Генрих I: Англия және Нормандия патшасы (1100-1135)

Кіріспе

1100–1135 жылдар аралығында Англия королі

Генрих I (шамамен 1068 – 1 желтоқсан 1135), сондай-ақ Генрих Боклерк ретінде белгілі, 1100 жылдан өліміне дейін, 1135 жылға дейін Англия королі болды. Ол Жеңімпаз Вильгельмнің төртінші ұлы және латын тілі мен гуманитарлық ғылымдарда білім алды. 1087 жылы Вильгельм қайтыс болғаннан кейін Генрихтің ағалары Роберт Куртоз және Вильям Руфус Нормандия мен Англияны мұра етті, бірақ Генрих жерсіз қалды. Ол Роберттен Нормандияның батысындағы Котентин графылығын сатып алды, бірақ 1091 жылы ағалары оны тақтан түсірді. Ол Котентиндегі билік базасын біртіндеп қайта құрып, Робертке қарсы Вильям Руфуспен одақтасты. Аң ауы кезінде қаза тапқан ағасы Вильяммен бірге Англияда болған Генрих ағылшын тағына отырды және таққа отырған кезде Вильгельмнің танымал емес саясатын түзетуге уәде берді. Ол Шотландияның Матильдасына үйленді және олардың екі баласы сақталды: император Матильда және Вильям Аделин; сонымен қатар, оның көптеген сүйіктілерінен көптеген заңды емес балалары болды. 1101 жылы Нормандиядан шабуыл жасаған Роберт Генрихтің Англияны басқаруына қарсы шықты; бұл әскери науқан Генрихтің патшалығын бекіткен келісіммен аяқталды. Бейбітшілік ұзаққа созылмады, Генрих 1105 және 1106 жылдары Нормандия герцогтығына шабуыл жасады және ақырында Тиншебрей шайқасында Робертті жеңді. Генрих Робертті өмірінің соңына дейін түрмеде ұстады. Генрихтің Нормандияны басқаруына Франция королі Людовик VI, Фландрия графы Балдуин VII және Анжу графы Фулк V қарсылық көрсетті, олар Роберттің ұлы Вильям Клитоның талаптарын қолдады және 1116 мен 1119 жылдар аралығында герцогтықтағы маңызды көтерілісті демеді. Генрихтің Бремуль шайқасындағы жеңісінен кейін 1120 жылы Людовикпен бейбіт келісімге қол жеткізілді. Замандастары қатал, бірақ тиімді басшы деп есептеген Генрих Англия мен Нормандия барондарын шеберлікпен басқарды. Англияда ол ағылшын-саксондық сот жүйесіне, жергілікті басқару мен салық салуға сүйенді, сонымен қатар патшалық қазына және саяхатшы судьялар сияқты институттармен нығайтты. Нормандия да өсіп келе жатқан сот жүйесі мен қазыналық басқару арқылы басқарылды. Генрихтің жүйесін басқарған көптеген шенеуніктер жоғары мәртебелі отбасылардан емес, қарапайым текті «жаңа адамдар» болды, олар әкімшілік қызметте жоғары көтерілді. Генрих шіркеу реформасын қолдады, бірақ 1101 жылы Кентербери архиепископы Анзельммен қақтығысқа түсті, ол 1105 жылы компромисс шешімімен аяқталды. Ол Клюни орденін қолдады және Англия мен Нормандиядағы жоғары дін қызметкерлерін таңдауда маңызды рөл атқарды. Генрихтің ұлы Вильям 1120 жылы Ақ кеме апатында батып, патшалық мұрагерлік күмәндікке түсті. Генрих тағы бір ұлға ие болу үмітімен екінші әйелі Аделизаға үйленді, бірақ олардың некесі баласыз болды. Осыған жауап ретінде ол қызы Матильданы мұрагері деп жариялады және оны Анжу графы Джеффриге үйлендірді. Генрих пен олардың арасындағы қарым-қатынас шиеленісіп, Анжу шекарасында шайқастар басталды. Генрих бір апта ауырып жүріп, 1135 жылдың 1 желтоқсанында қайтыс болды. Матильдаға қатысты жоспарларына қарамастан, корольді оның жүрегіндегі туысы Стефан де Блуа алмастырды, нәтижесінде Анархия деп аталатын азамат соғысы басталды.

Henry I (c. 1068 – 1 December 1135), also known as Henry Beauclerc, was King of England from 1100 to his death in 1135. He was the fourth son of William the Conqueror and was educated in Latin and the liberal arts. On William's death in 1087, Henry's elder brothers Robert Curthose and William Rufus inherited Normandy and England, respectively, but Henry was left landless. He purchased the County of Cotentin in western Normandy from Robert, but his brothers deposed him in 1091. He gradually rebuilt his power base in the Cotentin and allied himself with William Rufus against Robert. Present in England with his brother William, who died in a hunting accident, Henry seized the English throne, promising at his coronation to correct many of William's less popular policies. He married Matilda of Scotland and they had two surviving children, Empress Matilda and William Adelin; he also had many illegitimate children by his numerous mistresses. Robert, who invaded from Normandy in 1101, disputed Henry's control of England; this military campaign ended in a negotiated settlement that confirmed Henry as king. The peace was short lived, and Henry invaded the Duchy of Normandy in 1105 and 1106, finally defeating Robert at the Battle of Tinchebray. Henry kept Robert imprisoned for the rest of his life. Henry's control of Normandy was challenged by Louis VI of France, Baldwin VII of Flanders and Fulk V of Anjou, who promoted the rival claims of Robert's son, William Clito, and supported a major rebellion in the Duchy between 1116 and 1119. Following Henry's victory at the Battle of Brémule, a favourable peace settlement was agreed with Louis in 1120. Considered by contemporaries to be a harsh but effective ruler, Henry skilfully manipulated the barons in England and Normandy. In England, he drew on the existing Anglo Saxon system of justice, local government and taxation, but also strengthened it with more institutions, including the royal exchequer and itinerant justices. Normandy was also governed through a growing system of justices and an exchequer. Many of the officials who ran Henry's system were "new men" of obscure backgrounds, rather than from families of high status, who rose through the ranks as administrators. Henry encouraged ecclesiastical reform, but became embroiled in a serious dispute in 1101 with Archbishop Anselm of Canterbury, which was resolved through a compromise solution in 1105. He supported the Cluniac order and played a major role in the selection of the senior clergy in England and Normandy. Henry's son William drowned in the White Ship disaster of 1120, throwing the royal succession into doubt. Henry took a second wife, Adeliza of Louvain, in the hope of having another son, but their marriage was childless. In response to this, he declared his daughter Matilda his heir and married her to Geoffrey of Anjou. The relationship between Henry and the couple became strained, and fighting broke out along the border with Anjou. Henry died on 1 December 1135 after a week of illness. Despite his plans for Matilda, the King was succeeded by his nephew Stephen of Blois, resulting in a period of civil war known as the Anarchy.

