Кіріспе

Клювто-концерт – оркестр үшін, оның ішінде клавесин солист ретінде ойнайтын музыкалық шығарма (басқа мағынасы төменде қараңыз). Кейде бұл шығармалар қазіргі фортепианода орындалады (фортепиано концертін қараңыз). 18 ғасырдың соңында Джозеф Гайдн мен Томас Арн клавесин, фортепиано және (кейбір жағдайларда) органмен кезектесіп ойналатын концерттер жазды.

Барокко стилідегі клавесин концерті

Клювник 1730 жылдары көп тараған аспап болды, бірақ оркестрде концерттік рөлде скрипкалар мен үрмелі аспаптардай танымал болған жоқ, бұл, әдетте, оркестрде оның дыбысының жеткіліксіздігінен туды. Осыған байланысты, клавесин көбінесе континуо аспабы ретінде қолданылды, дерлік барлық оркестрлік музыкада үйлесімді бас партиясын ойнап, музыкант көбінесе оркестрді басқарды. Бахтың D мажордағы Бранденбург концерті №5, BWV 1050, клавесиннің концерттік солист ретінде пайда болған тұңғыш туындысы болуы мүмкін. Бұл шығармада оның әдеттегі континуо рөлі үш бөлімнің барлығында да ерекше соло обблигато эпизодтарымен алмастырылады. Бірінші бөлімде клавесин, диапазонының шегінде жоғары да төмен жылдамдықта ойнап, 3-4 минутқа созылатын соло каденцияға кіріседі, ал оркестр үнсіздік сақтайды.

Сольдік клавесинге арналған концерті

Барокко дәуірінде итальяндық концерттерді басқа аспаптарға (мысалы, скрипка мен оркестрге) соло клавесинге (немесе органға) бейімдеу де кең таралған. Бах Вивальдидің көптеген концерттерін осылай өңдеді. Бахтың клавесинге арналған концерттерінің транскрипциялары BWV 972–987 ретімен тізімделген. Бахтың итальяндық концерті BWV 971 осы транскрипция стилінде жасалған, бірақ ол бастапқыда клавесинге арналған туынды ретінде жазылған. 1729 жылы Кристиан Петцольдтың осындай 25 концерттен тұратын жинағы жарық көрді. 1738 жылы G минорындағы ұқсас концерт жарияланды. Бах оркестрлік сүйемелдеусіз екі клавесинге арналған концертті де жазды, BWV 1061a, ол екі клавесин мен скрипкалық оркестрге арналған концерттің (BWV 1061) ерте нұсқасы болып табылады.

Жаңа клавесиндік концерт

ХХ ғасырда клавесиннің қайта жаңғыруымен, клавесинистер жаңа "қайта жаңғырылған" аспап үшін жаңа пьесалар тапсырыс берді: Ванда Ландовская Франсис Пуленк пен Мануэль де Фалладан концерттер тапсырды. "Қайта жаңғыру аспаптары" қазір бұрынғыдай танымал болмаса да, клавесинге арналған концерттер жазылуда, бірақ қазір көбінесе тарихи аспаптың көшірмесінде, мүмкін шағын оркестрмен немесе оны жақсы естірту үшін күшейту құралдарымен орындалады.