Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химикалық қосылыс
Chemical compound
Тирамин (айтылуы: /ˈt//aɪ//r//ə//m//iː//n/ TYrəmeen) (кейде тирамин деп те жазылады), сонымен қатар басқа бірнеше атаулармен белгілі, аминоқышқылы тирозиннен туындаған табиғи шағын амин. Тирамин катехоламиндерді босатушы агент ретінде әрекет етеді. Ерекшелігі, ол қан-ми кедергісінен өте алмайды, нәтижесінде жұтылғаннан кейін тек қана психобелсенді емес, шеттік симпатомиметикалық әсерлер байқалады. Дегенмен, тираминге толы тағамдарды моноамин оксидаза ингибиторларымен (МАОИ) бірге қабылдау гипертониялық дағдарысқа алып келуі мүмкін.
Tyramine ('/t//aɪ//r//ə//m//iː//n/ TYrəmeen) (also spelled tyramin), also known under several other names, is a naturally occurring trace amine derived from the amino acid tyrosine. Tyramine acts as a catecholamine releasing agent. Notably, it is unable to cross the blood brain barrier, resulting in only non psychoactive peripheral sympathomimetic effects following ingestion. A hypertensive crisis can result, however, from ingestion of tyramine rich foods in conjunction with the use of monoamine oxidase inhibitors (MAOIs).
Өсімдіктерде
Мистльто (улы және адамдар оны тамақ ретінде пайдаланбайды, бірақ тарихи түрде медицинада қолданылған).
Mistletoe (toxic and not used by humans as a food, but historically used as a medicine).
Жануарларда
Тирамин жануарларда да маңызды рөл атқарады, мысалы, Caenorhabditis elegans-тың мінез-құлқы мен моторлық функцияларында. Сонымен қатар, тирамин тікелей нейромодулятор ретінде әрекет ете алатыны, тираминге жоғары туыстығы бар G белокпен байланысқан TAAR1 рецепторының табылуымен анықталды. TAAR1 рецепторы мида және бүйректер сияқты перифериялық тіндерде кездеседі. Тирамин адамда TAAR1 рецепторына агонист ретінде байланысады. Тирамин физиологиялық жағдайда моноамин оксидазалары (негізінен MAO A), FMO3, PNMT, DBH және CYP2D6 ферменттері арқылы метаболизденеді. Моноамин метаболизмі моноамин оксидаза ингибиторларының (MAOI) қолданылуымен бұзылса және тираминге жоғары тағамдар тұтынылса, гипертензиялық дағдарыс туындауы мүмкін, себебі тирамин допамин, норадреналин және эпинефрин сияқты сақталған моноаминдерді пресинаптикалық везикулалардан ығыстыра алады. Тирамин «жалған нейротрансмиттер» ретінде қарастырылады, өйткені ол норадренергиялық жүйке ұштарына еніп, норадреналиннің көп мөлшерін ығыстырады, ол қан ағынына өтіп, қан тамырларын тарылтады. Кокаин қан қысымын көтеруге кедергі келтіретіні анықталды, бұл бастапқыда тираминмен байланысты болды, себебі кокаин адреналиннің миға қайта сіңуін тоқтатады. Бұл әсердің алғашқы белгілерін британдық фармацевт байқаған, оның әйелі МАОИ қабылдағанда ірімшік жегенде қатты бас ауруына шалдыққан. Осы себепті бұл жағдай әлі де «ірімшік реакциясы» немесе «ірімшік дағдарысы» деп аталады, бірақ басқа тағамдар да осындай мәселені тудыруы мүмкін. Көптеген өңделген ірімшіктер гипертензиялық әсерге жеткілікті тирамин қамтымайды, бірақ кейбір пісірілген ірімшіктерде (мысалы, Стилтон) тирамин болады. Тираминге жоғары диеталық түсу (немесе МАО ингибиторларын қабылдау кезінде тираминге диеталық түсу) тирамин прессорлық жауабын тудыруы мүмкін, ол систолалық қан қысымының 30 мм рт.с. немесе одан да жоғары көтерілуі ретінде анықталады. Нейрон цитозолынан немесе сақтау везикулаларынан норадреналиннің (норадреналиннің) артуы прессорлық жауаптың қан тамырларын тарылтуына және жүрек соғу жиілігі мен қан қысымының жоғарылауына себеп болады деп есептеледі. Ауыр жағдайларда адренергиялық дағдарыс пайда болуы мүмкін. Механизмі нақты болмаса да, тирамин қабылдануы сезімтал адамдарда мигрень шабуылдарын тудырады және тіпті инсультқа әкелуі мүмкін. Мигреньге қан тамырларының кеңеюі, дофамин және қан айналымы факторлары қатысты. Қос соқыр сынақтар тираминнің мигреньге әсері адренергиялық болуы мүмкін екенін көрсетеді. Зерттеулер мигрень мен тирамин деңгейінің жоғарылауы арасындағы байланысты көрсетеді. 2007 жылы Neurological Sciences журналында жарияланған шолуда мигрень және кластерлік бас аурулары гипоталамуста, миндальда және дофаминергиялық жүйеде циркуляциялық нейротрансмиттерлер мен нейромодуляторлардың (тирамин, октопамин және синефрин қоса алғанда) артуымен сипатталатыны көрсетілген. Мигрені бар адамдар жеткілікті емес табиғи моноамин оксидазасымен ауыратын адамдар арасында көптеп кездеседі, нәтижесінде МАО ингибиторларын қабылдаған адамдарға ұқсас мәселелер туындайды. Мигрень шабуылдарын тудыратын көптеген факторлар тираминге жоғары. Алайда, тираминге қайта-қайта әсер етілген жағдайда, прессорлық жауап төмендейді; тирамин октопаминге ыдырайды, ол кейіннен норэпинефринмен (норадреналинмен) бірге синаптылық везикулаларда жиналады. Сондықтан тираминге қайта-қайта әсер еткеннен кейін бұл везикулаларда октопамин мөлшері артып, норадреналин мөлшері салыстырмалы түрде төмендейді. Тирамин қабылдаған кезде бұл везикулалар бөлінгенде, прессорлық жауап төмендейді, өйткені синапсқа аз норэпинефрин бөлінеді және октопамин альфа немесе бета адренергиялық рецепторларын белсендірмейді. МАО ингибиторларын (МАОИ) қолданғанда, ауыр реакция үшін шамамен 10-25 мг тирамин қабылдау қажет, ал жеңіл реакция үшін 6-10 мг қажет.