Балалық шағы мен сыртқы келбеті, 10681086

Генрих, шамасы, 1068 жылы Англияда, жазда немесе жылдың соңғы апталарында, мүмкін Йоркширдегі Селби қаласында дүниеге келген. Генрихтің иелігі – Котентиндегі герцогтық өкілдігі құрған жаңа графтық, бірақ ол Авраншин арқылы созылып, екі епископтыққа бақылауды қамтыды. Бұл Генрихке екі маңызды норманды көшбасшы – Хью д’Аванш пен Ричард де Редверске, сондай-ақ Мон-Сен-Мишель аббаттығына да ықпал етті, оның жерлері герцогтық аймағында кеңінен жайылған. Роберттің шапқыншылық күштері Нормандиядан аттана алмады, ал Уильям Руфус Англияда қауіпсіздігін сақтап қалды.

Котентин графы, 1088-90

Генрих тез арада өзін граф ретінде орнықтырып, батыс Нормандия мен шығыс Бретань аймақтарынан қолдаушылар желісін құрды, оларды тарихшы Джон Ле Патурль «Генрихтің тобы» деп сипаттады. Оның ерте қолдаушыларының ішінде Роджер Мандевиль, Ричард Редверс, Ричард д’Аванш және Роберт Фицхамон, сондай-ақ шіркеу адамы Роджер Солсбери болды. Роберт Генрихпен жасалған келісімнен бас тартып, графты қайта иеленуге тырысты, бірақ Генрихтің беделі оған мұндай мүмкіндік бермеді. Роберттің герцогтықтағы билеуі хаостық болды, ал Генрихтің жерлерінің бір бөлігі Руаннан орталық басқарудан дерлік тәуелсіз болып кетті. Осы кезеңде Уильям да, Роберт те Генрихке сенімсіздікпен қарады. Уильям Руфусқа қарсы көтеріліс толығымен аяқталғаннан кейін, Генрих 1088 жылдың шілдесінде Англияға оралды. Ол корольмен кездесті, бірақ оны анасының иеліктерін беруге көндіре алмады және күзде Нормандияға қайтып келді. Бірақ ол кеткен кезде, Генрихті әлеуетті қарсылас ретінде қараған Баее епископы Одо, Робертті Генрихтің Уильям Руфуспен бірге герцогқа қарсы құлық жасап жатқанына сендірді. Одо Генрихті тұтқындап, Neuilly la Forêt-те қамады, ал Роберт Котентин графтығын қайтарып алды. Генрих қыс бойы онда тұтқын болды, бірақ 1089 жылдың көктемінде Нормандия аристократиясының ықпалды өкілдері Робертті оны босатуға көндірді. Формальды түрде Котентин графы болмаса да, Генрих Нормандияның батысын бақылауын жалғастырды. Ағалары арасындағы күрес жалғасты. Уильям Руфус Англиядағы билігіне қарсылықты басуды жалғастырды, бірақ Нормандия мен көршілес Понтьедегі барондармен Робертке қарсы одақтар құра бастады. Роберт Францияның Филипп I-мен одақтасты. 1090 жылдың соңында Уильям Руфус Руандағы қуатты қала тұрғыны Конан Пилатты Робертке қарсы көтерілуге ынталандырды; Конан Руанның көп бөлігімен қолдау тапты және жақын маңайдағы герцогтық гарнизондарын да адалдығын өзгертуге шақырды. Роберт барондарынан көмек сұрады, ал Генрих қараша айында Руанға бірінші болып келді. Екі тарап та қаланы басып алуға тырысқанда қалада қатал, шатасқан шайқас басталды. Шайқас герцогтық әскерлерінің пайдасына бұрылды және Генрих Конанды тұтқынға алды. Қазіргі замандастары Генрихтің Конаннан үлгі алуда дұрыс әрекет еткенін айтты, ал Генрих шайқастағы ерлігімен танымал болды.

Henry quickly established himself as count, building up a network of followers from western Normandy and eastern Brittany, whom the historian John Le Patourel has characterised as "Henry's gang". His early supporters included Roger of Mandeville, Richard of Redvers, Richard d'Avranches and Robert Fitzhamon, along with the churchman Roger of Salisbury. Robert attempted to go back on his deal with Henry and re appropriate the county, but Henry's grip was already sufficiently firm to prevent this. Robert's rule of the duchy was chaotic, and parts of Henry's lands became almost independent of central control from Rouen. During this period, neither William nor Robert seems to have trusted Henry. Waiting until the rebellion against William Rufus was safely over, Henry returned to England in July 1088. He met with the King but was unable to persuade him to grant him their mother's estates, and travelled back to Normandy in the autumn. While he had been away, however, Odo, Bishop of Bayeux, who regarded Henry as a potential competitor, had convinced Robert that Henry was conspiring against the duke with William Rufus. On landing, Odo seized Henry and imprisoned him in Neuilly la Forêt, and Robert took back the county of the Cotentin. Henry was held there over the winter, but in the spring of 1089 the senior elements of the Normandy nobility prevailed upon Robert to release him. Although no longer formally the Count of Cotentin, Henry continued to control the west of Normandy. The struggle between his brothers continued. William Rufus continued to put down resistance to his rule in England, but began to build a series of alliances against Robert with barons in Normandy and neighbouring Ponthieu. Robert allied himself with Philip I of France. In late 1090 William Rufus encouraged Conan Pilatus, a powerful burgher in Rouen, to rebel against Robert; Conan was supported by most of Rouen and made appeals to the neighbouring ducal garrisons to switch allegiance as well. Robert issued an appeal for help to his barons, and Henry was the first to arrive in Rouen in November. Violence broke out, leading to savage, confused street fighting as both sides attempted to take control of the city. The battle turned in favour of the ducal forces and Henry took Conan prisoner. Contemporaries considered Henry to have acted appropriately in making an example of Conan, and Henry became famous for his exploits in the battle.

