Фрэнк Ли Калбертсон: Американдық әскери теңізші, ұшқыш және астронавт

Кіріспе

Американдық әскери офицер, авиатор және астронавт (1949 жылы туған)

Франк Ли Калбертсон кіші (1949 жылдың 15 мамырында туған) (капитан, USN, зейнеткер) – американдық бұрынғы әскери офицер және ұшқыш, сынақ ұшқышы, аэроғарыш инженері, NASA ғарышкері, АҚШ Әскери-теңіз академиясының түлегі және АҚШ ғарышкерлер даңқының мүшесі. Ол 2001 жылы шамамен төрт ай бойы Халықаралық ғарыш станциясының командирі болып қызмет етті және 11 қыркүйек шабуылы болған кезде Жерде болмаған жалғыз АҚШ азаматы болды. Калбертсон Northrop Grumman Innovation Systems компаниясының Ғарыш жүйелері тобының президенті қызметінен зейнетке шықты, онда ол компанияның адамды ғарышқа ұшу, ғылым, коммерциялық байланыс және ұлттық қауіпсіздік спутнигі салаларындағы, сондай-ақ түрлі мемлекеттік тапсырыс берушілерге техникалық қызмет көрсетудегі жұмыстарына, бизнес дамуына және қаржылық көрсеткіштеріне жауапты болды. Бұл NASA-ның Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) коммерциялық жабдықтау қызметтері (CRS) сияқты Northrop Grumman-ның ірі бағдарламаларын, сондай-ақ ұлттық қауіпсіздікке қатысты түрлі бағдарламаларды қамтиды.

Ерте өмір

Кулберсон 1949 жылы 15 мамырда Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында дүниеге келді, бірақ өзінің туған қаласы деп Оңтүстік Каролина штатының Холли Хилл қаласын санайды. Оның бес баласы және тоғыз немересі бар. Кулберсон бойскаут болды және екінші дәрежеге қол жеткізді. Ол 1967 жылы Холли Хилл орта мектебін бітіріп, 1971 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясынан аэроғарыш инженериясы бакалавры дәрежесін алды. Ол АҚШ Әскери-теңіз академиясының академиялық есу және күрес командаларының мүшесі болды.

АҚШ әскери-теңіз флотында қызмет ету

1971 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясын бітіргеннен кейін, Кулбертсон Флорида штатының Пенсакола қаласындағы ұшқыш дайындығына барудан бұрын Тонкин шығанағында «Fox» кемесінде қызмет етті. 1973 жылғы мамыр айында Техас штатының Бивилл қаласында Әскери-теңіз авиаторы болып тағайындалғаннан кейін, ол Калифорния штатының Мирамар қаласында VF 121 эскадрильясымен F-4 Phantom ұшағында, VF 151 эскадрильясымен «Midway» ұшақ тасымалдаушы кемесінде (тұрақты түрде Йокосука, Жапонияда орналасқан) және Аризона штатының Люк әуе базасындағы 426-шы тактикалық ұрыс эскадрильясында (АҚШ Әуе күштері) қару-жарақ және тактика бойынша нұсқаушы болып қызмет етті. Содан кейін Кулбертсон 1981 жылғы мамырға дейін «John F. Kennedy» кемесі үшін катапульті және ұстау құрылғысы офицері болып қызмет етті, одан кейін АҚШ Әскери-теңіз сынақ ұшқыштары мектебіне (NAS Patuxent River, Мэриленд штаты) оқуға қабылданды. 1982 жылғы маусымда үздік бітіргеннен кейін, ол шабуылдаушы ұшақтарды сынау дирекциясының тасымалдаушы жүйелер бөліміне бағдарлама менеджері болып тағайындалды, барлық F-4 сынақтарын жүргізді, сондай-ақ автоматты ұшақ тасымалдаушыға қону жүйесін және тасымалдаушыға сәйкестік сынақтарын жүргізетін сынақ ұшқышы болып жұмыс істеді. 1984 жылғы қаңтардан бастап Вирджиния штатының Океана қаласындағы VF 101 эскадрильясында F-14 Tomcat ұшағында флотты жаңару оқуынан өтті, одан кейін астронавтқа үміткерлер бағдарламасына іріктелді. Ол 55 түрлі ұшақта 8900 сағаттан астам ұшу уақытын жинады, 450 ұшақ тасымалдаушыға қонды, оның ішінде 350-ден астам тоқтатылған қонулар жасады, сондай-ақ Автоматтандырылған ұшақ тасымалдаушыға қону жүйесін көптеген рет сынады.

