Кіріспе

Дартмурдың өнеркәсіптік археологиясы Дартмур аймағында ғасырлар бойы жүргізілген түрлі өнеркәсіптерді және олардың қалған іздерін қамтиды. Қазіргі таңда тек үш сала ғана экономикалық маңызға ие, алайда олардың үшеуі де осы аймақта өз белгілерін қалдыруы сөзсіз: қытай балшығының өндірісі, егіншілік және туризм. Дартмурдағы коммерциялық қызметтер туралы толық мәліметтерді Уильям Кроссингтің "Дартмур жұмысшысы" еңбегінен табуға болады, ол 19-шы ғасырдың соңында жазылған.

Тау-кен өндірісі

Бұрынғы заманда Дартмур аймағында қорғасын, күміс, қалайы және мыс кеңінен қазылған. Дартмурға кездейсоқ келгенге тау-кен өндірісінің ең айқын белгісі – Тависток пен Океэмптон арасындағы A386 тас жолының жанындағы Уилл Бетсидегі ескі машина үйінің қираған қалдықтары. "Wheal" сөзі Девон мен Корнуоллда қалайы немесе мыс кеніне берілетін ерекше атау, бірақ Уилл Бетси кені орнында негізінен қорғасын мен күміс өндірілген. Бұрын бүкіл аймақ бойынша көптеген кеншілер тарапынан кеңінен қолданылған бұл кен өндірісі, 1900 жылдардың басына қарай тек бірнеше қалайы өндірушіге дейін азайды, ал жиырма жыл өткен соң толығымен тоқтатылды. Ең маңызды кен орындарының ішінде Эйлсбарроу, Нокк, Витифер және Хексвортхи кен орындары бар. Дартмур аймағындағы соңғы жұмыс істеген кен – 1969 жылы жабылған Ұлы-Рок кені.

Кен қазу

Дартмур граниті Девон мен Корнуоллдың көптеген ғимараттарында қолданылған. Принстаун түрмесі Уолкхэмптон орталығынан алынған граниттен салынған. 1823 жылы Плимуттан Принстаунға дейінгі ат трамвай жолы аяқталғаннан кейін, граниттің көп көлемін тасымалдау жеңілдеді. Торғайда үш ірі гранит карьері болды: Хейтор, Фоггинтор және Мерривал. Хейтор маңындағы гранит карьерлері 1831 жылы аяқталған Жаңа Лондон көпірі сияқты бірнеше танымал құрылыстарда қолданылған тас көзі болды. Бұл гранит Хейтор гранит трамвай жолы арқылы тасымалданды, оның бөліктері әлі де көрініп тұр. Фоггинтордағы кең карьерлер 1840 жылдардың басында Лондонның Нельсон бағанасын салу үшін гранитпен қамтамасыз етті, ал Нью-Скотланд-Ярд Мерривал карьерінен алынған гранитпен қапталды. Мерривал карьері 1970 жылға дейін өзінің гранитін қазу және өңдеуді жалғастырды, қабір тастары мен ауылшаруашылық роликтерін өндірді. Мерривалдегі жұмыс 1990 жылға дейін жалғасты, соңғы 20 жылда Норвегиядан габбро және итальяндық мәрмәр сияқты импортталған тастар өңделіп, жылтыратылды. Ұлы Троулсворт Тордағы ерекше қызғылт гранит те қазылды, және баурайда көптеген кішкентай гранит карьерлері орналасқан. Әртүрлі метаморфты тау жыныстары да метаморфты ауреолда, әсіресе Мелдонда қазылды.

Батырма зауыты

1844 жылы Постбриджден шалқары орналасқан ашық далада оқ-дәрі жасау фабрикасы салынды. Сол кездегі қалайы және гранит кендерінде оқ-дәрі қажеттігі болды. Қауіпсіздік үшін ғимараттар бір-бірінен қашық салынды, ал ұнтақты ұнтақтау ("біріктіру") үшін механикалық күш су арнасымен қоздырылатын су дөңгелектерінен алынды. Қазір "Паудермиллз" немесе "Оқ-дәрі фабрикасы" деп аталатын бұл фабриканың көптеген қалдықтары әлі де көрініп тұр. Екі мұржасы әлі де тұр және орталық су дөңгелектері бар екі мықты салынған ұнтақтау диірменінің қабырғалары жақсы сақталған: олар қалың қабырғалармен, бірақ жарылыс болған жағдайда жарылыс күші қауіпсіз түрде жоғары бағытталсын үшін жұқа шатырлармен салынған. Сонымен қатар, бірнеше қосымша ғимараттардың қираған қалдықтары да сақталған. Фабрикада қолданылған оқ-дәрінің күшін сынауға арналған, шағын зеңбірек сияқты құрал, жақын жердегі керамикалық шеберханаға баратын жолдың бойында әлі де жатыр.

Торфты кесу

Отын үшін торфты кесу Дартмурдың кейбір аймақтарында, әрине 1970 жылдарға дейін, көбінесе жеке тұтыну үшін жүргізілді. Дартмурдың жалпы иелерінің отын үшін торф кесу құқығы "турбария" деп аталады. Бұл құқықтар өте ерте заманда, көптеген жазба деректер жасалғанға дейін берілген. 1240 жылғы Дартмур орманының шеңберінен (Perambulation of the Forest of Dartmoor) Тейнь өзені мен Бовей өзенінің бастауы арасындағы бұрынғы Альберйшевед турбариясы (Turbary of Alberysheved) деп белгілі болған аймақ туралы мәлімет бар (1609 жылы бұл аймақтың атауы Шөптау төбесіне (Turf Hill) өзгертілді). 1901 жылы Рэтл Брук-Хедте (Rattle Brook Head) торф кесуді коммерциялық жолға қоюға әрекет жасалды, бірақ ол тез сәтсіз аяқталды.

Уоррендер

13 ғасырдан бастап 20 ғасырдың басына дейін қоянды еті мен терісі үшін ірі көлемде өсіріп саудалаған. Мұның куәсі ретінде 1272 жылы жазылған құжатта айтылған Троулсуорси Уоррен және Уоррен Хаус Инн сияқты жер-атаулар бар. Сонымен қатар, жастық үйінділері түріндегі физикалық дәлелдер де көп, мысалы, Легис Тор Уорренде 50 жастық үйінді табылды. Уорренерлердің шеберлігі қоянды ұстауға тырысатын мысық және жолбарыс сияқты зиянкестерді аулау үшін қоян шаруашылықтарының жанына орнатылған тұзақтардың болуынан көрінеді. Қазіргі кезде "уоррен" терминінің маңызы бұрынғыдай емес. Орта ғасырларда бұл артықшылықты орын болған, ал уоррендегі жандар патша 'өзінің жоғары мәртебелі қуанышы мен ләззаты үшін' қорғалған. Дартмурдегі уоррен шаруашылығы туралы мәселе Эден Филпотстың "Өзен" әңгімесінде қамтылған.

Ауыл шаруашылығы

Дартмур аймағында ескі заманнан бері шаруашылық жүргізіліп келеді. Далаларды бөліп, шекараларын көрсететін құрғақ тас қабырғалар, ландшафттың шаруашылық қызметі арқылы қаншалықты өзгергенін аңғартады. Өзінің жұқа және тасты топырағының есесінен, мұражайдың ішінде егіс шаруашылығы аз немесе мүлдем жоқ, көбінесе мал шаруашылығына бағытталған. Дартмурдың кейбір шаруашылықтары өте қиын-қыстау жерлерде орналасқан.