Төменгі және жоғары, 10911099

Кейіннен Роберт Генриді Руаннан кетуге мәжбүр етті, себебі Генридің шайқастағы рөлі өзінікінен гөрі айқын болғандықтан, және Генри Котентин графы лауазымына ресми түрде қайта орналасуын сұрағандықтан. 1091 жылдың басында Вильям Руфус Нормандияға жеткілікті үлкен әскермен шапқындап, Робертті келіссөздерге мәжбүр етті. Екі бауыр Руанда шартқа қол қойып, Вильям Руфусқа Нормандиядағы бірқатар жерлер мен қамалдарды берді. Қарсылығында Вильям Руфус Роберттің көршілес Мэн графына қайта билік ету әрекеттерін қолдауға және Генридің жерлерін қоса алғанда, герцогтықты қайта бақылауға көмектесуге уәде берді. Генрих пен оның бауырлары арасында соғыс басталды. Генрих Нормандияның батысында жалдамалы әскер жинады, бірақ Вильям Руфус пен Роберттің күштерінің ілгерілеуімен оның барондық қолдауының желісі күйреп кетті. Генрих қалған күштерін Мон-Сен-Мишельде шоғырландырды, онда ол 1091 жылдың наурыз айында қоршауға алынды. Бұл орынды қорғау оңай болды, бірақ тұщы су жетіспеді. Малмсберилік Вильямның шежіресінде Генридің суы біткен кезде Роберт бауырына жаңа көмек жібергені айтылады, бұл Вильям Руфус пен Роберт арасында наразылық тудырды. Қоршаудың соңғы күндеріндегі оқиғалар нақты емес: қоршаушылар науқанның болашақ стратегиясы туралы пікірталас бастады, бірақ Генрих Мон-Сен-Мишельді тастап кетті, мүмкін келісім арқылы берілудің бір бөлігі ретінде. Матильда Генрих үшін тиімді патшайым болды, Англияда регенттік қызметін атқарып, кеңестерге төрағалық етіп, өнерді кеңінен қолдады. Олар көп ұзамай екі балаға ие болды: 1102 жылы туған Матильда және 1103 жылы туған Вильям Аделин. Осы балалардың туылғаннан кейін Матильда Генрих Англия мен Нормандияны аралап жүргенде Вестминстерде қалуды қалаған, мүмкін діни себептермен немесе патшалық басқару машинасына қатысудан ләззат алғандықтан. Генрихтің жыныстық құштарлығы зор болды және көптеген серіктестері болды, нәтижесінде көптеген заңды емес балалары болды, кем дегенде тоғыз ұл мен 13 қыз, олардың көпшілігін ол мойындады және қолдады. Үйленбеген англо-нормандық ақсүйектердің жезөкшелермен және жергілікті әйелдермен қарым-қатынас жасауы қалыпты жағдай еді, ал патшалардан да сүйіктілері болуы күтілді. Фульк V 1109 жылы Анжуда билікті иеленді және Анжу билігін қайта құруға кірісті. Ол Мэн графы лауазымын мұра етті, бірақ Генриді феодалдық тәуелді ретінде танудан бас тартты және Луимен одақтасты. Фландрия графы Роберт II 1111 жылы қайтыс болғанға дейін қысқа уақытқа одаққа қосылды. 1108 жылы Генрих өзінің алты жасар қызы Матильданы болашақ Киелі Рим императоры Генрих V-ке ұсынды. Генрих патша үшін бұл мәртебелі одақ болды, ал Генрих V үшін бұл қаржылық жағдайын жақсартуға және Италияға экспедицияны қаржыландыруға мүмкіндік берді, өйткені ол Англия мен Нормандиядан 6666 фунт стерлинг қалыңдық алды. Бұл ақшаны жинау қиын болды және Англияда арнайы «көмек» немесе салық енгізуді қажет етті. 1110 жылы Матильда Германия патшайымы болды. Генрих француз және анжулық қатерге жауап ретінде өзінің қолдаушылар желісін Нормандық шекарадан тыс кеңейтті. Сенімсіз деп танылған кейбір Норман барондары тұтқындалды немесе иеліктен шығарылды, ал Генрих олардың тәркіленген мүлкін көршілес аумақтардағы, әсіресе Мэндердегі әлеуетті одақтастарына пара беру үшін пайдаланды. 1110 жылы Генрих жас Вильям Клитоны тұтқындауға тырысты, бірақ Вильямның ұстаздары оны тұтқындамас бұрын Фландрияның қауіпсіздігіне көшірді. Осы уақыт шамасында Генрих өзін Нормандия герцогы деп атауын бастады. Беллемдік Роберт тағы да Генрихке қарсы шықты, ал ол 1112 жылы Генрихтің сарайына француз елшісі ретінде келгенде тұтқындалды және түрмеге қамалды. 1111 және 1113 жылдар аралығында Францияда және Анжуда көтерілістер болды, Генрих өзінің немере інісі, Шампан графы Теобальд II-ді қолдауға Нормандияға өтті, ол көтерілісте Луиге қарсы шықты. Луиді дипломатиялық тұрғыдан оқшаулау үшін Генрих өзінің жас ұлы Вильям Аделинді Фульктің қызы Матильдаға ұсынды және өзінің заңды емес қызы Матильданы Бретань герцогы Конан III-ке үйлендірді, осылайша Анжу және Бретаньмен одақ құрды. Луи кері шегінді және 1113 жылдың наурыз айында Генрихпен Гиссорс маңында кездесіп, бейбіт келісімге келді, Генрихке даулы қамалдарды берді және Генрихтің Мэн, Беллемен және Бретань үстемдігін растады. Сонымен қатар, Уэльстегі жағдай нашарлап бара жатқан еді. Генрих 1108 жылы Оңтүстік Уэльсте науқан жүргізіп, аймақтағы патшалық билікті ығыстырып, Пемброк маңындағы жерді фламандтармен қоныстандырды. 1114 жылға қарай, жергілікті Нормандық лордтардың кейбіреулері шабуылға ұшырады, ал Орталық Уэльсте Оуайн ап Кадвган ұстап тұрған саяси амалдардың бірін соқыр етті, ал Солтүстік Уэльсте Груффуд ап Кюнан Честер графының билігіне қатер төндірді. Генрих сол жылы Уэльске үш әскер жіберді, олардың құрамында Гилберт Фитц Ричард оңтүстіктен күш жіберді, Шотландия королі Александр солтүстіктен қысым жасады, ал Генрих өзі Орталық Уэльске енді. Ол Уэльс шебін өзінің тағайындалған адамдарымен нығайтып, шекаралық аумақтарды күшейтті.