NASA мансабы

1984 жылғы мамыр айында NASA астронавт кандидаты болып таңдалған Кулбертсон 1985 жылғы маусымда астронавттық негізгі дайындығын аяқтады. Содан бері техникалық тапсырмаларына мыналар кірді: Space Shuttle алдыңғы доңғалағының рульдік басқаруын, шиналарын және тежегішін қайта жобалаған және сынаған топтың мүшесі; Кеннеди ғарыш орталығында STS 61 A, STS 61 B, STS 61 C және STS 51 L шаттл ұшуларын қолдау тобының мүшесі; 1986 жылы ол Вашингтондағы NASA штаб-пәтеріндегі Action Center-де жұмыс істеді, NASA, Президенттік комиссия және АҚШ Конгресі жүргізген Challenger апатының тергеуіне көмектесті. Ол Шаттл авиациялық интеграциялық зертханасының (SAIL) бас астронавты, Бірінші шұғыл эвакуация тобының жетекшісі және жеті миссияда (STS 27, STS 29, STS 30, STS 28, STS 34, STS 33 және STS 32 [шаттл миссиялары хронологиялық тәртіппен келтірілмеген]) миссиялық бақылау орталығында ғарыш кемесімен байланыс жасайтын жетекші (CAPCOM) болды. Бірінші ұшудан кейін ол Ұшу экипажы операциялық бөлімінің Ғарыш станциясын қолдау кеңсесінің бас орынбасары, сондай-ақ Ғарыш станциясы қауіпсіздігінің жетекші астронавты қызметін атқарды. Ол сондай-ақ Ресейдің "Мир" ғарыш станциясына докталған миссияның аппараттық және процедуралық жабдықтарын бағалау тобының мүшесі болды. STS 51-ден кейін Кулбертсон астронавттар кеңсесінің миссиялық қолдау бөлімінің бастығы, содан кейін Джонсон ғарыш орталығының Ресейлік жобалар кеңсесінің бастығы болды. 1994 жылы Кулбертсон "Мир" шаттл бағдарламасының бірінші кезеңінің бағдарлама менеджерінің орынбасары болып тағайындалды, ал 1995 жылы "Мир" шаттл бағдарламасының менеджері болды. Ол Ресейдің "Мир" ғарыш станциясына тоғыз шаттл доктандыру миссиясын жүзеге асырған, жеті астронавттың "Мир" станциясында барлығы 30 ай өткізген, сондай-ақ бірлескен бағдарламаның табысын қамтамасыз ету үшін барлық ғылыми және доктандыру жабдықтарымен басқарған көпұлтты командаға жауапты болды, бұл бірлескен Халықаралық ғарыш станциясын салуға негіз болды. Қазіргі ұшу тапсырмасына дейін Кулбертсон Халықаралық ғарыш станциясы бағдарламасының операциялар жөніндегі бағдарлама менеджерінің орынбасары болып бір жыл жұмыс істеді.

