Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Беларусь суретшісі (1866–1924)
Belarusian artist (1866–1924)
Ерте өмір
Лейб Хаим Израилевич (кейін Самойлович) Розенберг Гродно қаласында орта таптық еврей отбасында дүниеге келді. Оның әжесі ерекше шебер тігіш болғандықтан, патша оған жоғары лауазым берді, Санкт-Петербургте үлкен әрі сәнді үйі болды. Кейін Лейбтің ата-анасы астанаға көшіп келген соң, ұл Лейб әр сенбі сайын әжесінің үйіне баратын. Ол жас кезінде сол үйге қатты әсерленгенін, әрқашан қуанышпен қайтатындығын айтты. Он екі жасында Лейб сурет салу байқауында жеңіске жетіп, суретші болуға бейімделді. Бірақ ата-анасы оған қарсы болды, тіпті оның бояуларын тастап кетті. Бірнеше жыл өткен соң ата-анасы ажырасып, жаңа отбасылар құрды. Өгей анамен бірге тұру қиын болғандықтан, төрт бауыр бөлініп, өздеріне жеке пәтер жалдады. Ең үлкені Лейб екі қарындасы мен інісіне жауапкершілік алып, «қандай да бір сурет салу жұмыстарын» атқарды. Гимназияны бітіргеннен кейін Санкт-Петербург өнер академиясында тыңдаушы болып оқыды, себебі кіре беріс емтиханын тапса алмады. Ол сонымен қатар кітап иллюстраторы ретінде жартылай жұмыс істеді, 1883 жылы Император академиясына қабылданды. Алғашқы көрмесінде (1889) Бакст тегін алды, бірақ псевдонимнің шығу тегі әлі де нақты емес. Кем дегенде үш нұсқа бар, басты нұсқа бойынша, анасының әжесінің бойжеткендегі тегі Бакстер болған. Леонның өмір бойы досы Александр Бенуа: «Лео алыстағы туыстарының бірінің есімімен тегін алғанын ұзақ және шатастыратын түсіндірді» деп еске алды. 1890 жылдардың басында Бакст суретшілер қоғамымен бірге өзінің туындыларын көрсетті. Ол әлі де жиі Санкт-Петербургке барып тұрды. 1890 жылдардың ортасынан бастап Бакст Сергей Дягилев пен Бенуа құрған жазушылар мен суретшілер тобының мүшесі болды. Олар 1899 жылы «Көркем әлем» деген мағына беретін «Мир искусства» атты ықпалды журналды құрды. Осы басылымға салған графикалық жұмыстары оған даңқ әкелді.
Leyb Khaim Izrailevich (later Samoylovich) Rosenberg was born in Grodno, into a middle class Jewish family. As his grandfather was an exceptional tailor, the Tsar gave him a very good position, and he had a huge and wonderful house in Saint Petersburg. Later, when Leyb's parents moved to the capital, the boy Leyb would visit his grandfather's house every Saturday. He said that he had been very impressed as a youth by that house, always returning with pleasure. At the young age of twelve, Lejb won a drawing contest and decided to become a painter. However, the parents disapproved of it and even threw away his paints. In several years the parents divorced and started new families, it became impossible to live with a step mother, so the four siblings separated and rented their own place. As the eldest, Lejb was in charge of two sisters and brother, he 'took all kinds of painting work'. After graduating from gymnasium, he studied at the St. Petersburg Academy of Arts as a noncredit student, because he had failed the entry. He also worked part time as a book illustrator, gaining admission into the Imperial Academy in 1883. At the time of his first exhibition (1889) he took the surname of Bakst, though the origin of the pseudonym is still unclear. There are at least three versions, according to the main one, his mother's grandmother had the maiden name Bakster. Alexander Benois, a life long friend of Leon, recalled that 'Leo gave a prolonged and confusing explanation that the surname was taken after some of distant relatives'. At the beginning of the 1890s, Bakst exhibited his works with the Society of Watercolourists. He still often visited Saint Petersburg. After the mid 1890s, Bakst became a member of the circle of writers and artists formed by Sergei Diaghilev and Benois, who in 1899 founded the influential periodical Mir iskusstva, meaning "World of Art". His graphics for this publication brought him fame.