In the aftermath, Robert forced Henry to leave Rouen, probably because Henry's role in the fighting had been more prominent than his own, and possibly because Henry had asked to be formally reinstated as the count of the Cotentin. In early 1091, William Rufus invaded Normandy with a sufficiently large army to bring Robert to the negotiating table. The two brothers signed a treaty at Rouen, granting William Rufus a range of lands and castles in Normandy. In return, William Rufus promised to support Robert's attempts to regain control of the neighbouring county of Maine, once under Norman control, and help in regaining control over the duchy, including Henry's lands. War now broke out between Henry and his brothers. Henry mobilised a mercenary army in the west of Normandy, but as William Rufus and Robert's forces advanced, his network of baronial support melted away. Henry focused his remaining forces at Mont Saint Michel, where he was besieged, probably in March 1091. The site was easy to defend, but lacked fresh water. The chronicler William of Malmesbury suggested that when Henry's water ran short, Robert allowed his brother fresh supplies, leading to remonstrations between Robert and William Rufus. The events of the final days of the siege are unclear: the besiegers had begun to argue about the future strategy for the campaign, but Henry then abandoned Mont Saint Michel, probably as part of a negotiated surrender. Matilda proved an effective queen for Henry, acting as a regent in England on occasion, addressing and presiding over councils, and extensively supporting the arts. The couple soon had two children, Matilda, born in 1102, and William Adelin, born in 1103; it is possible that they also had a second son, Richard, who died young. Following the birth of these children, Matilda preferred to remain based in Westminster while Henry travelled across England and Normandy, either for religious reasons or because she enjoyed being involved in the machinery of royal governance. Henry had a considerable sexual appetite and enjoyed a substantial number of sexual partners, resulting in many illegitimate children, at least nine sons and 13 daughters, many of whom he appears to have recognised and supported. It was normal for unmarried Anglo Norman noblemen to have sexual relations with prostitutes and local women, and kings were also expected to have mistresses. Fulk V assumed power in Anjou in 1109 and began to rebuild Angevin authority. He inherited the county of Maine, but refused to recognise Henry as his feudal lord and instead allied himself with Louis. Robert II of Flanders also briefly joined the alliance, before his death in 1111. In 1108, Henry betrothed his six year old daughter, Matilda, to Henry V, the future Holy Roman Emperor. For King Henry, this was a prestigious match; for Henry V, it was an opportunity to restore his financial situation and fund an expedition to Italy, as he received a dowry of £6,666 from England and Normandy. Raising this money proved challenging, and required the implementation of a special "aid", or tax, in England. Matilda was crowned German queen in 1110. Henry responded to the French and Angevin threat by expanding his own network of supporters beyond the Norman borders. Some Norman barons deemed unreliable were arrested or dispossessed, and Henry used their forfeited estates to bribe his potential allies in the neighbouring territories, in particular Maine. Around 1110, Henry attempted to arrest the young William Clito, but William's mentors moved him to the safety of Flanders before he could be taken. At about this time, Henry probably began to style himself as the duke of Normandy. Robert of Bellême turned against Henry once again, and when he appeared at Henry's court in 1112 in a new role as a French ambassador, he was arrested and imprisoned. Rebellions broke out in France and Anjou between 1111 and 1113, and Henry crossed into Normandy to support his nephew, Count Theobald II, Count of Champagne, who had sided against Louis in the uprising. In a bid to isolate Louis diplomatically, Henry betrothed his young son, William Adelin, to Fulk's daughter Matilda, and married his illegitimate daughter Matilda to Duke Conan III of Brittany, creating alliances with Anjou and Brittany respectively. Louis backed down and in March 1113 met with Henry near Gisors to agree a peace settlement, giving Henry the disputed fortresses and confirming Henry's overlordship of Maine, Bellême and Brittany. Meanwhile, the situation in Wales was deteriorating. Henry had conducted a campaign in South Wales in 1108, pushing out royal power in the region and colonising the area around Pembroke with Flemings. By 1114, some of the resident Norman lords were under attack, while in Mid Wales, Owain ap Cadwgan blinded one of the political hostages he was holding, and in North Wales Gruffudd ap Cynan threatened the power of the Earl of Chester. Henry sent three armies into Wales that year, with Gilbert Fitz Richard leading a force from the south, Alexander, King of Scotland, pressing from the north and Henry himself advancing into Mid Wales. He reinforced the Welsh Marches with his own appointees, strengthening the border territories.

Көтеріліс, 1115 1120

Генрих мұрагерлік мәселесіне алаңдап, Людовик VI-ны өзінің ұлы Уильям Аделинді Нормандияның болашақ герцогы ретінде қабылдауға көндіруге тырысты, бұл үшін ұлының адалдығын беруге келісім жасауды ұсынды. Генрих 1115 жылы Нормандияға кіріп, норманды барондарды адалдыққа ант беруге шақырды; сондай-ақ ол Уильямның герцогтікке құқығын үлкен ақша сомасына алмастыру шартымен растау үшін Людовикпен келіссөздер жүргізді. Бірақ Людовик, Фландриялық Балдуиннің қолдауымен, Уильям Клитоны герцогтіктің заңды мұрагері деп жариялады. Генрих Людовик шабуылға ұшыраған Блуа графы Теобальдты қолдау үшін Нормандияға әскерімен оралғаннан кейін соғыс басталды. Генрих пен Людовик шекарадағы бір-бірінің қалаларын шабуылдады, ал 1116 жылы кең ауқымды қақтығыс болды. Генрих француз, фламанд және анжулік әскерлері Нормандия ауылдарын тонағанда қорғанысқа көшті. Монфорт Амори III және көптеген барондар Генрихке қарсы көтерілді, тіпті оның сарайынан оны өлтіруге қастандық жасалды. Генрих көтерілісші барондарға қарсы жорықтар ұйымдастырып, Теобальдпен одағын нығайтты. Фландриялық Балдуин шайқаста жараланып, 1118 жылдың қыркүйегінде қайтыс болды, бұл Нормандияға солтүстік-шығыстан жасалған қысымды жеңілдетті. Генрих Аленсон қаласындағы көтерілісті басуға тырысты, бірақ Фулк пен анжулік армиядан жеңіліске ұшырады. Аленсоннан шегінуге мәжбүр болған Генрихтің жағдайы нашарлады, өйткені оның ресурстары жетіспеді және көптеген барондар оны тастап кетті. 1119 жылдың басында Бретейлік Евстахий мен Генрихтің қызы Джулиана барондық көтеріліске қосылуы мүмкін екенін мәлімдеді. Қақтығыстан аулақ болу үшін кепілдер алмастырылды, бірақ қарым-қатынас бұзылып, екі тарап та тұтқындарды қырқып тастады. Осыдан кейін Генрих Нормандиядағы олардың жерлерінен айырды. Генрихтің жағдайы 1119 жылдың мамырында жақсарды, ол Фулькті жақындығын ауыстыруға көндіріп, Уильям Аделинді Фульктің қызы Матильдаға үйлендіруге және Фулькке үлкен ақша төледі. Фульк Левантқа кетіп, Мэн графтығын Генрихтің қамқорлығына қалдырды, ал король қалған жауларын жеңуге толыққанды мүмкіндік алды. Жазда Генрих Норман Вексине шабуыл жасады, онда ол Людовиктің әскерімен кездесті, нәтижесінде Бремуль шайқасы болды. Генрих барлаушылар жіберіп, әскерін бірнеше қатарға бөліп, жаяу әскерлерден құрды. Француз рыцарлары Генрихтің әскерінен айырмашылығы, ат үстінде күйді. Олар ағысып, нормандық қорғаныстың бірінші қатарын бұзып, Генрихтің екінші қатарына ілігіп қалды. Қоршауға алынған француз әскері күйреуге бет алды. Людовик пен Уильям Клито шайқастан қашып, Генрих Руанға жеңіспен оралды. Осы шайқастан кейін соғыс баяулап, Людовик Нормандиядағы дауды сол қазан айында Реймсте өткен Папа Каликст II кеңесіне әкелді. Генрих Нормандияны иемденуі және одан кейінгі басқаруына қатысты француз шағымдарын тыңдады, бірақ Руан архиепискобы Джеффри оны қорғағанына қарамастан, кеңестегі француздық топ Генрихтің ісін жоққа шығарды. Каликст Людовикке қолдау көрсетуден бас тартып, екі билеушіге бейбітшілікке келуді ұсынды. Амори де Монфорт Генрихпен келісімге келді, бірақ Генрих пен Уильям Клито өзара қанағаттанарлық келісімге келе алмады. 1120 жылдың маусым айында Генрих пен Людовик Англия королі үшін тиімді шарттарда бейбітшілікке келді: Уильям Аделин Людовикке адалдық ант берді, ал Людовик Уильямның герцогтікке құқығын растады.

