Кіріспе

Бейл Грист Милл мемлекеттік тарихи паркі – Калифорния штатының Напа округінде, Сент-Хелена мен Калистога қалалары арасында орналасқан мемлекеттік паркі. Парк 1846 жылы салынған, сумен қозғалатын ұн тартатын диірмен орналасқан жер. Бұл Миссисипи өзенінің батысында сақталған екі сумен жұмыс істейтін диірменнің бірі.

Тарих

Дәрігер Эдвард Тернер Бейл 1846 жылы Rancho Carne Humana жер грантындағы меншікте диірмен құрды. Бейл 1849 жылы қайтыс болғанға дейін осы жерге жақын жерде тұрды. Диірмен мен астық сақтау қоймасы жергілікті материалдардан, яғни Дуглас шыршасы мен жағалау қызыл ағаштарынан салынды. Кейбір ағаштар қабықтарымен кесілді, ал қалғандары қол құралдарымен тегістелді. Ағаштар бір-біріне бекітіліп, ағаш тіреулермен, сондай-ақ шегелер мен бұрандалармен ұсталды. Құрылыстың негізі жергілікті тастан қаланды. Диірмен жақын жердегі Милл-Крик ағысынан алынған сумен жұмыс істеді. Арық суды диірмен тоғанынан ағаштан жасалған су құбырына жеткізді, ол суды су дөңгелегінің үстіне жеткізді. Алғашқы дөңгелек құрғақ жазда жеткілікті қуат бере алмады, сондықтан оны бүгінгі диірмендегідей үлкен дөңгелекпен ауыстырды. Диірмен бір кезде Напа аңғарының тұрғындары жүгері мен бидайды ұнға айналдыру үшін жиналатын әлеуметтік орталық болды. Шаруалар диірменге астық әкеліп, оны лифт шахтасына салып, жоғары қабатқа механикалық түрде көтеріп, түрлі жабдықтармен тазартып жіберді. Ескі диірмен тастарының баяу айналуы және диірменнің ылғалдылығы осы ұнды жүгері наны, сары нан, қысқа нан және қасық наны жасауға ерекше мүмкіндік берді. Ескілер айтқандай, "Егер тамақ осылай келсе, құстың жылы бауындай, қала наны картон сияқты дәмсіз болады". Теодор Бенедикт Лайман 1871 жылы диірменді және оның төңірегіндегі жерді сатып алып, меншігін ұлы Уильям Уитингхэм Лайманға берді. Диірмен 1879 жылға дейін жұмыс істеді.

Қалпына келтіру

Уильям Лайман қайтыс болғаннан кейін, оның әйелі, бұрынғы Сара А. Ноуленд мүлікті «Алтын Батыстың туған ұлдарына» (Native Sons of the Golden West) берді, және олардың күш-жігері арқасында диірмен 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Напа округының «Туған ұлы» Парламенттерінің басшылығымен, өткен Ұлы Президент Бисмарк Бруктың, доктор Бейлдің немересі болған жетекшілігімен қалпына келтірілді. Диірмен мен оның 36 футтық су доңғалағы мемлекеттік тарихи ескерткіш ретінде қорғалған және ішінара қалпына келтірілген. Тарихи саябақты Боте-Напа аңғары мемлекеттік саябағымен байланыстыратын жол бар. Сонымен қатар, саябақта Напа аңғарындағы алғашқы шіркеудің орны және Пионерлер зираты орналасқан. Келушілер диірменнен тарихи жолмен Боте-Напа аңғары мемлекеттік саябағына дейін жаяу жүре алады, онда кең пікник аймақтары мен көптеген жолдар бар. Бале Грист Милл мемлекеттік тарихи саябағынан Боте-Напа аңғары мемлекеттік саябағына дейінгі қашықтық шамамен екі шақырымды құрайды. 2011 жылы Калифорниядағы бюджеттік дағдарыс кезінде диірмен мен оған жақын саябақтар қаржы жетіспеушілігіне байланысты жабылуға ұсынылды. Напа аңғары мемлекеттік саябағы қауымдастығы саябақты жабылудан сақтау үшін мемлекеттен басқару құқығын сұрады. Диірменде демалыс күндері ұн тарту көрсетілімдері мен тарихи экскурсиялар ұсынылады. 2014 жылы диірменде өндірілген ұнды 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап халыққа сатуға рұқсат беретін заң қабылданды, бұл диірменді күтіп ұстау шығындарын өтеуге және диірменді сақтауға көмектеседі.