Кіріспе
Парафоликулярлы жасушалар, сондай-ақ С жасушалары деп аталады, қалқанша безіндегі нейроэндокринді жасушалар болып табылады. Олардың негізгі функциясы кальцитонинді бөлу болғандықтан, оларды С жасушалары деп атайды. Олар қалқанша безінің фолликулдарының қасына орналасқан және дәнекер тінінде шоғырланған. Бұл жасушалар ірі және фолликулярлы жасушалармен салыстырғанда ақшыл түсті болады. Телеост және құс түрлерінде олар қалқанша безінен тыс орналасқан түпкілікті-жұтқыншалық (ультимафарингеялық) дене деп аталатын құрылымды құрайды.
Parafollicular cells, also called C cells, are neuroendocrine cells in the thyroid. They are called C cells because the primary function of these cells is to secrete calcitonin. They are located adjacent to the thyroid follicles and reside in the connective tissue. These cells are large and have a pale stain compared with the follicular cells. In teleost and avian species these cells occupy a structure outside the thyroid gland named the ultimopharyngeal body.
Құрылымы
Парафоликулярлы жасушалар – қалқанша безінде шамалы санында кездесетін, әлсіз боялған жасушалар. Олар көбінесе эпителийдің негізінде орналасқан, бірақ фолликулалық қуыспен тікелей жанаспайды. Олар әрдайым фолликулдың бүкіл бетін қоршаған базалық мембрананың ішінде болады.
Даму
Парафоликулярлы жасушалар фарингиялық эндодермадан пайда болады. Эмбриологиялық тұрғыдан, олар төртінші (немесе бесінші) фарингиялық қаптың құрсақ жағынан туындаған ультиматофарингиялық денемен байланысты. Бұрын парафоликулярлы жасушалар бақа мен тауық гибридтеріндегі тәжірибелер сериясына сүйене отырып, нейрондық гребеннен пайда болған деп есептелген. Дегенмен, егешқұйрықтардағы тектік іздеу эксперименттері парафоликулярлы жасушалардың эндодермадан пайда болғанын көрсетті.
Функция
Парафоликулярлы жасушалар кальцитонинді – кальций метаболизмін реттеуге қатысатын гормонды бөліп шығарады. Кальцитонин остеокластар арқылы сүйектің қайта сіңірілуін тежей отырып, қандағы кальций деңгейін төмендетеді, ал оның секрециясы кальций концентрациясымен пропорционалды түрде жоғарылайды. Парафоликулярлы жасушалар серотонин, соматостатин немесе CGRP сияқты бірнеше нейроэндокриндік пептидтерді де аз мөлшерде бөліп шығарады. Олар қалқанша безі гормондарының жергілікті өндірілуін реттеуге де қатысуы мүмкін, себебі олар тиреотропин босататын гормонды өндіреді.
Клиникалық маңызы
Парафоликулярлы жасушалар қатерлі ісікке ұшырғанда, қалқанша бездің миы карциноması пайда болады.