Concerned about the succession, Henry sought to persuade Louis VI to accept his son, William Adelin, as the legitimate future Duke of Normandy, in exchange for his son's homage. Henry crossed into Normandy in 1115 and assembled the Norman barons to swear loyalty; he also almost successfully negotiated a settlement with Louis, affirming William's right to the Duchy in exchange for a large sum of money. Louis, backed by his ally Baldwin of Flanders, instead declared that he considered William Clito the legitimate heir to the Duchy. War broke out after Henry returned to Normandy with an army to support Theobald of Blois, who was under attack from Louis. Henry and Louis raided each other's towns along the border, and a wider conflict then broke out, probably in 1116.|group=nb Henry was pushed onto the defensive as French, Flemish and Angevin forces began to pillage the Normandy countryside. Amaury III of Montfort and many other barons rose up against Henry, and there was an assassination plot from within his own household. Henry responded by mounting campaigns against the rebel barons and deepening his alliance with Theobald. Baldwin of Flanders was wounded in battle and died in September 1118, easing the pressure on Normandy from the north east. Henry attempted to crush a revolt in the city of Alençon, but was defeated by Fulk and the Angevin army. Forced to retreat from Alençon, Henry's position deteriorated alarmingly, as his resources became overstretched and more barons abandoned his cause. Early in 1119, Eustace of Breteuil and Henry's daughter, Juliana, threatened to join the baronial revolt. Hostages were exchanged in a bid to avoid conflict, but relations broke down and both sides mutilated their captives. In the aftermath, Henry dispossessed the couple of almost all of their lands in Normandy. Henry's situation improved in May 1119 when he enticed Fulk to switch sides by finally agreeing to marry William Adelin to Fulk's daughter, Matilda, and paying Fulk a large sum of money. Fulk left for the Levant, leaving the County of Maine in Henry's care, and the King was free to focus on crushing his remaining enemies. During the summer Henry advanced into the Norman Vexin, where he encountered Louis's army, resulting in the Battle of Brémule. Henry appears to have deployed scouts and then organised his troops into several carefully formed lines of dismounted knights. Unlike Henry's forces, the French knights remained mounted; they hastily charged the Anglo Norman positions, breaking through the first rank of the defences but then becoming entangled in Henry's second line of knights. Surrounded, the French army began to collapse. Louis and William Clito escaped from the battle, leaving Henry to return to Rouen in triumph. The war slowly petered out after this battle, and Louis took the dispute over Normandy to Pope Callixtus II's council in Reims that October. Henry faced French complaints concerning his acquisition and subsequent management of Normandy, and despite being defended by Geoffrey, the Archbishop of Rouen, Henry's case was shouted down by the pro French elements of the council. Callixtus declined to support Louis, and merely advised the two rulers to seek peace. Amaury de Montfort came to terms with Henry, but Henry and William Clito failed to find a mutually satisfactory compromise. In June 1120, Henry and Louis formally made peace on terms advantageous to the King of England: William Adelin gave homage to Louis, and in return Louis confirmed William's rights to the Duchy.

Мұрагерлік дағдарыс, 1120

Генрихтің мұрагерлік жоспарлары 1120 жылғы 25 қарашада «Ақ кеме» қаза тауып, суға батқаннан кейін бүліктің ортасына түсті. Генрих кешкісін Барфлер портынан Англияға аттанды, ал Уильям Аделин мен сарайдың көптеген жас мүшелері сол түні бөлек кемеде, «Ақ кемеде» оны қуатын болды. Кеменің экипажы да, жолаушылары да мас күйде болған, ал порттан шыға сала кеме су астындағы тасқа шағылысты. Кеме батып, шамамен 300 адам қаза тапты, тек Руан қаласынан келген қасапшы ғана аман қалды. Осы оқиға Генрихтің заңды ұлынсыз қалдырды, енді оның жүректері ең жақын ер адам мұрагерлеріне айналды. Генрих жаңа әйелге, Лувендік Аделизаға үйленетінін жариялады, бұл жаңа патшайымның дүниеге келуіне мүмкіндік ашты, және олар 1121 жылғы қаңтарда Виндзор қамалында үйленді. Генрих оны әдемі болғандықтан және беделді ақсүйек отбасынан шыққандықтан таңдаған сияқты. Аделиза Генрихтің көңілінен шығып, саяхаттарына қатысып, бала көру мүмкіндігін арттыруға тырысқан болар. «Ақ кеме» апаты Уэльсте жаңа қақтығыс тудырды, Честер графы Ричардтың суға батуы Маредд ап Бледдин бастаған көтеріліске себеп болды. Генрих сол жазда Солтүстік Уэльске әскерімен кіріп, уэльстік жебеден жарақат алғанмен, науқан аймақтағы корольдік билікті нығайтты. Фульк Леванттан оралып, Генрихтен Матильда мен оның құдайы, Мэндегі иеліктері мен бекіністерін қайтаруды талап етті. Фульк өзінің қызы Сибилланы Уильям Клитоға үйлендіріп, оларға Мэнді сыйлады. Тағы да қақтығыс жандарды, өйткені Амаури де Монфор Фулькпен бірігіп, 1123 жылы Нормандия-Анжу шекарасында көтеріліс ұйымдастырды. Генрих Глостердің Роберті мен Ранулф ле Месчинді Нормандияға жіберді, содан кейін 1123 жылдың соңында өзі араласты. Ол қысқа дейін Дукайда болды, көтерілісшілердің қамалдарын қоршауды бастады. 1124 жылдың көктемінде жаңадан жорықтар басталды. Бургеролдағы шайқаста Берне, Эур кастеляны Одо Борленг король әскерін басқарып, көтерілісшілердің Бомонт-ле-Рожердегі базасынан кетуге дайындалып жатқанын білді, бұл оған Бротон орманы арқылы өтетін кезде оларды тосқауылға алуға мүмкіндік берді. Валеран корольдік күштерге шабуыл жасады, бірақ оның атты әскерлерін Одоның садақшылары құлатты, ал көтерілісшілер тез жеңіліске ұшырады. Валеран тұтқындалды, бірақ Амаури қашып үлкерді. Ол Папа Калликстусқа көп ақша төледі, оның орнына Папа Уильям Клито мен Сибилланың некесін туыстық байланысқа байланысты жойды.