Мансап
Бакст сурет салуды жалғастырып, Филипп Малявиннің (1899), Василий Розановтың (1901), Андрей Белыйдың (1905), Зинаида Гиппиустың (1906) портреттерін жасады. Сонымен қатар, ол Ресейдің Ұлы князі Владимир Александровичтің балаларына сурет сабақтарын берді. 1902 жылы патша Николай II оған адмирал Авелланы және Парижге келген орыс теңізшілерін суретке түсіруді тапсырды. Ол 1893 жылдың 17-25 қазанында өткен тойлар кезінде осы сурет салуды бастады. Бірақ бұл жұмысты аяқтауға оған 8 жыл уақыт кетті. 1898 жылы ол өзінің туындыларын Дягилев ұйымдастырған Ресей және Финляндия суретшілерінің бірінші көрмесінде, «Көркем әлем» көрмелерінде, Мюнхен сецессионында, Ресей суретшілер одағының көрмелерінде және т.б. көрсетті. 1905 жылғы революция кезінде Бакст «Жүпел», «Адская почта», «Мир искусства» (журнал) және «Сатирикон» (журнал) журналдарында, содан кейін «Аполлон» атты өнер журналында жұмыс істеді. 1909 жылдан бастап Бакст көбінесе сахна суретшісі ретінде жұмыс істеді, грек трагедияларына декорациялар жасады. 1908 жылы ол Дягилевтің «Ресей балеттері» үшін сахна суретшісі ретінде танымал болды. Ол «Клеопатра» (1909), «Шехерезада» (1910), «Карнавал» (1910), «Нарцисс» (1911), «Гүлдің күлеңі» (1911), «Фавнның орташа күні» (1912) және «Дафнис пен Хлоя» (1912) қойылымдарына декорациялар салған. Осы кезеңде Бакст Батыс Еуропада тұрды, себебі еврей болғандықтан Ресей империясының қоныс аумағынан тыс жерде тұрақты тұруға құқығы болмады. [Мамандар мен білікті жұмысшылар мұндай шектеулерден көбінесе босатылған]. Сахна суретшісі ретінде танымал болғанына қарамастан, әртүрлі ағылшын отбасылары Art Deco дәуірінде оған өнер туындыларын жасауға тапсырыс берді. Осы уақытта ол 1913 жылы Уэдсдон сарайында Джеймс пен Дороти де Ротшильдтер үшін «Ұйықтаған сұлу» сериясын жасады. Бұл оқиға Букингемширдегі сарайдың «Бакст бөлмесі» деп аталатын, театрлық стильде жасалған сопақша бөлмесінің қабырғаларын әшекейлеген жеті паннода бейнеленген. 1917 жылғы революциядан кейін Леонның әпкесі Ресейде аштықтан қайтыс болды. Бакст бұл хабарды естігенде қатты күйзеліп, жарық, шу, тілеу сияқты тітіркендіргіш нәрселерге шыдамайтын жағдайға жетті. Оның қызметшісі Линда оның осал жағдайын пайдаланып, ақшасын ұрлады – ол үйге түскен барлық гонорарды алып, суретшіні қорқытып, өзі мен күйеуін оның мұрагерлері ретінде көрсетуге мәжбүр етті. Сәтімен ол өзінің ықпалды досы және меценаты, өнерді сүйетін Элис Уордер Гарретке (1877–1952) хат жіберіп, көмек сұрады. Олар алғаш рет 1914 жылы Парижде кездесті, ол кезде Гаррет әйелі дипломат күйеуімен бірге Еуропаға сапар шегіп жүрген. Бакст Гарретке сенімді серік және агент ретінде тез арада жүгіне бастады. 1922 жылы Бакст Дягилев пен «Ресей балеттерімен» қарым-қатынасын үзді. Осы жылы ол Балтиморға, әсіресе американдық досы Алиса Гарреттің Евергрин Хаусына барды. Гаррет 1920 жылы үйіне оралғаннан кейін Баксттың АҚШ-тағы өкілі болды, Нью-Йорктегі Кнодлер галереясында суретшінің екі көрмесін ұйымдастырды, сондай-ақ одан кейін өтетін көрмелерді де ұйымдастырды. Балтиморда Бакст Evergreen үйінің тамақ залын қышқыл сары және «қытай» қызыл түстерге бояп, таң қалдыратын безендірді. Суретші 1885 жылы салынған үйдің кішкентай спорт залын түрлі-түсті модернисттік жеке театрға айналдырды. Бакст жобалаған жалғыз жеке театр осы театр деп саналады. Леон Бакст жазушы ретінде де өте белсенді болды, оның үш тілдегі әдеби мұрасына роман, журналдардағы көптеген жарияланымдар, сын мақалалары, эсселері, достары мен әріптестеріне жазған хаттары кіреді. Бакст 1924 жылдың 27 желтоқсанында Париждің жанындағы Рюэль-Мальмезондағы клиникада өкпе ауруынан (ісіну) қайтыс болды.
