Кіріспе

Американдық ғалым және автор (1957–2021)

Лорен Гейл Берлант (31 қазан 1957 – 28 маусым 2021) – американдық ғалым, мәдени теорияшыл және автор, ол «Америка Құрама Штаттарындағы ең беделді және ықпалды әдеби және мәдени сыншылардың бірі» деп есептеледі. Берлант Чикаго университетінде ағылшын тілінен Джордж М. Пуллман атындағы ерекше қызмет профессоры болды, жеке өмірінде ол өзіне «оның» деген жалғаулы сөздерін қолданса, кәсіби өмірінде «олар» дегенді қолданды. Осы мақалада оған қатысты «олар» деген жалғаулы сөздері қолданылады. Берлант қоғамдық кеңістіктердің әлемге қалай әсер ететіні туралы жазды, онда әсер мен эмоциялар рационалды немесе ойластырылған ойлаудың алдында жатады және жақындыққа жол ашады. Олар бейтаныс адамдарды бір-бірімен байланыстырады және мемлекет пен азаматтық қоғам арасындағы қарым-қатынастың шарттарын қалыптастырады.

Ерте өмір және білім

Берлант 1957 жылғы 31 қазанда Филадельфияда (Пенсильвания) дүниеге келген. Ол 1979 жылы Оберлин колледжінде ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр, ал 1983 жылы Корнелл университетінде магистр дәрежесін алды, одан кейін Чикаго университетінде оқытумен айналыса бастады. Университет оған бакалавриаттағы үздік оқытуы үшін Квантрелл сыйлығын (1989), аспирантурадағы үздік оқыту мен жетекшілік еткені үшін факультет сыйлығын (2005) және Норман Маклин факультет сыйлығын (2019) табыс етті. Берланттың басқа да наградаларының ішінде Гуггенхайм стипендиясы және «Қатыгез оптимизм» кітабы үшін Америкалық салыстырмалы әдебиет қауымдастығының Рене Веллек сыйлығы бар. Берлант 2018 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. «Америка королевасы Вашингтон қаласына барады: Жыныстық қатынас және азаматтық туралы эсселер» – атау эссесі 1993 жылы америкалық әдебиеттегі жылдың ең үздік эссесі үшін Норман Фёрстер сыйлығын жеңіп алған, «интимді қоғамдық сфера» идеясын енгізеді және Рейган дәуірінен бері жеке, жыныстық және жеке өмір айналымы арқылы саясат пен қоғамның қалыптасуын қарастырады. Жозе Муньос оны Кимберле Креншоудан кейінгі және Нэнси Фрейзер мен Берланттың жиі серіктесі Майкл Уорнердің еңбектеріне ұқсас «пост-Хабермассиандық» деп сипаттады. Берлант бұл жаппай мәдени құбылысты «әйелдер мәдениетін» «жақын қоғамдық кеңістіктердің» пайда болу ортасы ретінде қарастырды, күнделікті жақындық институттарын, жаппай қоғамды және одан әрі, екіұшты түрде саясатты идеология емес, қиял арқылы байланыстырды. Берлант бұл жобаны ХХ ғасырдың басындағы мелодрамаларды және олардың қайта түсірілген фильмдерін, мысалы, «Шоу-лодка», «Өмірді еліктеу» және «Том ағаның қорабы» сияқты туындыларды зерттеу арқылы жүзеге асырды. Қатыгез оптимизм – адамдар қалаған нәрселерге «уәделер жиынтығы» ретінде байланыс жасайтын, бірақ олардың гүлденуі мен орындалуына кедері келтіретін қарым-қатынас динамикасы ретінде көрінеді. Жақсы өмір туралы қиялға негізделген байланыстарды сақтау, олар қаншалықты зиянды немесе қатыгез болса да, адамдарға күнделікті өмірді көтере алуға мүмкіндік береді, егер күнделікті өмір шыдай алмас болса. Қатыгез оптимизмнің ерекше динамикасын түсіндіре отырып, Берлант бұл объектінің өзі емес, қарым-қатынас екенін нақтылайды: Қатыгез оптимизммен байланыс – сіздің бір объектке деген сүйіспеншілігіңіз сізді өмірде ұстап тұратын, бірақ сонымен бірге бұл объект сіздің гүлденуіңізге қауіп төндіретін екі жақты байланыс. Сондықтан, кейбір объектілерде қатыгездік қасиеттері бар немесе жоқ деп айта алмаймыз, бұл сіздің олармен қарым-қатынасыңызға байланысты. Мысалы, жұп болу сіз үшін қатыгез оптимизмді білдірмейді, себебі жұп болу сізге әлемде негізді сезінуге көмектеседі, ал басқа адамдар үшін жұп болу, бір жағынан, жалғыздықтан құтылу, ал екінші жағынан, барлық қажеттіліктерді қанағаттандырудың ауыртпалығын көтеруге тиіс бір адамның көп болуы мүмкін. Мәселе объектіде емес, қарым-қатынас жасауды қалай үйренгенімізде. Берлант «қатерлі жағдайдың қарапайымдылығы» арқылы құрылымдалған деп сипаттайтын «қазіргі» уақытқа басымдық беру арқылы осы дағдарыстарды түсіну үшін әсерге және эстетикаға жүгінеді. Берлант кейбір «жанрлардың» қазіргі уақытта тұрақты емес екенін және жаңа эстетикалық формалар пайда болатынын, олар бізге нормативті жақсы өмір туралы қиялдарға негізделмеген өмір салтын тануға мүмкіндік беретінін айтады. 2019 жылы Берлант Кэтлин Стюартпен бірге «The Hundreds» атты жинақты жариялады, онда күнделікті кездесулер туралы қысқаша жазбалар (жүз сөз немесе жүздің еселігі) жинақталған, сондай-ақ әсер теориясы күнделікті өмірдің тексерілмеген сәттеріне қолданылған. «Жалпыда жыныстық қатынас» (Майкл Уорнермен, 1998), «Біздің Моника, Біз: Клинтон және мемлекеттік істер» (Лиза Дуганмен, 2001), «Венераның болжамы» (фотограф Лора Летинскимен, 2001).

Өлім

Берлант 2021 жылғы 28 маусымда Чикагодағы хоспис орталығында 63 жасында қатерлі ісіктен көз жұмды. Олардың күйеуі Иан Хорсвилл әлі тірі.