Кіріспе

Британдық амфибиялық броньды құтқару көлігі

Жағалаудағы броньды құтқару көлігі (ЖБҚК) – амфибиялық шабуылдарда қолданылатын броньды құтқару көлігі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайда болғаннан бері британдық әскерде үш түрлі ЖБҚК болды. Оларды голланд және австралиялық әскерлер де пайдаланған.

Шерман БАРВ

Бастапқы BARV – су өткізбейтін Sherman M4A2 танкысы, оның мұнарасы биік броньды құрылыммен алмастырылды. Нормандия шайқасы кезінде шабуыл жағалауларына шамамен 60 дана орналастырылды. 3 метрге дейін терең судың ішінде жұмыс істей алатын BARV, жағажайларға кіруге кедергі келтіретін, бұзылып немесе толқындарға батып кеткен көліктерді алып тастау үшін қолданылды. Сондай-ақ, жағаға батып қалған шағын десанттық кемелерді қайтадан суға түсіру үшін де пайдаланылды. Танк үшін ерекше жағдай, экипаж құрамында көліктерге буксир тізбектерін бекітуге арналған судың астына түсетін маман болды. Көліктерді Корольдік электр және механикалық инженерлер жасап, басқарды. Sherman M4A2 үлгісі BARV-тің негізі ретінде таңдалды, себебі Sherman-ның дәнекерленген корпусын басқа танктерге қарағанда су өткізбейтін ету оңайырақ болады деп есептелді. Басқа Sherman үлгілерінен өзгеше, M4A2 дизельдік қозғалтқышпен жабдықталған, өйткені танк суық суға үнемі түсуден туындайтын температураның күрт өзгеруіне аз бейімделеді деп саналды. Аз ғана Sherman BARV 1963 жылға дейін пайдаланылды, содан кейін олар Centurion танкысының негізінде жасалған көлікпен алмастырылды.

M3 BARV

1950 жылы Австралия армиясы бір M3A5 Грант танкін BARV машинасына түрлендірді. Ол 1970 жылға дейін пайдалануда болды.

Жүзбасы БАРВ

1950 жылдардың соңына қарай Шерман BARV-тердің пайдасы азайды, себебі олар енгізілген ауыр бронетранспорттық құралдарды қалпына келтіре алмады. Centurion BARV FV 4018 оның орнына әзірленді. 1960 жылы 12 дана өндірілді. Бұл машиналар Mark 1, 2 және 3 Centurion танктерінің шассилері негізінде жасалған, сол кезде олар қажетсіз болып қалған еді. Бастапқыда Армияға берілгенімен, Армияның амфибиялық шабуылдағы ролі Теңіз жаяу әскерлеріне жүктелген соң, олар Корольдік Теңіз жаяу әскерлеріне берілді. BARV негізінен Centurion танкының корпусынан тұрды, бүйектері суға 11 футқа дейін енуге мүмкіндік берді. Конструкциясы функционалды болғанымен, қарапайым, танк шассиінің үстіне орнатылған көлбеу бронямен жабдықталған. BARV-тің жүріс тетігі кері бұрылған, сондықтан кері қозғалғанда жақсырақ тірелуді қамтамасыз етті. Centurion BARV Rolls Royce Meteor бензиндік қозғалтқышын сақтап қалды. Centurion BARV экипажы төрт адамнан тұрды; экипаждың екеуі Корольдік Электр және Механикалық Инженерлердің қызметкерлері болды, олардың біреуі білікті су астында жұмыс істеуші еді. Centurion BARV-тер LPD HMS Fearless және HMS Intrepid кемелері үшін маңызды рөл атқару үшін Beach Assault Squadrons құрамында жасалды. Шабуыл жасақтары бастапқыда Корольдік Теңіз жаяу әскерлері мен Армиядан құралған, кемелерде қызмет еткен. Бұл құрамның толығымен Теңіз жаяу әскерлерінен тұруы қажет деп есептелді. BARV экипажы сержант, екі капрал және бір теңізші, барлығы білікті көлік механиктерінен тұратын болады, олар танкты жүргізуге және күтіп ұстауға, сондай-ақ барлық көліктерге толық механикалық жөндеу қызметтерін көрсетуге жауапты болды. Экипажға оқыту жүргізушілерді даярлау үшін Бовингтон лагерінде, ал BARV-тің үйі, RM Instow (Солтүстік Девондағы Корольдік Теңіз жаяу әскерлерінің амфибиялық сынақ орталығы) базасында өтті. Көптеген жағдайларда BARV бұзылып немесе батпаққа сіңіп кетті. 1981 жылы "Бейірімсіз" кемесінен Браундаун жағалауында теңізде жоғалып, толығымен су астында қалды. Келесі жылы екі BARV Фолкленд соғысы кезінде қызмет етті, олар жағалауға түскен ең ірі құрлықтық көліктер болды, FEARLESS-тің BARV LCU Blue Beach-ті итеру кезінде терең батпаққа сіңіп кетті. Көлік бірнеше күн бойы батпақта тұрды, апатты жағдайда қалпына келтіру кезінде квиншафт (беріліс және соңғы жетек блогы арасындағы жетек білігі) сынды. HMS INTREPID-тің BARV-і де терең батпаққа сіңіп, сол сияқты квиншафт бұзылуынан зардап шекті және соғыс бойы қозғалмай тұрды. Бүкіл Centurion негізіндегі BARV-тер қазір қызметтен шығып, әлемнің әртүрлі музейлері мен коллекционерлеріне сатылды. BARV тіркеу нөмірі 00ZR21 RAC танк мұражайында (Bovington, Англия) көруге болады.

