Капунда, Оңтүстік Австралиядағы тау-кен қаласы. 1842 ж. мыс кеніші табылды. Халқы 2917 (2016). Корнуолл шахтер ескерткіші өрттен кейін қайта жаңартылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Капунда – Оңтүстік Австралиядағы Баросса аңғарының жанындағы Лайт өзенінде орналасқан қала. Ол 1842 жылы маңызды мыс кендерінің табылуынан кейін құрылды. 2016 жылғы Австралия халық санағы бойынша халық саны 2917 адамды құрады. Қаланың оңтүстік жағынан кіре берісте 1988 жылдан бері «Корнуолл ұлы» (Map Kernow) деп аталатын корнуолл шахтерінің мүсіні орналасқан. Мүсін 2006 жылғы маусымдағы өрт салдарынан қирады, бірақ қайта жаңартылды.
Kapunda is a town on the Light River near the Barossa Valley in South Australia. It was established after a discovery in 1842 of significant copper deposits. The population was 2,917 at the 2016 Australian census. The southern entrance to the town has been dominated since 1988 by the statue of Map Kernow ("the son of Cornwall"), a traditional Cornish miner. The statue was destroyed by a fire in June 2006 but was rebuilt.
Тарих
Франсис Даттон мен Чарльз Багот, осы аймақта қой шаруашылығымен айналысқан екі адам, 1842 жылы мыс кенін тауып алды. Олар кен ошағының маңынан жер сатып алып, жақсы сынақ нәтижелерінен кейін 1844 жылдың басында кен қазуды бастады. Кен қазу жұмыстары жер бетіндегі кенді алып тастаумен басталды, ал жыл соңына қарай жер астына қазуға көшті. Мыс 1879 жылға дейін қазылып алынды. Қаланың жанында қара көгілдірден ақ түске дейінгі әдемі мәрмәр өндірілетін карьерлер де бар. Аделаидадағы Парламент үйіне Капунда карьерлерінен алынған мәрмәр қолданылды, ал Аделаидадағы Солтүстік террасадағы Венера мүсінінің тұғыры сицилиялық және Капунда мәрмәрінен жасалған. Кен бастапқыда Уэльстегі Суонсиге экспортталды, бірақ кейін Уэльстің қорытушылары Оңтүстік Австралияға көшіп келді және 1851 жылға қарай кен жергілікті жерде қорытылды. Кеншілер көбінесе корнуолдықтар, жұмысшылар ирландтықтар, ал қорыту мамандары – уэльстіктер болатын. Сауда және ауыл шаруашылығы шотландтықтар мен ағылшындардың қолында болды. Жақын жердегі Бетелде неміс шаруалары мен ағаш кесушілер бұрыннан-ақ тұрып жатқан. Кен ошақтары тереңдеген сайын жер астындағы қазу қиындады. 1847 жылы су сорғысын іске қосу үшін бу машинасы орнатылды, ал 1851 жылы оны үлкенірек машинасымен ауыстырды. 1851 жылы Викториядағы алтын асығысының салдарынан кен қазу тоқтады, бірақ 1855 жылы қайта басталды. 1865 жылы кен шахтасы шотланд компаниясына жалға берілді, ол ашық карьерлік қазу әдісіне көшті және қорыту зауыттарын басқа өңдеу әдісімен ауыстырды (мыс хлоридін алу үшін тұзбен кенді пісіру). 1877 жылы мыс бағасы төмендеді және 1879 жылы шахта жабылды. Аделаидадан теміржол 1860 жылы ашылды, ал 1878 жылы Эдунда мен Морганға дейін созылды. Капунда қалалық кеңесі 1865 жылы қалашықтың жергілікті басқару органы ретінде құрылды, ал келесі жылы Капунда аудандық кеңесі айналасындағы аумақты басқару үшін құрылды. Баптист шіркеуі ғимараты 1866 жылы салынды. Капунда Сэр Сидни Кидманның (1859–1935) туған жері ретінде танымал. Ол ірі мал өсіруші болған, бір кезде оның жалпы ауданы Ұлыбритания аралдарынан да үлкен 68 меншігі болған. Ол Капундада жыл сайын жылқы сату өткізіп, апта ішінде 3000-ға жуық жылқы сатылып кеткен. Оның үйі, Эринга, 1921 жылы Білім министрлігіне сыйға берілді және ол Капунда орта мектебінің әкімшілік ғимараты ретінде пайдаланылды, бірақ 2022 жылдың 29 наурызында өртенді. Капундада шаруашылық және тау-кен машиналарын өндіретін бірнеше белгілі өндірушілер жұмыс істеді: Роберт Камерон, Джозеф Мелорс, Джеймс Роу және Адамсон ағайындары. Соңғы аталған компанияда Тобиас Ричардс, Австралиядағы ең ірі көлік құралын жасаушы компаниялардың бірі – TJ Richards & Sons-тың негізін қалаушы, мансабын бастады. HB Hawke & Co, 1857 жылы құрылып, әртүрлі атаулармен жұмыс істеді. Фирма 1983 жылы жабылды. Капундада мықты католик қауымы болды және Әйелі Мэри Маккиллоп сонда барып, монастырь құрды. Қыздарға арналған Санкт-Джон реформаториясы 1897 жылдан 1909 жылға дейін жұмыс істеді.
