Роберт де Беллем: Норман ақсұлығының қатыгездігі мен саяси күресі
Robert of Bellême, 3rd Earl of Shrewsbury
Роберт де Беллем: Әйгілі англо-норманды ақсұлтаны, Уильям Басқыншының ұлдары арасындағы билік күресіне қатысқан, қатыгездігімен танымал тұлға. Тарихы мен қылмыстары туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
11/12 ғасырлардағы англо-нормандық дворян
11th/12th century Anglo Norman nobleman
Роберт де Беллем (шамамен 1052 – 1130 жылдан кейін), Беллем (немесе Белесме) сеньоры, Монтгомери сеньоры, Хиэмуа виконты, Шрусберидің 3-ші графы және Понтье графы – англо-нормандық дворян және Вильгельм Жеңімпаздың ұлдары арасында Англия мен Нормандия тағына таласудағы ең белгілі тұлғалардың бірі. Ол Беллеме әулетінің күшті өкілі болды. Роберт қатыгездігімен әйгілі болды. 1110-1112 жылдардағы Генрих I-ге қарсы көтерілістегі әрекеттері туралы айта отырып, шежіреші Ордерик Виталис өзінің "Historia Ecclesiastica" атты XI кітабында Робертті "Құдайдың шіркеуін және кедейлерді аяусыз қуғынға түсірген, бүкіл христиан дәуірінде оның зұлымдығымен теңестірілмейтін" және "жерді дүрліктірген, тонау мен өртеудің көптеген қылмыстарына одан да жаман қылмыстар қосуға дайын тұрған тиран" деп сипаттайды. Оның қатыгездігі туралы әңгімелер Роберт Ібіліс туралы аңыздың пайда болуына себеп болған болуы мүмкін.
Robert de Bellême (c. 1052 – after 1130), seigneur de Bellême (or Belèsme), seigneur de Montgomery, viscount of the Hiémois, 3rd Earl of Shrewsbury and Count of Ponthieu, was an Anglo Norman nobleman, and one of the most prominent figures in the competition for the succession to England and Normandy between the sons of William the Conqueror. He was a member of the powerful House of Bellême. Robert became notorious for his alleged cruelty. Referring to his activities in the rebellion against Henry I of 1110 1112, the chronicler Orderic Vitalis, in Book XI of his Historia Ecclesiastica, calls Robert "grasping and cruel, an implacable persecutor of the Church of God and the poor unequalled for his iniquity in the whole Christian era", as well as "the tyrant who had disturbed the land and was preparing to add still worse crimes to his many offences of plundering and burning". The stories of his brutality may have inspired the legend of Robert the Devil.
Ерте өмір
Роберт Роджер Монтгомеридің, Шрусберидің 1-ші графы Роджер мен Мэйбл де Беллемнің шамамен 1052 және 1056 жылдар аралығында туған ең үлкен тірі ұлы болды. 1070 жылы оның әкесінің туысы, Сээз епископы Ив қайтыс болғаннан кейін, ата-анасы оны Белемге әкелді. Ол сол кезде анасының мұрасына айналды, ал ең үлкен тірі ұл ретінде ол соңынан оны иеленуге тиіс болды. 1073 жылы Жеңімпаз Мэнға шабуыл жасағанда, Роберт Фресней қамалының қоршауында Уильямнан рыцарь атағын алды. Осы кезде ол есейіп, әкесіне тәуелсіз болғандықтан, 1077 жылы жас Роберт Куртоздың герцог Вильгельмге қарсы көтерілісіне қатысты. Бірақ осы кезде герцог Вильгельм Белем қамалдарын өз әскерлерімен нығайтуға қосымша шара қолданды, бұл оның герцогтық құқығы еді. 1087 жылы Жеңімпаз Вильямның қайтысы туралы хабарды естіген соң, Роберттің бірінші әрекеті – герцогтың гарнизондарын барлық қамалдардан қуу болды. Роберт де Беллем, оның ағасы Хью де Монтгомери және үшінші ағасы, Роджер немесе Арнульф осы көтеріліске қатысты. Дегенмен, негізгі қастандықшылар – Байо графы Одо, Булонь графы Евстахий III, Роберт де Моубрей, Джеффри де Монбрей, граф Роджер де Монтгомери және басқа да наразы магнаттар болды. Бір кезде Роджер Монтгомери корольмен келіссөздер арқылы Роберт Куртозды қолдаудан бас тартты. Соңында Роберт де Беллем Рочестер қамалын қорғаған көтерілісшілердің қатарында болды. Уильям Руфус қаланы қоршап, екі қарсы қамал салғанда, гарнизон құрметті түрде тапсыру туралы келіссөздер бастады, оларға өздерінің жерлерін сақтап, патшаға қызмет етуге рұқсат берілді. Роджер Монтгомери және басқа да ірі барондар корольмен, граф Роджер өз ұлдарының атынан араласты, нәтижесінде шілде айында король мен көтерілісшілер арасында жартылай құрметті тапсыру туралы келісімге қол жеткізілді.