Tyramine also plays a role in animals including: In behavioral and motor functions in Caenorhabditis elegans; Additionally, the possibility that tyramine acts directly as a neuromodulator was revealed by the discovery of a G protein coupled receptor with high affinity for tyramine, called TAAR1. The TAAR1 receptor is found in the brain, as well as peripheral tissues, including the kidneys. Tyramine binds to TAAR1 as an agonist in humans. Tyramine is physiologically metabolized by monoamine oxidases (primarily MAO A), FMO3, PNMT, DBH, and CYP2D6. If monoamine metabolism is compromised by the use of monoamine oxidase inhibitors (MAOIs) and foods high in tyramine are ingested, a hypertensive crisis can result, as tyramine also can displace stored monoamines, such as dopamine, norepinephrine, and epinephrine, from pre synaptic vesicles. Tyramine is considered a "false neurotransmitter", as it enters noradrenergic nerve terminals and displaces large amounts of norepinephrine, which enters the blood stream and causes vasoconstriction. Additionally, cocaine has been found to block blood pressure rise that is originally attributed to tyramine, which is explained by the blocking of adrenaline by cocaine from reabsorption to the brain. The first signs of this effect were discovered by a British pharmacist who noticed that his wife, who at the time was on MAOI medication, had severe headaches when eating cheese. For this reason, it is still called the "cheese reaction" or "cheese crisis", although other foods can cause the same problem. Most processed cheeses do not contain enough tyramine to cause hypertensive effects, although some aged cheeses (such as Stilton) do. A large dietary intake of tyramine (or a dietary intake of tyramine while taking MAO inhibitors) can cause the tyramine pressor response, which is defined as an increase in systolic blood pressure of 30 mmHg or more. The increased release of norepinephrine (noradrenaline) from neuronal cytosol or storage vesicles is thought to cause the vasoconstriction and increased heart rate and blood pressure of the pressor response. In severe cases, adrenergic crisis can occur. Although the mechanism is unclear, tyramine ingestion also triggers migraine attacks in sensitive individuals and can even lead to stroke. Vasodilation, dopamine, and circulatory factors are all implicated in the migraines. Double blind trials suggest that the effects of tyramine on migraine may be adrenergic. Research reveals a possible link between migraines and elevated levels of tyramine. A 2007 review published in Neurological Sciences presented data showing migraine and cluster diseases are characterized by an increase of circulating neurotransmitters and neuromodulators (including tyramine, octopamine, and synephrine) in the hypothalamus, amygdala, and dopaminergic system. People with migraine are over represented among those with inadequate natural monoamine oxidase, resulting in similar problems to individuals taking MAO inhibitors. Many migraine attack triggers are high in tyramine. If one has had repeated exposure to tyramine, however, there is a decreased pressor response; tyramine is degraded to octopamine, which is subsequently packaged in synaptic vesicles with norepinephrine (noradrenaline). Therefore, after repeated tyramine exposure, these vesicles contain an increased amount of octopamine and a relatively reduced amount of norepinephrine. When these vesicles are secreted upon tyramine ingestion, there is a decreased pressor response, as less norepinephrine is secreted into the synapse, and octopamine does not activate alpha or beta adrenergic receptors. When using a MAO inhibitor (MAOI), an intake of approximately 10 to 25 mg of tyramine is required for a severe reaction, compared to 6 to 10 mg for a mild reaction.
