Кіріспе

Руде право (Czech for Red Justice немесе The Red Right) – Чехословакия Коммунистік партиясының ресми газеті болған.

Тарихы және профилі

Rudé právo 1920 жылы партия социал-демократтардан және олардың бұрынғы күнделікті Právo lidu (Халық құқығы) газетінен бөлінген кезде құрылды. 1920-1930 жылдары ол жиі цензураланып, тіпті уақытында тоқтатылған. 1938 жылдың күзінде партия таратылып, неміс оккупациясы мен одан кейін болған Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде газеттің жариялануы тоқтатылып, қолмен көшірілген памфлет ретінде жасырын таратылды. Соғыс аяқталғаннан кейін Йозеф Фролик газеттің бас әкімшісі болды. 1948 жылы коммунистер билікке келгеннен кейін ол елдегі жетекші газетке айналды, бұл Чехословакиядағы Кеңес Одағының "Правда" газетімен тең, жоғары идеологиялық және кейде үкіметке бағынышты болды. Оның Словакиядағы сәйкес баламасы Pravda газеті болды. Rudé právo-ның тиражы күніне бір миллионнан асып, Чехословакиядағы ең көп таралған газетке айналды. Коммунистік үкімет оның сатылуын ынталандырды, мысалы, кейде басқа газеттерді сағат 10-нан бұрын сатуға тыйым салынды, немесе газет орындардың иелеріне басқа газеттерді сатудан бас тарту үшін ақы төленді, немесе бәсекелес газеттерді басып шығарған баспаларға оларды басып шығармауға бұйрық берілді. Барқыт революциядан кейін 1989 жылы Rudé právo жекешелендірілді. Сонымен қатар, редакторлардың бірі партиямен байланысы жоқ, бірақ қолданыстағы оқырман базасын пайдаланған жаңа күнделікті газет, Právo-ны құрды.

Танымал мәдениетте

Милан Кундераның "Өмір басқа жерде" кітабында басты кейіпкер Яромил "Руде право" газетін оқығанын айтады. 2006 жылғы "Бобби" фильмінде Светлана Меткина Роберт Ф. Кеннедимен интервью алған "Руде право" газетінің чехословакиялық тілшісі рөлін ойнайды.