Robert was the oldest surviving son of Roger of Montgomery, 1st Earl of Shrewsbury and Mabel de Bellême, born probably between 1052 and 1056. In 1070 after the death of his great uncle Yves Bishop of Séez his parents brought him to Bellême, which at that time became his mother's inheritance, and as the oldest surviving son it would eventually be his. In 1073 when the Conqueror invaded Maine, Robert was knighted by William at the siege of Fresnay castle. By now probably of age and independent of his father he took part in the 1077 revolt of the young Robert Curthose against Duke William. but at this point Duke William took the added precaution of garrisoning the Bellême castles with his own soldiers, which was his ducal right. On hearing the news of William the Conqueror's death in 1087, Robert's first act was to expel the ducal garrisons from all his castles. Robert de Bellême, his brother Hugh de Montgomery and a third brother, either Roger or Arnulf, participated in this rebellion. The main conspirators, however, were Odo of Bayeux, Eustace III, Count of Boulogne, Robert de Mowbray, Geoffrey de Montbray, Earl Roger de Montgomery and other disaffected Magnates. At some point Roger of Montgomery detached himself from supporting Robert Curthose through negotiations with the king. Finally Robert de Bellême was among the rebels who found themselves defending Rochester Castle. When William Rufus blockaded the town and built two counter castles, the garrison began negotiating for surrender under honourable terms, being allowed to keep their lands and serve the king. Roger of Montgomery and other great barons interceded with the King, Earl Roger on behalf of his sons, until finally in July a semi honorable surrender was negotiated between the king and the rebels.
Нормандияға оралу
Кездейсоқ түрде Роберт граф Генрихтің (кейін король Генрих I) серігінде Нормандияға қайтып келді, ол ағасы Вильгельм Руфусқа қарсы жасалған қастандыққа қатыспаған еді. Олар саяхат барысында жақсы қарым-қатынаста болғанымен, ащы жауларға айналуға тағдырланған еді. Осы кезде Монтгомери әулеті Роберт Куртозға қарсы бүлік көтерді. Епископ Одо герцог Робертті Роберт де Беллемге тиесілі барлық қамалдарын күшпен басып алуға итермеледі, герцог әскер жинап, оларға қарсы жорыққа шықты. Герцог Роберт алдымен Баллонға шабуыл жасады, екі тараптан да шығын болғаннан кейін қамал берілді. Сент-Кенери қамалына, онда Роберт де Беллем отбасы тұрып жатқан, көшкенде Роберт Кваррелге граф Роджер герцогқа қандай да бір бағамен қарсы тұруды бұйырды, және ол көтермелер таусылғанша осыны істеді. Герцог Роберт осындай қарсылыққа ашуланып, Роберт Кваррелді соқыр етіп, қамалды қорғағандарды мүгедектендірді. Алайда, оның ұлының босатылу құны – герцог Роберт Роберт Жируаға кастелян ретінде берген Сент-Кенери қамалы болды. Жируалар 1060 жылдардағы бүліктері үшін жаза ретінде Вильгельм Жеңімпаз осы қамал мен басқа Жируа жерлерін Роджер де Монтгомериге бергенге дейін ұзақ бойы қамалды иеленді. Ол 1090 жылы Руан азаматтарының көтерілісін басуға Куртозға көмектесіп, көптеген азаматтарды тұтқынға алып, түрмеге тастады. Роберт де Ториньидің мәлімдемесіне сәйкес, 1092 жылы Беллеме-Монтгомери бекінісі болған Домфронт тұрғындары герцогтің кіші інісі Генриді Домфронтты иеленуге шақырды. Олар Роберттің зорлық-зомбылыққа және қатыгездікке толы билеуінен шаршаған сияқты көрінді. Роберттің кіші інісі, Монтгомеридің Хью, Шрусберидің 2-графы, ағылшын жерлерін және титулдарын мұра етті, ал Роберт әкесінен нормандық мүлікті мұра етті, оған Орталық және Оңтүстік Нормандияның көп бөлігі кірді, оның бір бөлігі анасынан мұра еткен Беллеме аумақтарына жақын орналасқан.