Биосинтез
Биохимиялық тұрғыдан тирамин тирозин декарбоксилаза ферментінің әрекеті арқылы тирозиннің декарбоксилануы нәтижесінде пайда болады. Тирамин өз кезегінде N-метилтирамин, N,N-диметилтирамин (хорденин) және N,N,N-триметилтирамин (кандицин) сияқты метилденген алкалоид туындыларына айналуы мүмкін. Адам организмінде тирамин тирозиннен түзіледі, бұл төмендегі схемада көрсетілген.
Biochemically, tyramine is produced by the decarboxylation of tyrosine via the action of the enzyme tyrosine decarboxylase. Tyramine can, in turn, be converted to methylated alkaloid derivatives N methyltyramine, N,N dimethyltyramine (hordenine), and N,N,N trimethyltyramine (candicine). In humans, tyramine is produced from tyrosine, as shown in the following diagram.
Химия
Зертханада тирамин әр түрлі жолдармен, әсіресе тирозиннің декарбоксилденуі арқылы синтезделеді.
In the laboratory, tyramine can be synthesized in various ways, in particular by the decarboxylation of tyrosine.
Америка Құрама Штаттары
Тирамин – I топтағы бақыланатын зат, галлюциноген ретінде жіктеледі, сондықтан Флорида штатында лицензиясыз кез келген тазалық дәрежесінде немесе кез келген түрінде сатып алу, сату немесе иелену заңсыз. Флорида штатының заңнамасында тирамин "кез келген материалда, қоспада, араласта немесе препаратта [тирамин] қандай да болжамда бар немесе оның кез келген тұздары, изомерлері, оның ішінде оптикалық, орналасқан жері бойынша немесе геометриялық изомерлер, сондай-ақ изомерлердің тұздары, егер мұндай тұздардың, изомерлердің және изомерлердің тұздарының болуы нақты химиялық белгілеуде мүмкін болса" деп көрсетілген. Бұл тыйымның себебі, заң шығарушылардың алмастырылған фенетиламинге, тираминге тиым салуға тым құштар болуы мүмкін, олар сақинаға алмастырылған фенетиламиннің 2C сериялы психоделикалық алмастырылған фенетиламин сияқты галлюциногенді есірткі екендігіне қате түсінікпен келген. Тираминнің оптикалық изомерлерін, орналасқан жері бойынша изомерлерін немесе геометриялық изомерлерін, сондай-ақ олардың тұздарын қосымша тыйым салу метатирамин және фенилэтаноламиннің, барлық тірі адам денесінде кездесетін заттың, және басқа да кең таралған, галлюциногенді емес заттардың Флоридада сатып алынуын, сатылуын немесе иеленуін заңсыз етеді.
Tyramine is a Schedule I controlled substance, categorized as a hallucinogen, making it illegal to buy, sell, or possess in the state of Florida without a license at any purity level or any form whatsoever. The language in the Florida statute says tyramine is illegal in "any material, compound, mixture, or preparation that contains any quantity of [tyramine] or that contains any of [its] salts, isomers, including optical, positional, or geometric isomers, and salts of isomers, if the existence of such salts, isomers, and salts of isomers is possible within the specific chemical designation." This ban is likely the product of lawmakers overly eager to ban substituted phenethylamines, which tyramine is, in the mistaken belief that ring substituted phenethylamines are hallucinogenic drugs like the 2C series of psychedelic substituted phenethylamines. The further banning of tyramine's optical isomers, positional isomers, or geometric isomers, and salts of isomers where they exist, means that meta tyramine and phenylethanolamine, a substance found in every living human body, and other common, non hallucinogenic substances are also illegal to buy, sell, or possess in Florida.