Francis Dutton and Charles Bagot, who both ran sheep in the area, discovered copper ore outcrops in 1842. They purchased around the outcrop, beginning mining early in 1844 after good assay results. Mining began with the removal of surface ore and had progressed to underground mining by the end of the year. Copper was mined until 1879. There are also quarries near the town which provide fine marble ranging from dark blue to white. Marble from the Kapunda quarries was used to face Parliament House in Adelaide, and the pedestal of the statue of Venus on North Terrace, Adelaide is made of Sicilian and Kapunda marble. Ore was initially exported to Swansea in Wales, but later Welsh smelters migrated to South Australia and the ore was smelted locally by 1851. Typically, the miners were Cornish, labourers were Irish and smelter specialists were Welsh. Trade and agriculture were Scottish and English. German farmers and timber cutters at nearby Bethel had already been in the area. Underground mining became more difficult as the mines reached deeper. A steam engine to drive a water pump was installed in 1847, replaced by a larger one in 1851. Mining operations ground to a halt in 1851 with the impact of the Victorian gold rush, restarted in 1855. In 1865, the mine was leased to a Scottish company which switched to open cut mining methods and replaced the smelters with a different treatment method (cooking the ore with salt to produce copper chloride). Copper prices fell in 1877 and the mine closed in 1879. A railway from Adelaide was opened in 1860, and extended to Eudunda and Morgan in 1878. The Corporate Town of Kapunda was established in 1865 to form a local governing body for the township and the District Council of Kapunda was established the following year to govern the surrounds. The Baptist Church building was constructed in 1866. Kapunda is known for being the home of Sir Sidney Kidman (1859–1935). He was a major cattle pastoralist who at one time owned 68 properties with a total area larger than the British Isles. He held annual horse sales at Kapunda with up to 3,000 horses sold during the week. His house, Eringa, was donated to the Education Department in 1921, and it was used as the administration building for the Kapunda High School until it was gutted by fire on the night of 29 March 2022. Kapunda was home to several notable manufacturers of farm and mining machinery: Robert Cameron, Joseph Mellors, James Rowe and Adamson Brothers. It was with this last named company that Tobias Richards, the founder of, TJ Richards & Sons one of Australia's largest coach building firms, started his career. HB Hawke & Co, began in 1857 and operated under various names. The firm closed in 1983. Kapunda had a strong Catholic community and Saint Mary MacKillop visited and established a convent there. St John's Reformatory for Girls operated from 1897 to 1909.
Сипаттама
Қаланың оңтүстік кіреберісі 1988 жылдан бері «Корнуолл ұлы» деп аталатын Карп Керноу мүсінімен безендірілген, ол дәстүрлі корнуолл шахтерiн бейнелейді. Мүсін 2006 жылғы 1 маусымдағы өрт кесірінен қирады, бірақ оның авторы Бен ван Зеттен оны қайта жаңартып қойды. Бүгінде Капунда негізінен бидай, арпа және сұлы сияқты астық дақылдары өндіріледі. Жергілікті өнеркәсіппен байланысты қосымша қызметтерге мал азығын ұнтақтау және шөп өңдеу кіреді. Капунда жақын орналасқан Баросса аңғарындағы шарап өндірісіне де үлес қосады. 2016 жылғы Австралия халық санауы бойынша қаланың халқы 2917 адамды құрады.
The southern entrance to the town has been dominated since 1988 by the statue of Map Kernow ("the son of Cornwall"), a traditional Cornish miner. The statue was destroyed by a fire on the morning of 1 June 2006 but has since been rebuilt by its creator, Ben van Zetten. Today, Kapunda is a producer of cereal crops, mainly wheat, barley and oats. Value added services carried out by local industry include stock feed milling and hay processing. Kapunda is a contributor to the wine growing industry centred in the nearby Barossa Valley. The population was 2,917 at the 2016 Australian census.