Coincidentally Robert sailed back to Normandy in the company of Count Henry (later king Henry I), who had not been part of the conspiracy against his brother William Rufus. However well they got along on the voyage, they were destined to become bitter enemies. At this point the Montgomery family was in a state of rebellion against Robert Curthose. Bishop Odo now instigated Duke Robert to take all the castles of Robert de Bellême by force and the duke gathered an army and proceeded against them. Duke Robert first attacked Ballon and after losses on both sides, the castle surrendered. Moving on to the castle of Saint Céneri where the family of Robert de Bellême was residing, Robert Quarrel had been told by Earl Roger to resist the duke at all costs and this was done until the provisions eventually failed. Duke Robert was so enraged at such resistance he blinded Robert Quarrel and mutilated the castle defenders. The price of his son's release, however, was the castle of Saint Céneri which Duke Robert gave to Robert Giroie as castellan. The Giroies had long held the castle until, as punishment for their rebellion in the 1060s, William the Conqueror gave this castle and other Giroie lands to Roger de Montgomery, who as a member of the Bellême family was also considered their nemesis. He supported Curthose in putting down a revolt by the citizens of Rouen, in 1090, and took considerable numbers of the citizens captive throwing them into dungeons. According to Robert of Torigni in 1092 the inhabitants of Domfront, long a Bellême Montgomery stronghold, invited Henry, the duke's younger brother to take possession of Domfront. Apparently they had grown weary of Robert's oppressive and abusive style of lordship. Robert's younger brother Hugh of Montgomery, 2nd Earl of Shrewsbury inherited the English lands and titles, while Robert inherited his father's Norman properties, which included good part of central and southern Normandy, in part adjacent to the Bellême territories he had already inherited from his mother.
Уильям Руфус (10961100)
1096 жылы герцог Роберт Бірінші крест жорығына қатысып, крестті қабылдады және герцогтікті ағасы Уильям Руфусқа, Англия короліне аманаттады. Роберт Беллем Руфустың құрметін қайта жеңіп алды, ол және оның бауырлары бірнеше рет оның қызметінде болды. 1098 жылы Роберттің кіші інісі Хью қайтыс болды, ал Роберт 3000 фунт стерлинг төлеп, олардың әкесіне тиесілі Англиядағы мүліктерді, Арундель аймағы мен Шрусбери графының титулын мұраға алды. Роберт сонымен қатар Понтье графтығын әйелі арқылы және Тикхилл құрметін иеленді; бәрі бірігіп, оны Англия мен Нормандиядағы ең бай магнат етті. Роберт Генриге құрмет көрсету үшін Англияға асығып келсе де, ол және оның бауырлары бұл Монтгомерилерге патшалық құрметтің аяқталуы деп қараған болуы керек.
In 1096, Duke Robert took up the cross on the First Crusade and left the custody of the duchy to his brother William Rufus, King of England. Robert Bellême regained the favour of Rufus and both he and his brothers were in his service on several occasions. In 1098 Robert's younger brother Hugh died, and Robert inherited, on payment of £3,000 in relief, the English properties that had been their father's, including the Rape of Arundel and the Earldom of Shrewsbury. Robert had also acquired the countship of Ponthieu jure uxoris and the honour of Tickhill; all of which combined made him the wealthiest magnate in both England and Normandy. While Robert rushed to England to pay homage to Henry, he and his brothers must have seen this as the end of royal favour for the Montgomerys.