Henry's succession plans were thrown into chaos by the sinking of the White Ship on 25 November 1120. Henry had left the port of Barfleur for England in the early evening, leaving William Adelin and many of the younger members of the court to follow on that night in a separate vessel, the White Ship. Both the crew and passengers were drunk and, just outside the harbour, the ship hit a submerged rock. The ship sank, killing as many as 300 people, with only one survivor, a butcher from Rouen. The disaster left Henry with no legitimate son, his nephews now the closest possible male heirs. Henry announced he would take a new wife, Adeliza of Louvain, opening up the prospect of a new royal son, and the two were married at Windsor Castle in January 1121. Henry appears to have chosen her because she was attractive and came from a prestigious noble line. Adeliza seems to have been fond of Henry and joined him in his travels, probably to maximise the chances of her conceiving a child. The White Ship disaster initiated fresh conflict in Wales, where the drowning of Richard, Earl of Chester, encouraged a rebellion led by Maredudd ap Bleddyn. Henry intervened in North Wales that summer with an army and, although he was hit by a Welsh arrow, the campaign reaffirmed royal power across the region. Fulk returned from the Levant and demanded that Henry return Matilda and her dowry, a range of estates and fortifications in Maine. Fulk married his daughter Sibylla to William Clito, and granted them Maine. Once again, conflict broke out, as Amaury de Montfort allied himself with Fulk and led a revolt along the Norman Anjou border in 1123. Henry dispatched Robert of Gloucester and Ranulf le Meschin to Normandy and then intervened himself in late 1123. He began the process of besieging the rebel castles, before wintering in the Duchy. In the spring of 1124, campaigning began again. In the battle of Bourgthéroulde, Odo Borleng, castellan of Bernay, Eure, led the King's army and received intelligence that the rebels were departing from the rebel base in Beaumont le Roger allowing him to ambush them as they traversed through the Brotonne forest. Waleran charged the royal forces, but his knights were cut down by Odo's archers and the rebels were quickly overwhelmed. Waleran was captured, but Amaury escaped. He paid Pope Callixtus a large amount of money, in exchange for the Papacy annulling the marriage of William Clito and Sibylla on the grounds of consanguinity.

Мұрагерлік жоспар, 11251134

Генрих пен Аделиза балалы болмады, бұл оның себебіне қатысты құмарлық болжамдарға әкеп соқты және әулеттің болашағы қауіпте тұрғандай болды. Генрих немерелерінің арасынан мұрагер іздеуге тырысқан болуы мүмкін. Ол, мүмкін, Блуадан шыққан Стефанды да мүмкін үміткер деп қараған, және осыған дайындалу үшін Стефанды бай мұрагер, Матильдаға үйлендірген болуы мүмкін. Блуалық Теобальд, оның жақын одақтасы, Генрихтің оған сенім артып отырғанын сезінген болуы мүмкін. Патша Людовиктің сүйіктісі Вильям Клито Генрихке қарсы болды, сондықтан ол мұрагерлікке жарамайтын еді. Генрих өзінің заңды емес ұлы Глостердің Робертін де қарастырған болуы мүмкін, бірақ ағылшын дәстүрі мен әдет-ғұрыптары оған жағымсыз қарар еді. Генрихтің жоспарлары 1125 жылы Матильданың күйеуі, император Генрихтің қайтысымен өзгерді. Патша келесі жылы қызын Англияға шақырып алып, егер ол еркек мұрагерсіз қайтыс болса, оның заңды мұрагері болатынын жариялады. 1126 жылғы Рождествода Англо-норман барондары Вестминстерде жиналды, онда олар Матильданы және оның болашақ заңды мұрагерлерін тануға ант берді. 1127 жылы баласыз Фландрия графы Карл I өлтірілгенде жаңа қақтығыс басталды, бұл жергілікті мұрагерлік дағдарысты тудырды. Патша Людовик қолдаған Вильям Клито фламандтар тарапынан жаңа билеуші етіп таңдалды. Бұл Нормандияға қауіп төндірді, сондықтан Генрих Фландриядағы прокси-соғысты қаржыландыра бастады, Вильямның фламанд қарсыластарының талаптарын қолдады. Францияның Вильямпен одақтастығын бұзуға тырысып, Генрих 1128 жылы Францияға шабуыл жасады, Людовикті Вильямға көмектесуден бас тартуға мәжбүр етті. Вильям шілдеде күтпеген жерден қайтыс болды, Генрихтің билігіне қарсы соңғы маңызды қарсыласын жойып, Фландриядағы соғысты тоқтатты. Вильямсыз Нормандиядағы барондық оппозицияда көшбасшы болған жоқ. Франциямен жаңа бейбітшілік орнатылды, Генрих 1123 жылғы көтерілістен қалған тұтқындарды, оның ішінде Мюланның Валеренін босатып, сарайға қайта оралды. Осы уақытта Генрих Анжу графы Фулкпен одағын жаңартты, Матильданы Фулктің үлкен ұлы Джеффриге үйлендірді. Олар 1127 жылы сөз байласып, келесі жылы үйленді. Генрих Джеффриге Англия мен Нормандияға болашақта қандай да бір талап етуді көздегені белгісіз, және ол, мүмкін, күйеуінің мәртебесін әдейі белгісіз сақтаған. Сол сияқты, Матильдаға қалыңдық ретінде Нормандиядағы бірнеше қамалдар берілсе де, олардың ерлі-зайыптыларға нақты қашан берілетіні айтылмады. Фулк 1129 жылы Анжудан Иерусалимге кетіп, Джеффриді Анжу мен Мэн графы деп жариялады. Неке қиындыққа ұшырады, өйткені олар бір-бірін ұнатпады және даулы қамалдар дауға себеп болды, нәтижесінде Матильда сол жылы Нормандияға оралды. Генрих Джеффриді ажырасуға кінәлі деп айыптады, бірақ 1131 жылы олар татуласты. Генрихтің қуанышына орай, 1133 және 1134 жылдары Матильда Генрих және Джеффри есімді екі ұлды дүниеге әкелді.