Климат
Капундада ыстық, жазғы Жерорта теңізі климаты басым, ал кей жерлерде жылы жазғы Жерорта теңізі климатына жақын (Кёппен климаттық жіктелуі: Csa/Csb, Треварта: Csak); жаздары жылы және құрғақ, көктемі мен күзі жұмсақ не жылы, салыстырмалы түрде құрғақ, ал қыстары салқын не жұмсақ, салыстырмалы түрде құрғақ болады.
Kapunda experiences a hot summer mediterranean climate, bordering on a warm summer mediterranean climate (Köppen climate classification: Csa/Csb), Trewartha: Csak); with warm, dry summers; mild to warm, relatively dry springs and autumns; and cool to mild, relatively dry winters.
Шіркеу
Екінші, Лималық Роза атындағы католик шіркеуі, 1866 жылы Эдмунд Райт пен Э. Дж. Вудс жобалаған және кейіннен бұзылған шіркеудің орнына, 1938 жылы Герберт Джоридің романдық қайта өркендеу стилінде салынды және ол "шамасы, Джоридің романдық шедеврі" деп сипатталған. Сиднейде нешінші жылдан бері шығатын "Builder" журналы: "Шығысқа еске салған ою-өрнекпен цементпен толтырылған, ұзын, тар терезе ашықтары – қызықты жаңашылдық" деп жазды.
The second St Rose of Lima Catholic Church, replacing one designed by Edmund Wright and E. J. Woods built in 1866 and subsequently demolished, was built in 1938, to designs by Herbert Jory in Romanesque Revival style, and has been described as "perhaps Jory's Romanesque masterpiece". The Sydney based magazine Builder commented that "the long narrow window openings, infilled with cast cement grilles, the design of which has an Eastern flavour, are an interesting innovation".
Еринга
Сэр Стэнли Кидманның үйі ретінде танымал болған үй 1876 жылы Александр Гриншилдс салған. Ол оны Шотландиядағы туған жері Ланарк қаласының атымен Ланарк үйі деп атаған. Гриншилдс белгілі азамат болған, ол мата сату бизнесін құрған және көптеген жергілікті ұйымдар мен муниципалдық кеңестің мүшесі болған. Ланарк үйінің жері мен консерваториялары шамалы емес аумақты алып жатқан. Гриншилдс 1897 жылы қайтыс болды, ал Кидман 1900 жыл шамасында мүлікті сатып алып, оны өз резиденциясы ретінде пайдаланды. 1874 жылдың мамыр айында, бір ай ішінде, ол тағы бір «Уорд» газетін – «Солтүстік Guardian» (1 сәуір – 6 мамыр 1874) газетін қосып алды. Бұл газет өзі «Guardian and Northern and North eastern Advertiser» (19 мамыр 1871 – 28 наурыз 1874) және қысқа ғұмырлы «Gumeracha Guardian and North eastern Advertiser» (19 наурыз 1870 – 20 қазан 1870) газеттерінің жалғасы болды. «Солтүстік Капунда» қонақ үйі «Haunting: Australia» телешоуында көрсетілді, өйткені сол кездегі жергілікті тұрғын, актер Аллен Тиллер, «Flame Productions» продюсерлерінен Австралияның ең қорқынышты қаласы ретінде танылған Капунда қаласы туралы шоуда көрсетуді сұрады. «Haunting: Australia» 2014 жылы халықаралық эфирде көрсетілді.
The house which became known as Sir Stanley Kidman's home, Eringa, was built in 1876 by Alexander H. Greenshields, who named it Lanark House after his birthplace, Lanark, in Scotland. Greenshields was a prominent citizen, who built up a drapery business and was a member of many local organisations, as well as the municipal council. The grounds and conservatories of Lanark House occupied nearly Greenshields died in 1897 and Kidman acquired the property around 1900 and used it as his residence, Within a month, in May 1874, it absorbed another Ward newspaper, Northern Guardian (1 April – 6 May 1874), which itself was a continuation of the Guardian and Northern and North eastern Advertiser (19 May 1871 – 28 March 1874) and the short lived Gumeracha Guardian and North eastern Advertiser (19 March 1870 – 20 October 1870). The North Kapunda Hotel was featured on television show Haunting: Australia, when cast member Allen Tiller, who was a local at the time, requested to producers, Flame Productions, that Kapunda, known as Australia's Most Haunted Town, should be a feature on the show. Haunting: Australia aired internationally in 2014.
Үкімет
Капунда Фром штаттық сайлау округінде (2020 жылғы сайлау округтерінің қайта бөлуінен бастап) және Баркер федералды сайлау округінде орналасқан. Капундада Жарық аймақтық кеңесінің мәжіліс залы мен бас кеңсесі орналасқан.
Kapunda is in the state electoral district of Frome (since the 2020 redistribution) and the federal Division of Barker. Kapunda hosts the meeting chamber and main office of the Light Regional Council.