Кіріспе

Еуропа өнерінің мұражайы, Александр Пушкиннің соңғы панасы

Пушкин атындағы Көркем өнер мұражайы (Музей изобразительных искусств имени А. С. Пушкина, қысқартылып Ланг ру) – Мәскеудегі еуропа өнерінің ең ірі мұражайы. Ол Волхонка көшесінде, Құтқарушы Мәсіх соборының қарама-қарсысында орналасқан. 1981 жылдан бері Пушкин мұражайында Халықаралық музыкалық фестиваль – Святослав Рихтердің желтоқсан түндері өткізіліп келеді.

Этимология

Атауына қарамастан, мұражайдың орыс ақыны Александр Пушкинпен тікелей байланысы жоқ, ол тек оның қайтыс болғаннан кейін естелік ретінде құрылған. Бұл мекемені 1912 жылы профессор Иван Цветаев (ақын Марина Цветаеваның әкесі) негіздеген. Цветаев миллионер және жомарт адам Юрий Нечаев-Мальцовты және архитектор Роман Клейнді Мәскеу қаласына көркем өнер мұражайын қажеттігін түсіндірді. Мұражай бірнеше рет атауын өзгертті, әсіресе Кеңес дәуіріне өту кезеңінде және Ресей астанасы Мәскеуге қайта оралғанда, 1937 жылы, Пушкин қайтыс болғанының 100 жылдығына орай, оның құрметіне аталды.

Тарих

Большевиктер төңкерісі кезінде француз импрессионистері мен заманауи суретшілердің туындылары тәркіленді, содан кейін Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында қойылды, бірақ жеке сақтауға алынар алдында көрмеге шығарылды. 2019 жылы олар қайта табылды және олардың бір бөлігі Пушкин мұражайының қорына қайта оралды. 2022 жылдың наурызында Украинаға қарсы Ресейдің басқыншылығына наразылық білдіре отырып, директорлардың орынбасарларының ішіндегі бірқатар мұражай қызметкерлері отставкаға кетті.

Ғимарат

Пушкин атындағы Мемлекеттік көркемсурет мұражайының ғимаратын Роман Кляйн мен Владимир Шухов жобалаған. Құрылыс 1898 жылдан 1912 жылдың басына дейін созылды, ал мұражай құрылысының алғашқы 12 жылында Иван Рерберг басшылық етті. 2008 жылы президент Дмитрий Медведев 177 миллион долларлық қайта жаңарту жоспарларын жариялады. 2009 жылы Норман Фостер мен жергілікті архитектура фирмасы Mosproject 5 бірлесіп жасаған 22 миллиард рубльді (670 миллион доллар) құнмен кеңейту жобасы расталды, бірақ ол билік өкілдерімен және мұраны сақтаушылармен келіспеушіліктерге ұшырады, сондай-ақ 2018 жылға жоспарланған мерзімде аяқталмайтыны туралы алаңдаушылық күшейді. Мәскеудің бас сәулетшісі Сергей Кузнецов Фостердің жобаға белсенді қатысуын талап етіп, бір ай ішінде Ресей астанасына келіп, міндеттемелерін орындауын талап еткен ультиматум бергеннен кейін, Норман Фостердің фирмасы 2013 жылы жобадан бас тартты. 2014 жылы ресейлік сәулетші Юрий Григорян мен оның Project Meganom фирмасы жобаны жалғастыру үшін таңдалды. Григорянның жобасында жаңа заманауи ғимараттар қарастырылған, ал революцияға дейінгі сәулетті сақтап қалу үшін күш салған мұрагерлік топтардың наразылығынан кейін Пушкин мұражайының басты ғимаратының жанындағы 1930 жылдардағы тарихи жанармай стансасы шыны құрылымның ішінде сақталды.

Жинақ

Пушкин атындағы Мемлекеттік көркемсурет мұражайының қорында қазіргі таңда 700 000-ға жуық картина, мүсін, сурет, қолданбалы өнер туындылары, фотосуреттер, археологиялық және жануарлар дүниесіне қатысты заттар сақталған.

Сурет

Музей коллекциясының ең көне ескерткіштері Византия өнерінің туындылары: мозаикалар мен иконалар. Батыс Еуропа сурет өнерінің дамуының алғашқы кезеңі итальяндық примитивтердің салыстырмалы түрде шағын жинағымен ұсынылған. Италияның ерте өнер залы 1924 жылғы 10 қазанда ашылды.