Bakst continued painting, producing portraits of Filipp Malyavin (1899), Vasily Rozanov (1901), Andrei Bely (1905), Zinaida Gippius (1906). He also worked as an art teacher for the children of Grand Duke Vladimir Alexandrovich of Russia. In 1902, he took a commission from Tsar Nicholas II to paint Admiral Avellan and Russian sailors arriving in Paris, a painting he started there, during the celebrations from the 17 to 25 October 1893. However, it took him 8 years to finish this work. In 1898, he showed his works in the Diaghilev organized First Exhibition of Russian and Finnish Artists; in World of Art exhibitions, as well as the Munich Secession, exhibitions of the Union of Russian Artists, etc. During the Russian Revolution of 1905, Bakst worked for the magazines Zhupel, Adskaya Pochta, Мир искусства (журнал), and Сатирикон (журнал), then for an art magazine called Apollon. Beginning in 1909, Bakst worked mostly as a stage designer, designing sets for Greek tragedies. In 1908, he gained attention as a scene painter for Diaghilev with the Ballets Russes. He produced scenery for Cléopâtre (1909), Scheherazade (1910), Carnaval (1910), Narcisse (1911), Le Spectre de la Rose (1911), L'après midi d'un faune (1912) and Daphnis et Chloé (1912). During this time, Bakst lived in western Europe because, as a Jew, he did not have the right to live permanently outside the Pale of Settlement in the Russian Empire [needs references as inconsistent with his full ability to live and work in St Petersburg and other areas of the Empire. (Masters and specialists with skills were usually exempted from such limitations)]. Despite being known for his work as a stage designer, art was also commissioned by various English families during the Art Deco era. During this time, he produced such works as the Sleeping Beauty series for James and Dorothy de Rothschild at Waddesdon Manor in 1913. The story is depicted in seven panels that line the walls of an oval, theatrical styled "Bakst room" in the Buckinghamshire manor house. After the Revolution of 1917 Leon's sister died from hunger in Russia. When Bakst received the news, he suffered a nervous breakdown, becoming so ill that he couldn't tolerate any irritants such as light, noise, or touch. His servant, Linda, exploited his condition to steal his money — she took all the honoraria that came to the house and intimidated the artist, forcing him to include her and her husband as heirs to his will. By chance he managed to send a note to an influential friend and patron Alice Warder Garrett (1877–1952), an art philanthropist, who helped his sister Sofia rescue Léon. They first met in Paris in 1914, when Mrs. Garrett was accompanying her diplomat husband in Europe, Bakst soon depended upon Garrett as both a confidante and agent. In 1922, Bakst broke off his relationship with Diaghilev and the Ballets Russes. During this year, he visited Baltimore and, specifically Evergreen House — the residence of his American friend Alice Garrett. Garrett became Bakst's representative in the United States upon her return home in 1920, organizing two exhibitions of the artist's work at New York's Knoedler Gallery, as well as subsequent traveling shows. When in Baltimore, Bakst re designed the dining room of Evergreen into a shocking acidic yellow and 'Chinese' red confection. The artist transformed the house's small c. 1885 gymnasium into a colourfully Modernist private theatre. This is believed to be the only extant private theatre designed by Bakst. Léon Bakst was also a prolific writer, his literary legacy in three languages includes novels, numerous publications in magazines, critics, essays, letters to friends and colleagues. Bakst died on 27 December 1924, in a clinic in Rueil Malmaison, near Paris, from lung problems (oedema).
Мәдени суреттер
Анна Павлова, Эмиль Лотеану фильмі; Игорь Дмитриев сомдаған (1983).
Anna Pavlova, film by Emil Loteanu; portrayed by Igor Dmitriev (1983).
Жалпы көздер
Марк Шагалл, Менің өмірім, Санкт-Петербург, Азбука, 2000,
Коделл, Джули, "Конвергенциялар: өнер тарихы, музейлер және ғалым Мартин Бирнбаумның трансатлантикалық өнері жұртшылыққа арналған", "Өнер нарықтары, агенттер және коллекционерлер", А. Турпин және С. Браккен редакцияларымен. Bloomsbury, 2021, 316–327
Леон Бакст, Serov et moi en Grèce, Ольга Медведкова аудармасы және кіріспесі, Véronique Schiltz-тің алғы сөзімен, TriArtis Editions, 2015, 128 б., 24 сурет.
Marc Chagall, My Life, St. Petersburg, Azbuka, 2000,
Codell, Julie," Convergences: Art History, Museums and Scholar Agent Martin Birnbaum's Transatlantic Art for the Public," Art Markets, Agents and Collectors, eds. A. Turpin and S. Bracken. Bloomsbury, 2021, 316 327
Léon Bakst, Serov et moi en Grèce, translation and introduction by Olga Medvedkova, preface by Véronique Schiltz, TriArtis Editions, 2015, 128 p., 24 illustrations (; )