Кіріспе

Құс түрлері, сыртқы түрі шығыршықты көгершіндерге ұқсас құстар.

Еуразиялық жағалы көгершін, жағалы көгершін немесе түрік көгершін (Streptopelia decaocto) – Еуропа мен Азияға тән көгершін түрі; ол Жапонияға, Солтүстік Америкаға және Кариб теңізі аралдарына әкелінген.

Таксономия

Columba decaocto – 1838 жылы венгр табиғаттанушысы Имре Фривальдски ұсынған ғылыми атау. Ол Еуразия жағалы көгершінін сипаттаған. Типтік орны – Болгариядағы Пловдив қаласы. Бирма жағалы көгершіні (S. xanthocycla) бұрын Еуразия жағалы көгершінінің түршесі саналған, бірақ 2021 жылы Халықаралық орнитологтар конгресі (IOC) оны жеке түр ретінде бөліп шығарды. Бұрын кейде екі басқа түрше де қабылданған: Орталық Азиядағы Түркістаннан S. d. stoliczkae және Оңтүстік Үндістан мен Шри-Ланкадан S. d. intercedens. Қазір олар номинативті түршеге (S. d. decaocto) кіші синонимдер саналады. Еуразия жағалы көгершіні Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Сунда жағалы көгершінімен және Сахара аймағынан оңтүстік Африкадағы Африка жағалы көгершінімен тығыз байланысты, олармен бірге супертүр құрайды.

Сипаттама

Еуразиялық жағалы көгершін – орташа мөлшердегі көгершін, орман көгершінінен анық кіші, ұзындығы бойынша тас көгершінге ұқсас, бірақ жіңішкелеу және ұзын құйрықты, сондай-ақ туысқан еуропалық торғай көгершінен сәл ірі, орташа ұзындығы тұмсықтың ұшынан құйрықтың ұшына дейін , қанаттарының ені – , ал салмағы – . Жалпы түсі сұр, жоны сұрғылт-қызыл, астыңғы жағы ақшыл сұр, қанат астында көк сұр дақ бар. Құйрық қауырсындары үстінен сұр, ал астыңғы жағы қара сұр және ұшы ақ; сыртқы құйрық қауырсындары үстінен де ақшыл ұшты. Оның мойнында ақ жиекті қара жартылай шеңбер бар, осыдан оның аты шыққан. Аяқтары қысқа, қызыл, ал тұмсығы қара. Көздің радужкасы қызыл, бірақ алыстан қарағанда көздер қара болып көрінеді, себебі оқушы салыстырмалы түрде үлкен және қара оқушының айналасында қызғылт қоңыр радужканың жіңішке шегірі ғана көрінеді. Көздің айналасында ақ немесе сары түсті терісі бар кішкентай аймақ орналасқан. Екі жыныстың арасында айырмашылықты анықтау қиын; жасөспірімдер нашар дамыған жағасымен және қоңыр радужкасымен ерекшеленеді. Ол сондай-ақ Исландияға келеңсіз қонақ ретінде (2006 жылға дейін 41 жазба) жеткен, бірақ онда сәтті орналаспаған.

Солтүстік Америкадағы инвазивті мәртебесі

1974 жылы Багам аралдарындағы Нью-Провиденс штатының Насау қаласында Еуразия жағалы көгершіндерінің 50-ден азы тұтқындықтан қашып шықты. Багам аралдарынан Флоридаға тараған бұл түр қазір АҚШ-тың дерлік барлық штаттарында, сондай-ақ Мексикада кездеседі. Арканзаста (АҚШ) бұл түр алғаш рет 1989 жылы тіркелді, содан бері саны артып, қазір штаттың 75 округінің 42-сінде таралған. 1997 жылы штаттың оңтүстік-шығыс бұрышынан бес жыл ішінде солтүстік-батыс бұрышына дейін тарады, бұл шамамен жылына белгілі бір қашықтықты қамтиды. Бұл Еуропада байқалған жылдық таралу жылдамдығынан екі есе жоғары. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, түрдің ең көп таралған жері Флоридада, әзірге айтарлықтай теріс әсерлер байқалған жоқ. Дегенмен, бұл түр агрессивті бәсекелес ретінде белгілі және популяциясы арта берсе, жергілікті құстар бұл жаңа келгендермен бәсекелесіп қалуы мүмкін деген алаңдаушылық бар. Флорида сияқты түрдің ұзақ уақыт бойы орналасқан аймақтарында популяцияның өсуі тоқтады, ал соңғы байқаулар осы аймақтардағы популяцияның төмендеуін көрсетеді. Жақында ғана таралған аймақтарда халық саны әлі де экспоненциалды түрде өсіп келеді; 2015 жылға дейін Еуразия жағалы көгершіні Солтүстік Американың дерлік барлық аймағында жыл сайын 1,5%-дан астам халық санының өсуін көрсетті. Жүктілік сыйымдылығы жоғары температурасы және орташа даму деңгейі бар аймақтарда, мысалы, қала маңындағы аудандар мен кейбір ауыл шаруашылығы аймақтарында жоғары. Зерттеулерде аурудың жергілікті түрлерге таралуы тіркелмегенімен, Еуразия жағалы көгершіндері Trichomonas gallinae паразитінің және көгершін парамиксовирусының 1-ші түрінің белгілі тасымалдаушылары болып табылады. Еркек көгершіннің ұсыну ритуалы – бұл әдеттегі ұшу, ол көптеген басқа көгершіндер сияқты, жоғарыға жылдам, тік көтерілуден басталып, содан кейін қанаттары денеден төмен, кері «V» пішінде ұстап, шеңбер бойымен ұзаққа созылған сырғанаудан тұрады. Басқа уақыттарда ұшу әдетте жылдам және қысқа соққылармен, сырғанаусыз тікелей болады.

Тамақ және азықтандыру

Еуразиялық жағалы көгершін ұяң емес және көбінесе адам тұрағына өте жақын тамақтанады, тіпті құс үстелдеріне де келеді; ең ірі популяциялар әдетте шаруашылықтар маңында кездеседі, онда астық сақтау қоймаларының немесе мал азықтандыру орындарының жанында шашыраған астық көп болады. Бұл әлеуметтік түр және қыс айларында азық көздерінің, мысалы, астық (оның негізгі тағамы), тұқымдар, жапырақтар мен жәндіктердің маңында үлкен топтар жиналады. Топтардың саны көбінесе 10-нан 50-ге дейін жетеді, бірақ 10 000-ға дейін топтар тіркелген.