Графикалық өнер

1924 жылы графика және сурет бөлімі құрылды, ол кезде мұражай Мәскеулік қоғамдық және Румянцев мұражайының гравира кабинетінің қорын алды. 1861 жылы Александр II гравира кабинетіне құнды сыйлық жасады: Мәскеулік қоғамдық және Румянцев мұражайы Эрмитаждан 20 000-нан астам гравюра алды.

Мүсіндік

Батыс Еуропа мүсіндерінің жинағы 600-дан астам туындыны қамтиды. Музей жылдар бойы коллекциясын кеңейтіп, қазіргі таңда 6-дан 21-ғасырға дейінгі өнер туындыларына ие. Көркемсурет мұражайына алғаш рет ұсынылған заттар Михаил Шекиннің коллекциясынан алынған мүсіндер болды. Революциядан кейін мұражай ұлттандырылған коллекциялардан мүсіндер алды.

Декоративтік өнер туындыларының жинағы (Ескі шеберлер бөлімі)

Еуропалық сәндік өнер туындыларының жинағы шамамен 2000 экспонаттан тұрады. Олардың ең көнелері орта ғасырға жатады, ал жиынтық өте алуан түрлі.

Археологиялық жинақ

Көркемсурет мұражайы басты назарды классикалық өнер мұражайы ретінде дамыту жоспарланған. Ежелгі артефакттар – оның коллекциясының ядросы және басты құрауышылары болды, ал Ежелгіліктер бөлімі үш маңызды ғылыми бөлімнің бірі еді. Оның негізін қалаушы және директоры Иван Цветаев (1847-1913) ежелгі өнер саласындағы сарапшы болды, сондай-ақ оның ең жақын әріптестері Владимир Мальмберг (1860-1921) және Николай Шербаков (1884-1933) да осы салада білгірлер еді.

Мысыр

No1 залда ұсынылған заттардың көп бөлігі 1912 жылы мұражай ашылғаннан бері көрмеде тұр және Владимир Голенищевтің (1856-1947) коллекциясынан алынған.

Ежелгі өркениеттер

Мұражайдың Оңтүстік-Батыс Азияға тән нағыз заттарының қоры орыс шығыстанушысы және египтологы Владимир Голенищевтің жинағы негізінде құрылған.

Ежелгі дәуір

Пушкин атындағы мемлекеттік көркемсурет мұражайының антикалық коллекциясында көптеген нағыз заттар бар: 1000-нан астам ыдыс, кішкентай пластикалық бұйымдар және мүсіндер.

Цветаевтің құймалар жинағы

XIX ғасырдағы еуропалық мұражайларға тән қалыптар мен көшірмелер жинағы бүгінде сақталуы мен тұтастығы тұрғысынан бірегей. Цветаев та осыған ұқсас үйлесіммен заманауи кезеңнің пластикалық өнерін көрсеткісі келіп, коллекцияны қазіргі заманғы мүсіндерден жасалған қалыптармен толықтыруды жоспарлаған, онда Огюст Роденнің туындылары басты орынға ие болар еді.

Нумизматикалық коллекция

Бүгінде Пушкин атындағы Мемлекеттік көркемсурет музейінің нумизматика бөлімі 200 000-нан астам заттан және арнайы кітапхананың 3000 томдық қорынан тұрады. Ол Императорлық Мәскеу университетінде құрылған. 1888 жылы коллекция бөлініп, Мәскеу тарихи мұражайы мен Александр III көркемсурет мұражайының ірі нумизматикалық жинақтарының негізін қалады. 1912 жылдан бастап университет коллекциясынан көне және Батыс Еуропа нумизматикасына жататын заттар Көркемсурет музейінің мүсін бөліміне өткізіліп, көбінесе орамда сақталды. 1925 жылдың маусым айына дейін мұражай қызметкерлері монеталар, медальдар және қалыптар салынған бірнеше қораптарды біріктіріп, Ақ залдың балконындағы Нумизматикалық кабинетті құрды. 1945 жылы мұражайдың Нумизматикалық кабинеті жеке бөлімге айналды. Оның құрамында 2002 жылы алынған Кушано-Сасанид монеталары сияқты Орталық Азиядан табылған археологиялық материалдар бар.

Мұражайлар ауданы

Пушкин атындағы Мемлекеттік көркемсурет мұражайының мұражай ауданындағы жұмыстар 2000 жылдардың соңында басталды. 2019–2023 жылдары Пушкин атындағы Мемлекеттік көркемсурет мұражайының бас ғимараты қайта жаңартылады.