Selected as a NASA astronaut candidate in May 1984, Culbertson completed basic astronaut training in June 1985. Technical assignments since then included: member of the team that redesigned and tested the Space Shuttle nosewheel steering, tires, and brakes; member of the launch support team at Kennedy Space Center for Shuttle flights STS 61 A, STS 61 B, STS 61 C, and STS 51 L; in 1986 he worked at the NASA Headquarters Action Center in Washington, D. C., assisting with the Challenger accident investigations conducted by NASA, the Presidential Commission, and U. S. Congress. He became lead astronaut at the Shuttle Avionics Integration Laboratory (SAIL); lead of the First Emergency Egress Team; and lead spacecraft communicator (CAPCOM) in the Mission Control Center for seven missions (STS 27, STS 29, STS 30, STS 28, STS 34, STS 33, and STS 32 [note that Shuttle missions are not ordered chronologically]). Following his first flight, he served as the Deputy Chief of the Flight Crew Operations Space Station Support Office, as well as the lead astronaut for Space Station Safety. He was also a member of the team evaluating the hardware and procedures for the proposed mission to dock with the Russian Space Station Mir. Following STS 51, Culbertson was Chief of the Astronaut Office Mission Support Branch; then Chief of the Johnson Space Center Russian Projects Office. In 1994, Culbertson was named Deputy Program Manager, Phase 1 Shuttle Mir, and in 1995 became Manager of the Shuttle Mir Program. He was responsible for a multi national team which executed nine Shuttle docking missions to the Russian Space Station Mir, with seven astronauts spending 30 months cumulatively on board the Mir Station, plus all the associated science and docking hardware to ensure the success of the joint program, a precursor to the building of the joint International Space Station. Just prior to his current flight assignment, Culbertson spent one year as Deputy Program Manager for Operations of the International Space Station Program.

Ғарышқа ұшу тәжірибесі

Үш ғарыш сапарының ардагері Кулберсон ғарышта 146 күннен астам уақыт өткен. STS 38 Atlantis (1990 жылдың 15-20 қарашасы) – экипаж Қорғаныс министрлігінің операцияларын жүргізген бес күндік миссия болды. Миссия 117 сағат, 54 минут, 28 секунд ішінде Жердің 80 айналымын аяқтады және 1985 жылдан бері Флоридаға алғаш рет қонған шаттл болды. STS 51 Discovery (1993 жылдың 12-22 қыркүйегі) – экипаж АҚШ-тың Жаңартқыш байланыс технологиясы спутнигін (ACTS/TOS) және АҚШ пен Германияның ғылыми эксперименттерін, соның ішінде ультракүлгін спектрометрін тасымалдаған Шаттл Палет спутнигін (ORFEUS/SPAS) орналастырған он күндік миссия болды. Хаббл ғарыш телескопын жөндеу құралдары мен әдістерін бағалау үшін жеті сағаттық EVA (ашық ғарышқа шығу) жүргізілді. SPAS ғарыш кемесі Discovery-ден шамамен 65 шақырым қашықтықта алты күндік еркін ұшуды аяқтағаннан кейін, экипаж сәтті кездесуді аяқтады және шаттлдың манипуляторымен SPAS-ты қайта алды. Миссия Кеннеди ғарыш орталығындағы алғашқы түнгі қонумен аяқталды. Миссияның ұзақтығы 236 сағат 11 минутта 158 Жер орбитасын құрады. Экспедиция 3 экипажы 2001 жылдың 10 тамызында STS 105 Discovery арқылы ұшып, 2001 жылдың 12 тамызында Халықаралық ғарыш станциясына (ХҒС) докталды. Кулберсон станцияда барлығы 129 күн өмір сүрді және 117 күн станция басшысы болды. 11 қыркүйектегі шабуыл кезінде ол Жерде болмаған жалғыз америкалық азамат еді. Шабуылдан кейін ХҒС Нью-Йорк қаласының үстінен өтіп бара жатқанда, Кулберсон Манхэттеннің оңтүстік бөлігіндегі «Нольдік нүктеден» шыққан түтіннің суретін түсірді. Кейін ол Пентагонға шабуыл жасаған ұшақтың пилоты оның Теңіз академиясының сыныптасы Чарльз Берлингем болғанын білді. Екеуі де авиациялық инженерия мамандығын бірге оқыған және F-4 истребительлерінің ұшқыштары болған. Кулберсон ХҒС-тағы трубасын алып келді, ал олардың академиялық тобы 30 жылдық кездесуді өткізгенде, ол «Тапс» (соғысқа қаза тапқандарға арналған ән) орындады, себебі олар академияның барабан және бугль корпусында да бірге ойнаған еді. Экспедиция 3 экипажы 15 желтоқсанда STS 108 Endeavour арқылы станцияны тастап, 2001 жылдың 17 желтоқсанында Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығына қонды.

