Кіріспе

Ирландия фольклорындағы су қызы немесе су балығы (Мерроу) – ирланд фольклорындағы су қызы немесе су балығы. Бұл термин ирланд тіліндегі murúch сөзінен ағылшын тіліне аударылған. Мерроулар терең су мен құрлық арасында саяхаттау үшін сиқырлы бас киім (cochaillín draíochta; ағылшынша: cohuleen druith) қажет етеді деп есептеледі.

Шолу

Бұл термин 19 ғасырда Ирландияда өркендеген екі әңгімеде кездеседі: "Голлерус ханым", онда жасыл шашты меру жергілікті Керри адамына үйленеді, ол оны "сиқырлы қызыл бас киімнен" ([[#Cohuleen druith) айырады; және "Жан қосқыштары", онда жасыл денелі, ежіктей меру теңіз астындағы үйінде балықшыға қонақ болады. Бұл әңгімелер алғаш рет Т. Крокердің "Ертегілер мен аңыздар" (1828) кітабында жарияланды. Уильям Батлер Йейтс және осы тақырыпта жазған басқа да авторлар осы еңбектен көптеген нәрселер алды. "Жан қосқыштары" шынайы халық ертегісі емес, оның орнына Томас Кийтли жасаған ойдан шығарылған туынды екені анықталды. Ирланд тілінде теңіз қызын немесе теңіз нимфасын білдіретін тағы бірнеше терминдер бар, олардың кейбіреулері ортағасырлық және ортағасырлықтан кейінгі мифологиялық трактаттарға дейін жетеді. Орта Ирландиялық murdúchann – ирландиялықтардың (Гойделдер немесе Милестер) аңыз ата-бабалары кездесетін сиренаға ұқсас жаратылыс. Бұл, сондай-ақ samguba және suire – Диндсенхас ономастикалық әңгімелерінде кездесетін теңіз қызын атау үшін қолданылатын терминдер. Muirgheilt, сөзбе-сөз "теңіз саяхатшысы" – бұл Lí Ban (теңіз қызы) теңіз қызын білдіретін термин.

Этимология

Қазіргі зерттеулер мерроуді гиберно-ағылшын термині деп санайды, ол ирланд тілінен алынған murúch (орта ирланд тілінде murdhúchu немесе murdúchann) сөзінен туындаған, "теңіз әншісі" немесе "сирена" мағынасын береді. Бірақ 19 ғасырдың жазушылары осылай түсіндірмеген. Крокердің сөзіне қарағанда, "мерроу" – қазіргі ирланд тіліндегі moruadh немесе moruach сөзінің транслитерациясы, ол "muir" – "теңіз" және "oigh" – "қыз" деп бөлінеді. Бұл "гейл" сөзі сондай-ақ "теңіз құбыжығын" білдіруі мүмкін, ал Крокер оның корнуолдық morhuch, "теңіз шошқасы" деген сөзбен байланысты екенін атап өтті. Йейтс murrúghach сөзін де бастапқы нұсқа ретінде қосты, себебі бұл сөз де русалкамен синонимді. Шотланд диалектісіндегі сәйкес термин – morrough, ол ирланд тілінен алынған, ал шотланд гаэль тілінде оның бастапқы түрі болған деген мәлімет жоқ. Орта ирланд тіліндегі murdúchann (muir + dúchann "ән, жыр") теңізшілерге үлкен ықпал еткен әсем әндерімен классикалық мифологиядағы сиреналарды еске түсіреді және Гомердің "Одиссеясы" арқылы ирланд әдебиетіне енгізілді.

Синонимдер

Muirgeilt, samguba және suire терминдері «құмқұйрық» немесе «теңіз нимфасы» сөздерімен синоним ретінде тіркелген. Бұл ежелгі немесе орта ғирланд тіліндегі сөздер, олардың қолданылуы орта ғасырлық трактаттарда куәландырылған. Қазіргі заманғы ирланд тіліндегі құмқұйрыққа арналған басқа терминдер О'Райлидің сөздігінде (1864) келтірілген; олардың бірі («теңіз қызы»), бүгінгі күні ирланд тілінде «құмқұйрық» үшін қолданылатын жалпы термин (сағ. de Bhaldraithe сөздігі, 1959). Muirgeilt термині, сөзбе-сөз «теңіз саяхатшысы», басқа қолданыстармен қатар, Ли Банға (құмқұйрыққа) қолданылған. Dindsenchas мысалында samguba термині «құмқұйрықтың әнін» білдіреді. Алайда, О'Клеридің глоссарийінде бұл «теңіздегі нимфалардың аты» ретінде риторикалық түрде түсіндірілген. Suire термині «құмқұйрық» үшін Dinsenchas-та да кездеседі. Крокер сондай-ақ «романтикалық тарихшылар» суирді Милезиялық кемелер кездестірген «теңіз нимфаларына» сілтеме жасауда қолданғанын шамалы дәлдікпен атап өткен.

