ олардың ескілігі мен тікұшақтарды қолдау мүмкін болмауы себепті қабылданбады. Газ турбинасымен жартылай жабдықталған HMS Zulu және HMS Norfolk кемелері, кем дегенде бірден порттан шыға алатын, бу қазандықтарын 6/8 сағат бойы қыздыру қажеттігі болмайтын, "құрастыруға жарамсыз" деп танылды (кейін олар Индонезия мен Чилиге сатылды) және оларға қажетті адам күшінің көптігі де болды, бірақ барлығында 4,5 дюймдік зеңбіректер мен 965AW радары және HMS Norfolk жағдайында толық Link 10/11 USN байланыс жүйесі, ұзақ қашықтыққа зымырандар мен Exocet зымырандары болды. 1981 жылғы Ұлыбритания қорғаныс шолуынан кейін екінші Ikara Leander сатып алу мүмкіндігі жалпы ұсыныста болды, сондай-ақ 1965 жылдың наурыз айында аяқталған кеме де ұсынылды. Ikara Leander-дің өте арнайы сипаты және Австралияның 12-ші типтегі фрегаттарындағы және басқарылатын зымырандармен жабдықталған эсминецтердегі Ikara жүйелерімен үйлеспеушілігін ескере отырып, екі Ikara Leander-ді сатып алу шын мәнінде компьютерлік дәуірдегі суастына қарсы операцияларды бірлесіп сынап, тәжірибеге шығаратын нақты мүмкіндіктер берер еді. Ұлыбритания тәжірибесі мен Ұлыбритания қазынасының есебуы 13 жылдық Bacchante кемесінің құрылымдық жаңарту үшін тым ескі екенін көрсеткендіктен, Southland кемесі 1983 жылдың 18 шілдесінде HMNZS Southland ретінде қайта іске қосылғаннан кейін Vosper Thornycroft компаниясында бес айлық, 15 миллион долларлық жөндеуден өтті. Жөндеу кезінде Limbo минометтері мен VDS, сондай-ақ 170 және 199 сонарлары алынып тасталды, ал суастына қарсы торпедалар үшін US Mk 32 торпеда түтіктері орнатылды. 1983 жылдың желтоқсан айының соңында жөндеу жұмыстары аяқталды, ал келесі айларда Southland Портлендта бірнеше рет жұмыс істеді және 1984 жылдың ортасында Жаңа Зеландияға аттанғанға дейін Корольдік теңіз күштері мен НАТО жаттығуларына қатысты. Бұрынғы кемелердің бірі Southland-пен тарихи байланысы бар еді.

Пайдаланудан шығару және тағдыры

1986 жылы «Саутленд» кемесін күрделі жөндеудің кең ауқымды жоспарлары жасалды, бұл 1990 жылдардың ортасына дейін «Икара» мүмкіндігін қолдануға мүмкіндік беретін еді. Корольдік теңіз флоты (RN) қалған «Икара Leander» кемелерінің бірін айтарлықтай жаңғыртты, ол кезде 160 км+ қашықтықта пассивті анықтауға қабілетті ұзақ қашықтықтағы 2031 сүйретілетін антенналық құрылғысы болды. Австралия Корольдік теңіз флоты (RAN) ұқсас, бірақ үйлесімсіз «Икара» жүйесін де біраз уақыт қолдануды жоспарлады. Бірақ «Саутлендті» Ұлыбритания кемежайларында немесе Литлтон қаласында жөндеуге ұсынылған бағалар тым жоғары болды, ал 1989 жылы Суық соғыс фактілі түрде аяқталды. Сонымен қатар, Корольдік теңіз флоты мен АҚШ теңіз флотының ядролық тереңдік бомбаларынан бас тартуы (RN «Икара Leander» кемелерінің советтік суасты қайықтарына шабуыл жасау үшін көздеген оқ-дәрі опциясы, онда екі бағыттан дыбыс тарату уақыты «Икара» торпедасын тасымалдайтын MK 46 торпедасының дәл жақындығын анықтау үшін тым ұзақ болды) «Икараны» Корольдік теңіз флоты үшін енді пайдалы емес деп білдірді. Осының салдарынан, 1989 жылы «Икара» жүйесі RNZN қолданысынан алынып тасталды, ал 1993 жылға дейін жалпы мақсаттағы фрегат ретінде қызмет етуі үшін RNZN кемежайында арзан жөндеуге орын табылды. 1995 жылы қызметтен босатылған «Саутленд» екі патрульдік кемемен Филиппинге сүйретілді, онда оның қазандығы шығарылып, резеңке плантациясына сатылды. Содан кейін ол Сингапурға сүйретіліп, Үндістандық сүйрегіш компаниясына сатылды, ол оны Үндістанның Гоа жағалауына жеткізді. Кеме жағалауға тартылып, оның бөліктері сатылды.

Жарияланымдар

Мариотт, Лео, 1983 жыл. Корольдік теңіз күшінің фрегаттары 1945–1983, Ian Allan Ltd.