Inventor, pioneer of the spinning industry (1753–1827)
the politician
Сэмюэл Кромптон (3 желтоқсан 1753 – 26 маусым 1827) – ағылшын өнертапқышы және иіру өнеркәсібінің ізашары. Джеймс Харгривс пен Ричард Аркрайттың еңбектеріне негізделді, ол бүкіл әлемде өнеркәсіпте революция жасаған орағыш тікелей машинасын ойлап тапты.
Samuel Crompton (3 December 1753 – 26 June 1827) was an English inventor and pioneer of the spinning industry. Building on the work of James Hargreaves and Richard Arkwright, he invented the spinning mule, a machine that revolutionised the industry worldwide.
Ерте өмір
Сэмюэл Кромптон 10 Фирвуд Фольд, Болтон, Ланкашир қаласында Джордж және Бетти Кромптонның (Туртондық Элизабет Холттың қызы) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі жақын маңдағы Холл-и-т'Вуд үйінің қараушысы болды. Самуилдің екі кіші қарындасы болған. Ол бала кезінде әкесінен айырылып, отбасының күнкөрісіне көмектесу үшін Жеймс Харгривстің иіру станогында жіп иіруді үйренуге мәжбүр болды. Станоктың жетіспеушіліктері оған одан да жақсырақ нәрсе ойлап табу идеясын ұқтырды, ол бес-алты жыл бойы осыған құпия түрде еңбек етті. Бұл жұмыс оның барлық бос уақытын және ақшасын жұмсады, тіпті Болтон театрында скрипка тартып тапқан ақшасын да. 1780 жылдың 16 ақпанында Болтон шіркеуінде Кромптон Мэри Пимлоттпен (немесе Пимблимен) үйленді. Олардың сегіз баласы болды, соның ішінде Джордж Кромптон (8 қаңтар 1781 жылы туған), ол отбасылық кәсібін жалғастырды.
Samuel Crompton was born at 10 Firwood Fold, Bolton, Lancashire to George and Betty Crompton (née Elizabeth Holt of Turton). His father was a caretaker at nearby Hall i' th' Wood. Samuel had two younger sisters. While he was a boy he lost his father and had to contribute to the family resources by spinning yarn, learning to spin on James Hargreaves's spinning jenny. The deficiencies of the jenny imbued him with the idea of devising something better, which he worked on in secret for five or six years. The effort absorbed all his spare time and money, including that which he earned by playing the violin at the Bolton theatre. On 16 February 1780 at Bolton Parish Church, Crompton married Mary Pimlott (or Pimbley). They had eight children including George Crompton (born 8 January 1781), who followed in the family business.
Оралған қаңғыбас
1779 жылы Сэмюэл Кромптон муслин жасауға жарамды жіп иіруге арналған машина – қашар тікелей машинасын жасауға қол жеткізді. Ол муслин дөңгелегі немесе Халл-и-'ы'-Вудвил (Hall i' th' Woodwheel) деп аталды, өйткені ол және оның отбасы сол кезде сол үйде тұрған. Кейіннен бұл машина иіру қашары (spinning mule) деп белгілі болды. Халл-и-'ы'-Вудта Кромптон жасаған жіпке зор сұраныс болды, бірақ оның патент алуға қаражаты жетпеді. Оның өндіріс әдістерін тыңшылықпен бақылау Кромптонды машинасын жою немесе оны жария ету арасында таңдау жасауға мәжбүр етті. Ол көптеген өндірушілер оған қашарды пайдалану үшін төлеуге уәде бергеннен кейін соңғысын таңдады. Содан кейін ол өз есебінен иіруді қайта бастады, бірақ үлкен табысқа жете алмады. 1800 жылы оның пайдасына 500 фунт стерлинг жиналды, ал 1809 жылы электр тоқыма станогын ойлап тапқан Эдмунд Картрайт парламенттен 10 000 фунт стерлинг алғанда, Кромптон грант сұрауға бел буды. 1811 жылы ол Ланкашир және Шотландияның өндіріс аймақтарын аралап, оның қашарының қаншалықты кеңінен қолданылып жатқанын көрсететін дәлелдер жинады, ал 1812 жылы парламент оған 5000 фунт стерлинг бөлді. Осы ақшамен Кромптон ақтартушы (bleacher) ретінде, содан кейін мақта сатушы және иіруші ретінде бизнес ашты, бірақ сәттілікке жете алмады. 1824 жылы Болтонның "Қара жылқы" клубының достары мен мүшелері (Исаак және Бенджамин Добсон, Бенджамин Хик, Джон Кеннеди және Питер Ротвелл) оған білмей 63 фунт стерлингтік жылдық төлемді сатып алды. Кромптон 1827 жылдың 26 маусымында Болтон қаласындағы Кинг-стриттегі үйінде қайтыс болды және Санкт-Петер шіркеуіне жерленді.
About 1779, Samuel Crompton succeeded in producing a mule jenny, a machine which spun yarn suitable for use in the manufacture of muslin. It was known as the muslin wheel or the Hall i' th' Woodwheel, from the name of the house in which he and his family now lived. The mule jenny later became known as the spinning mule. There was a strong demand for the yarn which Crompton was making at Hall i' th' Wood but he lacked the means to take out a patent. The prying into his methods forced Crompton to choose between destroying his machine or making it public. He adopted the latter alternative after promises by a number of manufacturers to pay him for the use of the mule. He then resumed spinning on his own account, but with indifferent success. In 1800, a sum of £500 was raised for his benefit by subscription, and when in 1809, Edmund Cartwright, the inventor of the power loom, obtained £10,000 from parliament, Crompton was determined to apply for a grant. In 1811, he toured the manufacturing districts of Lancashire and Scotland to collect evidence showing how extensively his mule was being used, and in 1812 parliament awarded him £5000. With the aid of this money, Crompton started a business as a bleacher and then as a cotton merchant and spinner, but without success. In 1824, some friends and members (including Isaac and Benjamin Dobson, Benjamin Hick, John Kennedy and Peter Rothwell) of Bolton's Black Horse "prosecution" Club, bought him an annuity of £63 without his knowledge. Crompton died at his house in King Street, Bolton on 26 June 1827, and was buried at the parish church of St Peter's.