Henry and Adeliza did not conceive any children, generating prurient speculation as to the possible explanation, and the future of the dynasty appeared at risk. Henry may have begun to look among his nephews for a possible heir. He may have considered Stephen of Blois as a possible option and, perhaps in preparation for this, he arranged a beneficial marriage for Stephen to a wealthy heiress, Matilda. Theobald of Blois, his close ally, may have also felt that he was in favour with Henry. William Clito, who was King Louis's preferred choice, remained opposed to Henry and was therefore unsuitable. Henry may have also considered his own illegitimate son, Robert of Gloucester, as a possible candidate, but English tradition and custom would have looked unfavourably on this. Henry's plans shifted when the Empress Matilda's husband, the Emperor Henry, died in 1125. The King recalled his daughter to England the next year and declared that, should he die without a male heir, she was to be his rightful successor. The Anglo Norman barons were gathered together at Westminster at Christmas 1126, where they swore to recognise Matilda and any future legitimate heir she might have.|group=nb Putting forward a woman as a potential heir in this way was unusual: opposition to Matilda continued to exist within the English court, and Louis was vehemently opposed to her candidacy. Fresh conflict broke out in 1127, when the childless Charles I, Count of Flanders, was murdered, creating a local succession crisis. Backed by King Louis, William Clito was chosen by the Flemings to become their new ruler. This development potentially threatened Normandy, and Henry began to finance a proxy war in Flanders, promoting the claims of William's Flemish rivals. In an effort to disrupt the French alliance with William, Henry mounted an attack into France in 1128, forcing Louis to cut his aid to William. William died unexpectedly in July, removing the last major challenger to Henry's rule and bringing the war in Flanders to a halt. Without William, the baronial opposition in Normandy lacked a leader. A fresh peace was made with France, and Henry was finally able to release the remaining prisoners from the revolt of 1123, including Waleran of Meulan, who was rehabilitated into the royal court. Meanwhile, Henry rebuilt his alliance with Fulk of Anjou, this time by marrying Matilda to Fulk's eldest son, Geoffrey. The pair were betrothed in 1127 and married the following year. It is unknown whether Henry intended Geoffrey to have any future claim on England or Normandy, and he was probably keeping his son in law's status deliberately uncertain. Similarly, although Matilda was granted several castles in Normandy as part of her dowry, it was not specified when the couple would actually take possession of them. Fulk left Anjou for Jerusalem in 1129, declaring Geoffrey the Count of Anjou and Maine. The marriage proved difficult, as the couple did not particularly like each other and the disputed castles proved a point of contention, resulting in Matilda returning to Normandy later that year. Henry appears to have blamed Geoffrey for the separation, but in 1131 the couple were reconciled. Much to the pleasure and relief of Henry, Matilda then gave birth to two sons, Henry and Geoffrey, in 1133 and 1134.

Өлім

Генрих, Матильда және Джеффри арасындағы қарым-қатынас корольдің өмірінің соңғы жылдарында күрт шиеленісті. Матильда мен Джеффри Англияда нағыз қолдау таппағанына күдіктенді. 1135 жылы олар Генрихті Нормандиядағы патшалық қамалдарды Матильдаға тірі кезінде беруге көндіруге тырысты және нормандық ақсүйектердің оған дереу адалдық серт беруін талап етті, осылайша Генрихтің қайтысынан кейін оларға үлкен билік беруді көздеді. Генрих, мүмкін, Джеффри Нормандияда билікті тартып алмақшы деп ойлағандықтан, бұл ұсыныстан ашуланып бас тартты. Оңтүстік Нормандияда Понтье графы Вильгельм III бастаған барондардың жаңа көтерілісі басталды, содан кейін Джеффри мен Матильда көтерілісшілерді қолдау үшін араласты. Генрих күздегі уақытын оңтүстік шекараны нығайтумен өткізді, ал қараша айында Лион-ла-Фореге саудаға барды, онда ол әлі де денсаулығында көрінді. Сол жерде ол ауырып қалды – Ханттингдондық Генрихтің айтуынша, ол дәрігердің кеңесіне қарамастан, тым көп (артық) лампарей жеді – және бір апта ішінде жағдайы нашарлады. Жағдайы жазылмас ауруға ұшырағанда Генрих күнәсін мойындады және Амиен архиепископы Югоны шақырды, оған Глостердің Роберті және басқа да сарай қызметкерлері қосылды. Дәстүрге сәйкес, Генрихтің төленбеген қарыздарын өтеуге және күші жойылған жазаларды жоюға дайындық жасалды. Король 1135 жылдың 1 желтоқсанында қайтыс болды, оның денесі барондармен бірге Руанға апалды, онда оған бальзам жағылды; оның ішектері Нотр-Дам-дю-Пре аббаттығында жерленді, ал сақталған денесі Англияға жеткізіліп, Рединг аббаттығында жерленді. Генрихтің күш-жігеріне қарамастан, мұрагерлік даулы болды. Корольдің өлімі туралы жаңалықтар тарала бастағанда Джеффри мен Матильда Анжуда болды, олар патша әскеріне қарсы наурыз жорығын қолдаған көтерілісшілерге көмектесіп жатты, олардың қатарында Матильданың жақтастары, мысалы Глостердің Роберті де болды. Нормандық ақсүйектер Блуа графы Теобальдты король деп жариялауды талқылады. Теобальдтың інісі, Блуалық Стефан, өзінің сарайлық жасағымен бірге Булоньнен Англияға асықты. Хью Бигод Генрихтің өлім төсегінде барондарды Матильдаға берген сертінен босатқанын куәландырды, ал ағасы Генрих Блуаның көмегімен Стефан Англия билігін басып алып, 22 желтоқсанда король болып таққа отырды. Матильда Англия мен Нормандияға деген құқығынан бас тартпады және алдымен Стефанның тәж киюіне рұқсат беру туралы Папаға шағым түсірді.

Relations among Henry, Matilda, and Geoffrey became increasingly strained during the King's final years. Matilda and Geoffrey suspected that they lacked genuine support in England. In 1135 they urged Henry to hand over the royal castles in Normandy to Matilda while he was still alive, and insisted that the Norman nobility swear immediate allegiance to her, thereby giving the couple a more powerful position after Henry's death. Henry angrily declined to do so, probably out of concern that Geoffrey would try to seize power in Normandy. A fresh rebellion broke out among the barons in southern Normandy, led by William III, Count of Ponthieu, whereupon Geoffrey and Matilda intervened in support of the rebels. Henry campaigned throughout the autumn, strengthening the southern frontier, and then travelled to Lyons la Forêt in November to enjoy some hunting, still apparently healthy. There he fell ill – according to the chronicler Henry of Huntingdon, he ate too many ("a surfeit of") lampreys against his physician's advice – and his condition worsened over the course of a week. Once the condition appeared terminal, Henry gave confession and summoned Archbishop Hugh of Amiens, who was joined by Robert of Gloucester and other members of the court. In accordance with custom, preparations were made to settle Henry's outstanding debts and to revoke outstanding sentences of forfeiture. The King died on 1 December 1135, and his corpse was taken to Rouen accompanied by the barons, where it was embalmed; his entrails were buried locally at the priory of Notre Dame du Pré, and the preserved body was taken on to England, where it was interred at Reading Abbey. Despite Henry's efforts, the succession was disputed. When news began to spread of the King's death, Geoffrey and Matilda were in Anjou supporting the rebels in their campaign against the royal army, which included a number of Matilda's supporters such as Robert of Gloucester. The Norman nobility discussed declaring Theobald of Blois king. Theobald's younger brother, Stephen of Blois, quickly crossed from Boulogne to England, accompanied by his military household. Hugh Bigod dubiously testified that Henry, on his deathbed, had released the barons from their oath to Matilda, and with the help of his brother, Henry of Blois, Stephen seized power in England and was crowned king on 22 December. Matilda did not give up her claim to England and Normandy, appealing at first to the Pope against the decision to allow the coronation of Stephen,