A veteran of three space flights, Culbertson has logged over 146 days in space
STS 38 Atlantis (November 15–20, 1990) was a five day mission during which the crew conducted Department of Defense operations. The mission concluded after 80 orbits of the Earth in 117 hours, 54 minutes, 28 seconds, the first Shuttle to land in Florida since 1985. STS 51 Discovery (September 12–22, 1993) was a ten day mission during which the crew deployed the U. S. Advanced Communications Technology Satellite (ACTS/TOS), and the Shuttle Pallet Satellite (ORFEUS/SPAS) carrying U. S. and German scientific experiments, including an ultraviolet spectrometer. A seven hour EVA was also conducted to evaluate Hubble Space Telescope repair tools and methods. After the SPAS spacecraft had completed six days of free flight some 40 miles from Discovery, the crew completed a successful rendezvous and recovered the SPAS with the Shuttle's robot arm. The mission concluded with the first night landing of the Shuttle at the Kennedy Space Center. Mission duration was 158 Earth orbits in 236 hours and 11 minutes. The Expedition 3 crew launched on August 10, 2001, aboard STS 105 Discovery and docked with the International Space Station on August 12, 2001. Culbertson lived and worked aboard the station for a total of 129 days, and was in command of the station for 117 days. He was the only American not to be on Earth during the September 11 attacks. As the ISS passed over the New York City area after the attacks, Culbertson took photographs of the smoke emanating from Ground Zero in lower Manhattan. He later learned that the plane that struck the Pentagon had been piloted (at takeoff) by his Naval Academy classmate Charles Burlingame. The two had been aeronautical engineering majors together, and had both gone on to become F 4 fighter pilots. Culbertson had his trumpet onboard ISS, and with their Academy class having their 30th reunion, he played taps, which he felt was especially fitting in that the two had also played in the academy's Drum & Bugle Corps together. The Expedition 3 crew left the station on December 15 aboard STS 108 Endeavour, landing at Kennedy Space Center, Florida, on December 17, 2001.

Ұйымдар

Ол көптеген ұйымдардың мүшесі, соның ішінде Американың Аэронавтика және Астронавтика институты (қарапайым ғалым), Теңіз авиаторлары қауымдастығы, Ұшақ иелері мен ұшқыштар қауымдастығы, Авиациялық қайықшылар қауымдастығы және Ғарыш зерттеушілері қауымдастығы.

Марапаттар мен құрметтер

Калберсон көптеген марапаттар алды, оның ішінде Ардагерлік легион ордені, Ерен ұшқыштық кресі, Қорғаныс жоғары қызмет медалі, НАСА-ның үздік басшылық медалі, НАСА ғарыш ұшу медальдері, Әскери-теңіз күштерінің мақтау медалі, Әскери-әуе күштерінің мақтау медалі, Қарулы күштер экспедициялық медалі, Гуманитарлық қызмет медалі және түрлі бөлімшелер мен қызметтердің басқа да марапаттары. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сынақ ұшқыштары мектебінің үздік түлегі. Ол 1994 жылы Чарльстон колледжінен, 1999 жылы Ландер университетінен ғылым докторының құрметті дәрежесін алды. Сондай-ақ, ол 1994 жылы ғарышқа ұшудағы жетістіктері үшін Комаров сертификатын, 1994 жылы STS-51 үшін AAS ұшу жетістіктері сыйлығын, 1997 жылы Aviation Week & Space Technology журналының ғарыштағы жетістіктері үшін Лорел сыйлығын, 1997 жылы IEEE/ASME жүргізушілер сыйлығын, 1998 жылы Ғарыш орталығы Ротари клубының «Жұлдыз» сыйлығын иеленді. 2010 жылы АҚШ ғарышкерлер даңқына, ал 1997 жылы Оңтүстік Каролина авиация даңқына енгізілді. 2013 жылы AIAA мүшесі болып сайланды.