Кіріспе

Құс түрлері

Таңбалы көгершін (Spilopelia chinensis) – кішкентай, бірақ біршама ұзын құйрықты көгершін. Бұл түр Үндістан субконтинентінде және Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияда кең таралған, жергілікті жерлерде көбейетін құс. Ол әлемнің көптеген аймақтарына әкелінген, ал жабайы популяциялары қалыптасқан. Бұрын бұл түр басқа торғай көгершіндерімен бірге Streptopelia туысына жатқызылған, бірақ зерттеулер олардың осы туыстың басқа өкілдерінен ерекшеленетінін көрсетті. Бұл көгершіннің құйрығы ұзын, қара қоңыр түсті, мойнының артқы және бүйір жағында ақ дақты қара жағасы бар. Құйрық ұштары ақ, ал қанат жапқыштарында ақшыл қоңыр дақтар кездеседі. Оның кең ареалындағы популяциялардың арасында қауырсынында айқын айырмашылықтар бар. Бұл түр жарық ормандарда, бақшаларда, сондай-ақ қалалық жерлерде кездеседі. Олар жерден күшті желбіреумен ұшып, кейде тік төмен қонақтайды. Оны тау көгершіні, інжу мойынды көгершін, тісті мойынды көгершін және ала көгершін деп те атайды.

Сипаттама

Бұл ұзын және жұқа көгершіннің негізгі түсі – төменгі жағы қызғылт сары, ал басы мен қарыны сұр түске көшіп барады. Мойынның артқы және бүйір жағында екіге бөлінген және екі ұшында ақ дақтары бар қара қауырсындан жасалған жартылай мойындық бар. Үндістан және Шри-Ланка түрлерінде ортаңғы қанат жапқыштарының қоңыр қауырсындарының ұштары қызыл-қоңыр дақтармен боялған, ал ұштары кеңейіп баратын сұр жолақпен екіге бөлінген. Жабайы табиғатта кейде леукизм сияқты қауырсынның аномалиялары кездесуі мүмкін.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Азиядағы табиғи ареалында кездесетін дақты көгершін орман, бұталы жерлер, егістік алқаптар және адам қоныстанған жерлер сияқты әртүрлі орталарда таралған. Үндістанда ол көбінесе ылғалды аймақтарда кездеседі, ал күлдір көгершін (S. senegalensis) құрғақ аймақтарда жиірек ұшырасады. Бұл көгершіндер негізінен жерде, тұқымдар мен астық іздеп немесе төменгі жапырақты өсімдіктерде кездеседі. Бұл түр өзінің табиғи ареалынан тыс көптеген аймақтарда бекініп қалған. Олардың ішінде Гавай, Оңтүстік Калифорния, Маврикий, Австралия және Жаңа Зеландия бар. Австралияда олар 1860 жылдары Мельбурнге әкелінді және содан бері таралып кетті, бірақ олардың жергілікті көгершіндермен бәсекелесетініне жеткілікті дәлел жоқ. Қазір оларды көшелерде, саябақтарда, бақшаларда, ауыл шаруашылығы алқаптарында, тропикалық бұталарда Австралияның шығыс бөлігіндегі әртүрлі жерлерде, сондай-ақ Оңтүстік Австралияның қалалары мен ірі елді мекендерінің маңында кездестіруге болады.

Мінез-құлық және экология

Дақылды көгершіндер жұпта немесе шағын топта жүреді, жерде шөп тұқымдарын, астықтарды, түскен жемістерді және басқа да өсімдіктердің тұқымдарын іздейді. Алайда, олар кейде жәндіктерді де жейді және қанатты термиттермен қоректенгендері анықталған. Ұшуы жылдам, үнемі қанат қағып, кейде қанаттарын күшті соққымен серпілтеді. Ұшу көрсетілімінде, олар қанаттарын қатты соққылап тік бұрышпен көтеріліп, содан кейін құйрығын жайып баяу төмен түседі. Оңтүстік Австралияда олар көбінесе қыркүйектен қаңтарға дейін, ал солтүстікте күзде көбейеді. Олар көбінесе төменгі өсімдіктер арасында ұя салады, бұтақтардан жасалған шала ұя салады, онда екі ақшыл жұмыртқа болады. Ұялар кейде жерге немесе ғимараттар мен басқа да құрылымдарға орналастырылады. Екі ата-ана да ұя салуға, жұмыртқаларын күтіп, балаларын тамақтандыруға қатысады. Жұмыртқалар шамамен 13 күннен кейін жарылады және екі аптадан кейін ұшып кетеді. Дақылды көгершіндердің дауысы – жұмсақ ыңғуырау, сонымен қатар "Krookruk krukroo kroo kroo kroo kroo" дыбысы, мұндағы соңғы "kroo" саны үнді халқында әртүрлі, ал тигрина, чинессис және шығысқа қарайғы басқа популяцияларда жоқ. Филиппинде бұл түр Streptopelia dusumieri-ді ығыстыруы мүмкін. Олардың қозғанда ауаға шашырап ұшу әдеті әуежайларда қауіпті, олар ұшақтармен соқтығысып, кейде зақым келтіреді.