Иттерби кені: тарихы мен сирек элементтердің отаны
Ytterby
Ылғалды Швециядағы Ytterby ауылы – Ресарё аралында орналасқан, кварц, шпаты кендерімен танымал. Тарихы, географиясы және кен байлықтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ytterby – Швециядағы Резаро аралында орналасқан ауыл. Бүгінде бұл аумақта қала маңындағы үйлер көптеп салынған. Ауылдың аты "сыртқы ауыл" деп аударылады.
Village in Sweden
the village in England
Англиядағы ауыл.
Ytterby is a village on the Swedish island of Resarö, in Vaxholm Municipality in the Stockholm archipelago. Today the residential area is dominated by suburban homes. The name of the village translates to "outer village".
Менің
Кварц 1600 жылдары Ұппландтағы темір өндірісі үшін осы аймақта қазыла бастады. Фельдспар жергілікті фарфор өндірісі үшін, мысалы, Густавсберг зауыты үшін, сондай-ақ Ұлыбритания мен Польшаға фарфор саудасы үшін өндірілді. Кен орны 1790 жылы Швецияда фельдспарды алғаш рет өндіруге бастама берді. Фельдспарды өндірудің үздіксіздігі өндіріс талабына байланысты болған болуы мүмкін. Бұл талап 1860 жылдары күрт өсті, нәтижесінде Иттербиде тереңдетілген кен қазу жұмыстары жүргізілді. Кен орны елдегі ең өнімді кварц және фельдспар кен орындарының біріне айналды. Фельдспар мен кварцты өндіру 1933 жылға дейін жалғасты, содан кейін кен орны жабылды. 177 жыл бойы фельдспар өндірісімен, ол Швециядағы ең ұзақ уақыт бойы пайдаланылған фельдспар кені болды. 1940 жылдардың соңында швед мемлекеті, REF (Riksnämnden för ekonomisk försvarsberedskap) арқылы кен орнының мүмкін болатын пайдалануына қызығушылық танытты. 1953 жылы кен орны қайта жаңартылып, MC 77 реактивтік отынын сақтау үшін пайдаланылды. Сақтау әдісі реактивтік отынның ластануына әкеп соқты, бұл отынды пайдаланатын реактивтік қозғалтқыштарда проблемалар тудырды. Реактивтік отынды сақтау 1978 жылы тоқтатылды. Кейіннен ол дизель отынын сақтау үшін қолданылды. 1995 жылы кен орны толығымен босатылды, ал келесі жылдары аймақты қайта жаңарту жұмыстары басталды. Пегматиттегі қабаттарда аплит пен графикалық гранит бөлімдері кездеседі. Гадолинит минералында көптеген сирек кездесетін элементтер табылды, олар кеннің және аймақтың атымен аталған жеті жаңа элементтің бастауы болды. Бұл элементтерге иттрий (Y), эрбий (Er), тербий (Tb) және иттербий (Yb) кіреді, олар алғаш рет 1794, 1843, 1843 және 1878 жылдары сипатталған. 1989 жылы ASM International қоғамы кен орнының бұрынғы кіреберісіне тақта орнатып, оны тарихи ескерткіш ретінде сақтады. Сонымен қатар, скандий (Sc) және үш лантаноид – холмий (Ho, Стокгольмнің құрметіне аталған), тулий (Tm, Скандинавияның мифтік аналогы Туле атымен аталған) және гадолиний (Gd, химик Йохан Гадолиннің құрметіне аталған) – олардың ашылуы осы карьермен байланысты болуы мүмкін. Еуропалық химиялық қоғам 2018 жылғы тарихи ескерткіштер сыйлығын Грекияның Крит аралындағы Иттерби кен орнына және АБЕА өнеркәсіптік кешеніне табыс етті.
Quartz was mined in the area beginning in the 1600s for the ironworks in Uppland. Feldspar was mined for local porcelain manufacture, such as Gustavsberg, and the porcelain trade with Britain and Poland. The mine is likely the first feldspar mine in Sweden, starting in 1790. Feldspar mining was likely sporadic and based on manufacture demand. This demand took off in the 1860s, leading to deeper mining efforts at Ytterby. The mine became one of the most productive quartz and feldspar mines in the country. Feldspar and quartz mining continued until 1933, when the mine was shut down. With 177 years of feldspar mining, it was the longest mined feldspar mine in Sweden. Towards the end of the 1940s, the Swedish state, through the REF (Riksnämnden för ekonomisk försvarsberedskap) became interested in the possible usage of the mine. In 1953, the mine was renovated and used for the storage of jet fuel MC 77. The storage method led to contamination of the jet fuel, leading to problems in jet engines that used the fuel. The storage of jet fuel ended in 1978. It was subsequently used to store diesel. In 1995, the mine was completely emptied, and in the following years the area began rehabilitation. The pegmatite dyke include sections of aplite and graphic granite. Many rare earth elements were discovered in the mineral gadolinite, which eventually proved to be the source of seven new elements that were named after the mineral ore and the area. These elements include yttrium (Y), erbium (Er), terbium (Tb), and ytterbium (Yb) and were first described in 1794, 1843, 1843, and 1878, respectively. In 1989 the ASM International society installed a plaque at the former entrance to the mine, commemorating the mine as a historical landmark. In addition, scandium (Sc) and three other lanthanides—holmium (Ho, named after Stockholm), thulium (Tm, named after Thule, a mythic analogue of Scandinavia), and gadolinium (Gd, after the chemist Johan Gadolin)—can trace their discovery to the same quarry. The European Chemical Society gave the Ytterby mine and the industrial complex of ABEA, Crete, Greece its Historical Landmarks Awards for 2018.