Англо-нормандтық азаматтық соғыс 1101
Герцог Роберт Бірінші крест жорығынан жеңіспен оралды. Ордиктің сөзіне қарағанда, Куртозды оның барондары Генриге шабуыл жасауға көндіруге тырысты, бірақ Ранулф Фламбард Лондон мұнарасынан қашып, Нормандияға қашқанға дейін ол шешім қабылдамай келді. Ол герцог Робертті Англияға шабуыл жасап, ағасы Генриді тақтан түсіруге ықпал еткен сияқты. Роберт де Беллем – Роберт Куртоздың 1101 жылы Англияға жасаған шабуылына қатысқан ірі феодалдардың бірі, оның ішінде ағалары Роджер Пуатендік және Арнульф Монтгомери, сондай-ақ оның сіңілі ұлы Вильгельм, Мортен графы болды. Алайда, Генрих І-ді тақтан түсіру мақсатымен жасалған бұл шабуыл қан төгілмей, Алтон шартымен аяқталды. Шарта аясында қатысушыларға кешірім жарияланды, бірақ сатқындар жазаланатын болды. Генрих І-нің Алтон шартын орындауға ниеті жоқ екені тез анық болды. Роберт, Мюлан графы шайқасқа дейін: «Оларды уәделермен көндір, сосын оларды жер аударып жіберуге болады» деді. Генрих І бір жыл бойы Робертке және оның бауырларына қарсы айыптар жинады, ал Роберттің рұқсатсыз салған қамалы, әсіресе Бриджнорт қамалы Генрих үшін соңғы тамшы болуы мүмкін. Генрих 1102 жылы Робертке қарсы бірнеше айып тақты, ал Роберт оларға жауап беруден бас тартқанда, әскер жинап, Роберттің Англиядағы қамалдарын қоршап алып, басып алды. Роберт Англиядағы жерлері мен титулдарынан айырылды (оның бауырлары да солай болды), Англиядан қуылды және Нормандияға қайтып келді. 1105 жылы ол Перш графы Ротру III-мен Бельлем жерлерінің үлкен бөлігі үшін соғысып, жеңілді. Дегенмен, Генрих Роберттен әлі де күдіктенді және өзінің адалдарына Нормандиядағы маңызды лауазымдарды тапсырды. 1110 жылы Нормандия шекарасындағы 12 барон Генрихтің саясатына, әсіресе Роберт Куртоздың ұлы Уильям Клитоны өзіне қарауға тырысқанына наразылық білдірді. Генрихтің айыптаулары әзір болған көрінеді: үш рет шақырылғаннан кейін Генрихтің сотына келмеуі, есеп беруден бас тартуы және феодалдық міндеттерін орындамауы. Техникалық тұрғыдан алғанда Роберт кінәлі болуы мүмкін, бірақ Генрихке бару оған қауіпті болған шығар, ол кірістерді сыйлық ретінде қарастырған болуы мүмкін, сондай-ақ Генрихтің мүддесіне қарсы әрекет еткені үшін жазаның осылай ауыр болуы да күмәнді. Бұл оқиға халықаралық жағдайға әсер етті, бірақ сол кезде Францияның Людовик VI мен Генрих І бір-біріне қарсы интригалар жасап жатқандықтан, рәсімдердің бұзылуы жазаланбады.
Duke Robert returned from the First Crusade in triumph. According to Orderic, Curthose was being encouraged to attack Henry by his barons but he remained indecisive until Ranulf Flambard, having escaped from the Tower of London, fled to Normandy where he appears to have influenced Duke Robert to go ahead with his invasion of England and depose his brother Henry. Robert de Bellême was one of the great magnates who joined Robert Curthose's 1101 invasion of England, along with his brothers Roger the Poitevin and Arnulf of Montgomery and his nephew William, Count of Mortain. This invasion, however, which aimed to depose Henry I, ended bloodlessly in the Treaty of Alton which called for amnesty for the participants but allowed traitors to be punished. It quickly became evident that Henry I had no intentions of abiding by the treaty of Alton; 'Soothe them with promises' advised Robert Count of Meulan just before the battle, then they can be 'driven into exile'. Henry I took a year compiling charges against Robert and his brothers and Robert's unlicensed castle building and specifically Bridgnorth Castle may have been the last straw for Henry. Henry had a series of charges drawn up against Robert in 1102, and when Robert refused to answer for them, gathered his forces and besieged and captured Robert's English castles. Robert lost his English lands and titles (as did his brothers), was banished from England, and returned to Normandy. In 1105 he was warring with Rotrou III, Count of Perche over a large portion of his Bellême lands and lost. However, Henry was still wary of Robert and placed his followers in key positions in Normandy. In the rebellion of 1110–12 barons on the frontier of Normandy were disgruntled over Henry's policies and especially his attempt to take custody of William Clito, son of Robert Curthose. Apparently Henry had charges already prepared; failing to attend Henry at his court after being summoned three times, of failing to render accounts, and of acting against his lord's interests. Technically Robert may have been guilty but arguably it was not safe for him to attend Henry, he may have regarded the revenues as gifts and it is also arguable whether the charge of acting against Henry's interests warranted the severity of the punishment. This gave the act international implications but at the time Louis VI of France and Henry I were intriguing against each other so the breach of protocol went unpunished,