Тарихнама

Тарихшылар Генри туралы әртүрлі дереккөздерді пайдаланды, оның ішінде жылнамашылардың есептерін, басқа да құжаттамалық мәліметтерді, соның ішінде ерте заманғы тізімдерді, сондай-ақ сақталған ғимараттар мен архитектураны. Генридің өміріне арналған үш маңызды жылнаманы Уильям Малмсбери, Ордерик Виталис және Генри Хантингдон жазған, бірақ олардың әрқайсысы өздерінің баяндамаларына әлеуметтік және моральдық пікірлерді қосты және басқа танымал туындылардан әдеби тәсілдер мен стереотиптік оқиғаларды алды. Басқа жылнамашылардың ішінде Эдмер, Хью Шантер, Аббат Сугер және Уэльс жылнамасының авторлары бар. Кезеңге қатысты барлық патшалық құжаттар сақталмаған, бірақ бірнеше патшалық актілер, жарғылар, бұйрықтар мен хаттар, сондай-ақ ерте қаржылық жазбалар бар. Олардың кейбіреуі кейіннен жасалған жалғандықтар екені анықталды, ал кейбіреулері өзгертілген немесе бұрмаланған. Кейінгі орта ғасыр тарихшылары Генридің біліміне қатысты таңдалған жылнамашылардың есептерін пайдаланып, оған Генри "Бьюклерк" деген лақап атты берді, бұл тақырып Виктория және Эдвард дәуірінің тарихшылары Фрэнсис Палгрейв және Генри Дэвис сияқты зерттеулерінде қайталанды. Тарихшы Чарльз Дэвид 1929 жылы бұл аргументті жоққа шығарды, Генридің білімі туралы айтылған ең жоғары талаптардың негізсіз екенін көрсетті. Генридің қазіргі заманғы тарихы 1960 жылдардың басында Ричард Саузерннің еңбегімен басталды, содан кейін 20 ғасырдың қалған бөлігінде Англиядағы оның билігінің әртүрлі тақырыптарын және Нормандиядағы оның билігін зерттеулермен жалғасты. Генридің екі маңызды, қазіргі заманғы өмірбаяны ғана жарық көрді: C. Уоррен Холлистердің 2001 жылы жарық көрген, өлімнен кейінгі томы және Джудит Гриннің 2006 жылғы жұмысы. Тарихшылар Генридің тұлғасын уақыт өте келе әртүрлі интерпретациялады. Остин Пул және Ричард Саузерн сияқты ертерек тарихшылар Генриді қатыгез, қатал билеуші деп есептеді. Холлистер және Грин сияқты соңғы тарихшылар оның әділеттілікті іске асыруын оның заманының стандарттарына қарай, көбірек жанымен қарастырады, бірақ тіпті Грин Генридің "көп жағынан өте жағымсыз" болғанын атап өтті, ал Алан Купер көптеген замандас жылнамашылар патшадан қорқып, көп сын айта алмаған деген пікір білдірді. Тарихшылар Генридің әкімшілік реформалары Холлистер мен Джон Болдуин жүйелі, "әкімшілік билік" деп атаған жаңалықты құрады ма, әлде оның көзқарасы негізінен дәстүрлі болып қалды ма, деген мәселені де талқылады. Генридің Рединг аббаттығындағы жерлеуі жергілікті крест және тақтамен белгіленген, бірақ Рединг аббаттығы 16 ғасырда монастырлардың таратылуы кезінде бірте-бірте қиратылды. 2015 жылдың наурыз айында оның қалдықтарын табу жоспары жарияланды, бұл жобаға Англия мұрасы және Ричард III-ті табысты табуға және эксгумациялауға көмектескен Филиппа Лэнгли қолдау көрсетті.

Historians have drawn on a range of sources on Henry, including the accounts of chroniclers; other documentary evidence, including early pipe rolls; and surviving buildings and architecture. The three main chroniclers to describe the events of Henry's life were William of Malmesbury, Orderic Vitalis, and Henry of Huntingdon, but each incorporated extensive social and moral commentary into their accounts and borrowed a range of literary devices and stereotypical events from other popular works. Other chroniclers include Eadmer, Hugh the Chanter, Abbot Suger, and the authors of the Welsh Brut. Not all royal documents from the period have survived, but there are several royal acts, charters, writs, and letters, along with some early financial records. Some of these have since been discovered to be forgeries, and others had been subsequently amended or tampered with. Late medieval historians seized on the accounts of selected chroniclers regarding Henry's education and gave him the title of Henry "Beauclerc", a theme echoed in the analysis of Victorian and Edwardian historians such as Francis Palgrave and Henry Davis. The historian Charles David dismissed this argument in 1929, showing the more extreme claims for Henry's education to be without foundation. Modern histories of Henry commenced with Richard Southern's work in the early 1960s, followed by extensive research during the rest of the 20th century into a wide variety of themes from his reign in England, and a much more limited number of studies of his rule in Normandy. Only two major, modern biographies of Henry have been produced, C. Warren Hollister's posthumous volume in 2001, and Judith Green's 2006 work. Interpretation of Henry's personality by historians has altered over time. Earlier historians such as Austin Poole and Richard Southern considered Henry as a cruel, draconian ruler. More recent historians, such as Hollister and Green, view his implementation of justice much more sympathetically, particularly when set against the standards of the day, but even Green has noted that Henry was "in many respects highly unpleasant", and Alan Cooper has observed that many contemporary chroniclers were probably too scared of the King to voice much criticism. Historians have also debated the extent to which Henry's administrative reforms genuinely constituted an introduction of what Hollister and John Baldwin have termed systematic, "administrative kingship", or whether his outlook remained fundamentally traditional. Henry's burial at Reading Abbey is marked by a local cross and a plaque, but Reading Abbey was slowly demolished during the Dissolution of the Monasteries in the 16th century. A plan to locate his remains was announced in March 2015, with support from English Heritage and Philippa Langley, who aided with the successful discovery and exhumation of Richard III.

Заңды

Матильда мен Уильямнан өзге, Генрихтің бірінші әйелі, Шотландиялық Матильдадан, Рихард есімді, аз ғана өмір сүрген ұлы болған делінеді.

Ұлдар

Роберт Фицрой, Глостер графы, 1090 жылдары туған. Ричард, Ансфридтің ұлы, Линкольн епископы Роберт Блуэтпен тәрбиеленген. Реджинальд де Данстанвилл, Корнуолл графы, 1110 жылдары немесе 1120 жылдардың басында, мүмкін Сибил Корбеттің ұлы. Роберт ФитцЭдит, Эдит Форнның ұлы. Гилберт Фицрой, Вальтер де Генттің аты-жөні белгісіз қарындасы немесе қызынан туған болуы мүмкін. Уильям де Трейси, 1090 жылдары туған болуы мүмкін.

Қыздары

Матильда Фицрой, Перш графесі. Матильда Фицрой, Бретань герцогинясы. Мейбл, Уильям Гуэдің әйелі. Констанция, Бомон-сюр-Сарт виконтессасы. Алин, Мэтью де Монтморенсидің әйелі. Изабел, Изабел де Бомонның қызы, Пемброк графесі. Аделиза, корольдің қызы. Елизавета Фицрой, Галлоуэйлік Фергюстің әйелі. Мүмкін, Фалаздық Сибилла.