Кіріспе
АҚШ Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) жүзеге асырған жоба. "Артишок" жобасы (немесе "Артишок" операциясы) – тергеу әдістерін зерттеу мақсатымен АҚШ Орталық барлау агенттігі (ЦРУ) әзірлеген және іске асырған жоба. Бастапқыда "Көкқұс" жобасы деп аталған "Артишок" жобасы 1951 жылдың 20 тамызында ресми түрде құрылды және ЦРУ-ның ғылыми барлау басқармасымен басқарылды. "Артишок" жобасының негізгі мақсаты – адамның қалаусыз түрде кісі өлтіруге талпынуына мәжбүр болатынын анықтау. Жоба гипноздың, морфинге күштеп тәуелділікке салудың (және одан кейін одан бас тартудың) және басқа химиялық заттардың, соның ішінде ЛСД-нің, әсерін де зерттеді, олардың мақсаты – қатысушыларда амнезия және басқа да осал күйлерді тудыру болды. 1953 жылы басталған "MKUltra" жобасы "Артишок" жобасынан кейін жалғасты.
Project Artichoke (also referred to as Operation Artichoke) was a project developed and enacted by the United States Central Intelligence Agency (CIA) for the purpose of researching methods of interrogation. Initially known as Project Bluebird, Project Artichoke officially arose on August 20, 1951, and was operated by the CIA's Office of Scientific Intelligence. The primary goal of Project Artichoke was to determine whether a person could be involuntarily made to perform an act of attempted assassination. The project also studied the effects of hypnosis, forced addiction to (and subsequent withdrawal from) morphine, and other chemicals, including LSD, to produce amnesia and other vulnerable states in subjects. Project Artichoke was succeeded by Project MKUltra, which began in 1953.
Сипаттама
Артишок жобасы – ақыл-ойды бақылау бағдарламасы. Ол ақпаратты Армияның, Теңіз күштерінің, Әуе күштерінің және ФБР-дің барлау бөлімдерімен бірге жинады. Жобаның көлемі 1952 жылғы қаңтардағы меморандумда белгіленді: «Біз адамды оның еркіне қарсы, тіпті өзін-өзі сақтану сияқты табиғат заңдарына қарсы біздің бұйрығымызды орындайтын деңгейге дейін бақылауға қол жеткізе аламыз ба?» Артишок жобасы – Орталық барлау агенттігінің (ЦРУ) LSD, гипноз және толық оқшаулауды қолдана отырып, ішкі және шетелдегі эксперименттер жүргізуге берілген құпия кодолық атауы. Бұл эксперименттер адамдарға қатысты арнайы тергеулер кезінде физиологиялық қысым көрсету мақсатында жүргізілді. Бастапқыда агенттер кокаин, марихуана, героин, пейот және мескалин қолданды, бірақ олар LSD-ны ең перспективалы препарат деп санады. Артишок жобасы денге қызуы және басқа да аурулардың мүмкіндіктерін зерттеді. Құпиясы ашылған Артишок жобасының меморандумында: «Барлық вирустар өлімге алып келуі міндетті емес, мақсаты – қысқа және ұзақ мерзімді әрекетке қабілетсіз ететін агенттерді қамту» делінген. ЦРУ операцияны қай бөлімнің қабылдауы керек екеніне қатысты дауласты. Ақырында, бұл операцияны АҚШ Армиясының бұрынғы бригадир-генералы Пол Ф. Гейнор, ЦРУ зерттеу бөлімінің қызметкері қадағалайтын болып шешілді. ЦРУ қоғамның «әлсіз» және «ақыл-ойы жетілмеген» топтарына бақылау орнатуға тырысты. ЦРУ есебінде, егер гипноз сәтті болса, «көрнекті [жасырын] саясаткерді немесе қажет болған жағдайда [американдық] шенеунікті» өлтіру үшін жалдамал кісі өлтірушілер жасалуы мүмкін екені айтылған. Шетелдегі операциялар Еуропа, Жапония, Оңтүстік-Шығыс Азия және Филиппин елдерінде жүргізілді. Бұл операцияларды басқару үшін командалар құрылды және оларға «шетелдегі базаларда сырттан келгендерді (шетел азаматтарын) субъект ретінде пайдалана отырып тәжірибелік эксперименттер жүргізу» тапсырылды.