Кіріспе

Қоғамдық сфераға қарама-қарсы сфера – жеке тұлға мен жеке тәуелсіздікке бағытталған аймақ. Жеке сфера – қоғамдық өмірдің мемлекеттік, экономикалық және басқа да институттардың араласуы шектеулі, жеке адамның белгілі бір билікке ие болатын секторы. Оған отбасы мен үй сияқты мысалдар жатады. Қоғамдық сфера теориясында, буржуазиялық үлгіде, жеке сфера – адамның өзінің игілігі үшін еңбек ететін өмір саласы. Бұл аймақта адамдар жұмыс істейді, тауарлармен алмасады және отбасын күтіп ұстайды; осылайша, ол қоғамның қалған бөлігінен ерекшеленеді.

Шекараларды ауыстыру

Мемлекеттік және жеке салаларды ажырататын параметрлер тұрақты емес, олар (мәдени) кеңістікте де, уақыт бойынша да өзгеріп отырады. Көне әлемде экономикалық өмір үй шаруашылығының құзыретінде болды, тек үй шаруашылығының күші жетпейтін мәселелер ғана полистің қоғамдық саласына енді. Қазіргі заманда қоғамдық экономика үйге еніп, тұтынушыға айналған азамат үшін қоғамдық салаға басты жол ашады. Көне дәуірде қылмыс пен жаза туыстық топтың мәселесі болды, бұл тұжырым қоғамдық әділдік идеяларымен бірте-бірте сынға түсті. Сол сияқты, ортағасырлық Еуропада қандық дұшпандық тек қана біртіндеп заңдық бақылауға берілді, ал қазіргі Еуропада тек қана кек алу әрекеттері зорлық қылмыстарының кектесуін жеке сала шеңберінде ұстауға тырысады. Керісінше, ерте заманауи Еуропада дін мемлекеттің тұрақтылығы үшін маңызды, басты қоғамдық мәселе болды, сондықтан жеке құлшылықтың егжей-тегжейі қоғамдық кеңістікте қызу пікірталас пен дау тудырды. Сол сияқты, жыныстық мінез-құлық ресми және бейресми әлеуметтік бақылау арқылы қоғамдық түрде сақталатын жалпыға қабылданған кодекске бағынды. Постмодерн қоғамда дін де, жыныстық қатынас та көбінесе жеке таңдау мәселесі ретінде қарастырылады.

Гендерлік саясат

Көптеген онжылдықтар бойы мемлекеттік және жеке секторда дәстүрлі гендерлік рөлдер қалыптасқан. Әйелдер көбінесе үйде қалып, балаларына күтім жасап, шаруашылық жұмыстарын атқарды. Олар еркектер басымдық танытқан қоғамдық өмірге қатыса алмады. Жеке өмір ұзақ жылдар бойы әйелдердің "орны" ретінде қарастырылды, ал ерлер қоғамдық өмірде болуға тиіс еді. В. Спайк Питерсон сияқты феминист зерттеушілер әйелдерді қоғамдық сферадан шеттетудің бастауларын ежелгі Афина дәуірінде тапқанмен, әйелдер мен ерлер үшін жеке-жеке салаларды белгілейтін ерекше идеология өнеркәсіптік революция кезінде қалыптасты. Бұл жұмыс орындары мен тұрғын үйлердің арасының үзілуіне байланысты болды, ол қалалық жұмыс орталықтарының дамуымен бірге жүрді. Тіпті жазу да дәстүрлі түрде тыйым салынған деп есептелді, себебі "әйел қаламынан" туындаған алаңдаушы пікірлерде жазушы әйелге деген қорқыныш байқалады, оның осы құралды қолдануы генеративтік күшті өздігінен иелену сияқты көрінеді. Сонымен қатар, жеке тәжірибелік білім мен дене әлеміне жаңа құндылық берілді, бұл (дәстүрлі) еркектердің қоғамдық сөздері мен теориясының орнына қойылды. Осының барлығында феминистердің белсенділігінің арқасында жұмыс, бизнес, саясат және идеялар саласындағы қоғамдық өмір әйелдердің қатысуына кең мүмкіндік берді.

Сыншыл теория

Мартин Хайдеггер жеке өмірде ғана адам өзінің нағыз бейнесін таба алатынын, ал қоғамдық кеңістікте тұлғасыз, бір-бірінен ажыратылмаған "барлық адамдардың" біріне айналатынын айтты. Хана Арендт Хайдеггердің пікіріне қарсы шығып, (қоғамдық) әрекет – адамның "кім" екенін танытудың жалғыз жолы екенін, ал "не" екенін сипаттаудан өзгеше екенін мәлімдеді. Оның сөзіне сәйкес, тек қоғамдық кеңістікте ғана толыққанды өзін-өзі таныту мүмкін. Ричард Сеннет жеке қарым-қатынастардың романтикалық идеалдануына қарсы болды, оны қоғамдық өмірдегі қашықтықтан іс-әрекеттен өзгеше салды. Делёз бен Гваттари постмодернизмді жеке және қоғамдық кеңістіктер арасындағы дәстүрлі айырмашылықты жоққа шығарып, оның орнына кейінгі капитализмнің тікелей қатысуы мен медиа бақылауының күшейген кеңістігін құрады деп есептеді.