Тарихи бейнелеу
Ордерик Виталис Роберт де Беллемені, әсіресе Генрих І-мен салыстырғанда, жаман адам ретінде бейнелейді, оның қылмыстары кешірілуге лайық деп санаған. Ордерик Робертті "ашкөз және қатыгез, Құдайдың шіркеуін және кедейлерді кешірімсіз қудалаушы, бүкіл христиан дәуірінде оның зұлымдығымен тең келмейтін" деп сипаттайды. Дэвид К. Дугластың айтуынша, "Ордерик, сенімсіз болғанымен, қастық немесе жалғаншы емес еді; және бұл есептер оның ерекше білімі болған адамдарға қатысты" [Беллем-Монтгомери әулеті туралы], бірақ ол Роберт де Белемге қатысты күшті жағдайға түскен болуы мүмкін, ал оның осы магнатқа жасаған қатынасы оның іс-әрекеттеріне моральдық түсіндіруге қарсы келеді. Ол кейде шіркеу мүліктерін тартып алған, сонымен қатар ешқандай шіркеу үйіне ірі қайырымдылық жасаған жоқ, бірақ Роберттің шіркеуге деген көзқарасы оның замандастарының көпшілігіне тән; ол замандас әлемдік билеушілер мен басқа да магнаттардан кем емес еді. Р. В. Саузерн Уильям II Руфусқа берген бағасы Роберт де Белемге де қатысты болуы мүмкін: "Оның өмірі әскери жоспарларға және оларды іске асыру үшін ақша табуға арналған, себебі ол осы мақсаттарға қызмет етпейтін барлық нәрсені жек көретін".
Orderic Vitalis portrays Robert de Bellême as a villain, especially when compared to Henry I, whose misdemeanours the chronicler felt were excusable. Orderic calls Robert "Grasping and cruel, an implacable persecutor of the Church of God and the poor unequalled for his iniquity in the whole Christian era." To quote David C. Douglas, "Ordericus, if credulous, was neither malicious nor a liar; and these accounts concerned people of whom he had special knowledge" [referring to the Bellême Montgomery family] but he may have been strongly biased against Robert de Bellême and his treatment of that magnate belies a moral interpretation of his actions. He did at times appropriate church properties and was not a major donor to any ecclesiastical house but Robert's attitudes toward the church are typical of many of his contemporaries; certainly no worse than the secular rulers and other magnates of his day. The assessment of William II Rufus by R. W. Southern could well apply to Robert de Bellême as well: "His life was given over to military designs, and to the raising of money to make them possible; for everything that did not minister to those ends he showed a supreme contempt".
Шығармалық сілтемелер
Роберт Джордж Шипвейдің Уолтер Тирелдің өміріне арналған көркем әңгімесі "Паладин" (1973) шығармасында басты антагонист ретінде бейнеленеді. Роберт Анита Миллстің "От ханымы" (1987) және "От пен болат" (1988) романдарында "Белсемелік Роберт" негізгі антагонист рөлінде көрінеді. Бұл романдар Англияның Генри I билікке келу кезеңінде және Тишнебрей шайқасы мен одан кейінгі оқиғаларды қамтиды. Ол сондай-ақ Элизабет Чадвиктің "Жабайы аңшылық" (1990) және "Қысқы жамылғы" (2003) шығармаларында бейнеленген. Роберт де Беллем Рой Стедалл Хамфристің 2012 жылы "Kindle Direct Publishing" баспасынан шыққан өмірбаянының көркемделіп жазылған нұсқасында "Беллем Норман жауынгері" кейіпкері ретінде де пайда болады.
Robert appears as the principal antagonist throughout George Shipway's The Palladin (1973), a fictionalized account of the life of Walter Tirel. Robert appears as the primary antagonist "Robert of Belesme" in the period romance novels Lady of Fire (1987) and Fire and Steel (1988) by Anita Mills, which take place during the rise of Henry I of England and the events during and after the Battle of Tinchebray, respectively. He is also portrayed in The Wild Hunt (1990) and The Winter Mantle (2003) by Elizabeth Chadwick. Robert de Bellême also appears as the protagonist, 'Bellême the Norman Warrior', in a fictionalized account of his life by Roy Stedall Humphryes, 'Kindle Direct Publishing' 2012.