Бүркітқұйрық

2003 жылы Centurion BARV-тың орнына жаңа үлгі енгізілді. Бұл Hippo BRV, ол "Болашақ жағажайды құтқару көлігі" (FBRV) жобасы бойынша әзірленді. Атаудың өзгеруі бұл рөлде қолданылатын көліктердің бұрынғы буындарынан айырмашылығы, Hippos толық броньдалмағандығын көрсетеді. Hippo – Alvis Moelv компаниясының Leopard 1A5 танкысын түрлендіруі. Alvis Vickers компаниясының BAE Systems компаниясына қосылуы нәтижесінде жұмыстың бір бөлігі BAE Land Systems компаниясына, Швецияға, бұрын "Hägglunds" деп аталған, тағы бір Alvis компаниясына көшірілді. BARV-тың бұрынғы буындары сияқты, негізгі өзгеріс – мұнараны биік конструкциямен алмастыру болды, бұл жағдайда ол кішкентай кеменің көпіріне немесе дөңгелекханасына ұқсайды. Түпнұсқа дизельдік қозғалтқыш сақталды, бірақ берілістің қатынасы төмендетілді; бұл көліктің жол жылдамдығын төмендетті, бірақ оның тартымды күші артты. Басқа өзгерістерге жұмыс платформалары, алдыңғы бұрыш, көтерілген ауа түтікшелері және қосымша қуат блогы кіреді; бұл көліктің салмағын 42,5 тоннадан 50 тоннаға дейін арттырды. Hippo 50 тоннаға дейін салмағы бар көліктерді сүйреп әкеле алады немесе 240 тонналық десанттық кемені жағадан итеруге қабілетті. Қазіргі уақытта төрт Hippo британдық қызметте, біреуі HMS Albion және Bulwark кемелерінде, ал екеуі 11-ші Амфибиялық сынақтар және оқу бөлімінде, Корольдік теңіз жаяу әскерлерінде пайдаланылады. Көлік өз пайдаланушылары арасында жақсы бағаланады, бірақ Ұлыбританияда қолданылатын басқа бронетранспорттық құралдармен ортақ емес болуы қосалқы бөлшектермен қамтамасыз ету мәселесін тудырды, бұл мәселе Ұлыбританияның Қорғаныс сатып алу агенттігі Alvis Moelv компаниясынан сатып алған бастапқы қосалқы бөлшектерді қолдау пакетінің нашар сапасымен күшейді. Бұл мәселе Қорғаныс министрлігінің Қорғаныс логистикасы ұйымымен шешілуде. Нидерланд теңіз жаяу әскерлері төрт ұқсас голландтық Leopard 1V негізіндегі BRV көліктерін пайдаланады, олар Геркулес, Самсон, Голиат және Титан деп аталады, олар Голландия Корольдік теңіз флотының Роттердам класындағы шабуыл кемелерінен жұмыс істейді. Көліктердің сипаттамалары ұқсас, бірақ кабинасы әртүрлі.

Тірі қалғандар

Англияда Лайнехамдағы REME технология мұражайы мен Портсмуттегі D Day Story мұражайларында Шерман BARV машиналары көрсетілген. Тағы біреуі, жұмыс істеп тұрған күйде, Ұлыбританиядағы жеке әскери коллекция – Соғыс және бейбітшілік жинағында сақталады. Тағы біреуінің қираған корпусы атыс алаңы ретінде пайдаланылғаннан кейін "Танк" мұражайында орналасқан. Үндістандағы Ахметнагардағы кавалерия танктері мұражайында тағы бір Шерман BARV экспонаты бар. Австралияның M3 BARV машинасы Австралияның Пукапунял қаласындағы Австралия Корольдік бронетанкілер корпусының танк мұражайында сақталады. Мұражайда бұльдозер негізінде жасалған тағы бір BARV бар. Centurion BARV машиналары Ұлыбританиядағы "Танк" мұражайында, Yad La Shiryon Latrun IDF танк мұражайында және Тель-Авивтегі Израиль қорғаныс күштері тарихы мұражайында (Batey ha Osef) қойылған. Жеке меншіктегі Centurion BARV машинасы Англияның Эссекс графтығындағы Бюрес ауылындағы Колн жолындағы ферманың кіреберісінде тұрақтап, көруге болады. Ұлыбританияның Донкастер қаласындағы AeroVenture мұражайы Фолкленд соғысы коллекциясының бөлігі ретінде Centurion BARV 02 ZR 77 машинасының экспозициясын ұсынады. Бұл 1944-1946 жылдар аралығындағы алғашқы келісімшарт бойынша салынған алғашқы Centurion машиналарының бірі болды (салынған күні белгісіз). Ол Сан-Карлостағы британдық десанты операциясы Саттонға қатысқан екі BARV машинасының бірі болды, олардың бірі HMS Fearless кемесінен Blue Beach десантын қолдады, ал екіншісі HMS Intrepid кемесінен Red Beach десантын қолдады. Бұл машина британдық қарулы күштеріндегі ең ұзақ қызмет еткен бронетехника болып табылады және 2005 жылы екі шығыс конфликтісіне қатысқаннан кейін қызметтен шығарылды.