Халық аңыздары

Томас Крофтон Крокердің "Әңгімелейтін аңыздар" (1828) кітабының екінші томы ертегілерді фольклорлық тұрғыдан қарастырудың негізін қалады. Оны Гримм ағайындылары дереу неміс тіліне аударды. Крокердің Мерроу туралы материалдарын Томас Кийтли, Джон О'Хенлон және Уильям Батлер Йейтс сияқты жұлдыздар туралы авторлар қайталап жазды. Кінахан бұл туралы "1825 және 1828 жылдар аралығындағы [Әңгімелемелер] бірнеше томдары" деп анық айтады. Нақтырақ айтқанда, бірінші том 1825 жылы жарық көрді, содан кейін 1825 жылы екінші басылым шықты. Гриммдер 1825 жылы неміс тіліндегі аудармасын басып шығарды. Крокер 1828 жылы қосымша әңгімелермен екінші томды шығарды. Крокер мысық шапанының "Араб түндерінің" екі әңгімесіндегі "ханымдардың қауырсын киімдерімен" ортақ нәрсеге ие екенін атап өтті. Алайда ол бұл сөздерімен шапанының қауырсындары бар екенін айтқысы келмеген. Басқа пікір білдірушілер атап өткендей, Крокердің айтқаны екі жерде де киімнен айырылған және тұтқынға алушыдан қашып кетуіне кедергі келтірілген табиғаттан тыс әйелдің мотиві бар екендігі. Бұл әдетте "қош қыз" типті ертегілердегі "қос киім" мотиві ретінде танылады. Кохулин друиті де қызыл түсті деп саналды Йейтс, бірақ бұл оның алдыңғылары, мысалы, Крокермен көрсетілмеген. "Сермейн шапкасына" ұқсас Ирландияның Вестмиф қаласында (Айрландия) тұщы сулы Оуэл көлінен шыққан табиғаттан тыс әйел туралы ирландтық аңызда кездеседі. Оның айдың жарығында жарқыраған, лас терісінен жасалған шапқышы бар екен. Жергілікті фермер оны тұтқынға алып, өзінің қалыңдығы болуға алып, оған балалар тудырды, бірақ ол үйде қаңғып жүріп, шапанын тапқаннан кейін жоғалып кетті. Бұл "әулие әйел" теңізден шықпаса да, бір келт оны muir óigh (теңіз қыз) деп атайды. Шотландиялықтардың "мерроу" шапкесінің аналогы "ламондардың терісіне ұқсас, бірақ жарқыраған, әдемі және өте үлкен" "алып тасталатын" тері болды. Шотландтық гэль тілінде cochull деп аталды, ол 'slough' деп аталды және "адамның аяғын ашу үшін кететін қабыршақты құйрықты білдіреді", Шотландиялық аңыз белгілі бір бүлдіршін немесе теңіз бүлдіршіні туралы айтады (Muilghertach, Muirghertach, Ирландия короліне ұқсас дыбыс, және ол да "құр киімнің" ("A Mhuilgheartach nan cochull craicinn")) әзіл-сықақ әнінде. Мюльгертак Ридар Торальф Кристиансеннің пікірінше, көне норвегиялық мәтіндерде маргýгр теңіз жауызына ұқсайды. Сондықтан тек қана нағыз мифологиядағы еркек еркек еркектер ғана осында дұрыс бейнеленген. Magic: The Gathering карта ойындарында "Merrows" - Лорвин/Шадоумур жазықтығында тұратын теңіз адамдарының бір түрі. Олар - ақ және көк түстердегі таза су саудагерлері, емшілері және нұсқаушылары, олар "күндізгі" жақтағы "күндізгі" жақтағы (Лорвин) таза өзендерде тұрады, ал сұмдық, көк және қара түстердегі тұщы судың тонаушылары мен өлтірушілері "күндізгі" жақтағы (Шадоумор) батпақтарда тұрады. Пуйо Пуйо ойындарында "Мерроу" (メロウ) - бұл теңіз қыздарының бір түрі, ол Шашалы Балық Адамдарының (うろこさかなびと) бір бөлігі. Басқа бір "Шаян балық" тобының мүшесі - көк шашты серен. Серириден айырмашылығы, Мерроудың шашы қызғылт түсті және ол көбірек өркөкірек. Қызғылт қызыл қызыл қызыл қызыл қыз Puyo Puyo ойынынан бұрын пайда болған Madou Monogatari ойынында пайда болған алғашқы қызыл қызыл қыз. Дженнифер Доннеллидің фантастикалық сериясы Сулы от сагасында Мифологияда Мерроу есімді ежелгі теңіз қыз билеушісі бар. Мерроу сериядағы Миромараның ойдан шығарылған орнында билік құрған алғашқы патшайым болды. Гарри Поттердің "Фантастикалық аңдар және оларды қайдан табуға болады" кітабында, шұбарлар шотландтық селкилер мен грек сиреньдерімен бірге, шұбарлардың үш түрінің бірі деп айтылады. Кентаро Миураның "Берсерк" мангасында Мерроу - теңіз халқының бір нәсілі. Джесс Киддтің "Сынықтағы заттар" романында, көкбауыр - ақ пен қараның арасында түсін ауыстыратын көзі бар ақшыл қыз. Оның балық тәрізді тістері өткір, жиі шағады. Оның шағымы ерлерге өлімге әкеледі, бірақ әйелдерге емес. Ол суды да бақылап отырады, Лондон өзенінің су деңгейін көтереді, су тасқыны қаупі бар. Ол шұбарлар мен құрттарды өзіне тартады, соларды жейді. Bayonetta Origins: Cereza and the Lost Demon-те Мурух - сирек кездесетін жұлдыздық тіршілік иесі, ол жұлдыздық әскердің күші бар деген атаққа ие. Бұл - келесі фея патшасының оңай жолы. Нио және Нио 2-де Уильямға ілесіп жүретін Саоирс деп аталатын Мерроуға ұқсайтын қорғаушы рух бар.