Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Мемлекет Конституциясымен рұқсат етілгендей заңның мәртебесі
Status of law as permitted by the Constitution of the State
Конституциялық құқықта конституциялықтық – қолданыстағы Конституцияға сәйкес әрекет ету жағдайы; заңның, процедураның немесе актінің қолданыстағы Конституцияда немесе заңдарда белгіленген талаптарға сәйкес келуі. Егер заңдар, процедуралар немесе актілер Конституцияны тікелей бұзса, олар конституцияға қайшы болып табылады. Басқа барлық жағдайларда, егер тиісті елде заңдардың конституциялық еместігіне шағымдану механизмі болмаса, олар конституциялық деп есептеледі.
In constitutional law, constitutionality is said to be the condition of acting in accordance with an applicable constitution; the status of a law, a procedure, or an act's accordance with the laws or set forth in the applicable constitution. When laws, procedures, or acts directly violate the constitution, they are unconstitutional. All others are considered constitutional unless the country in question has a mechanism for challenging laws as unconstitutional.
Қолданылуы
Ұлттық заң шығарушы орган немесе штат немесе провинция сияқты төменгі деңгейдегі заң шығарушы орган қабылдаған акт немесе заң конституцияға қайшы деп жариялануы мүмкін. Алайда, үкіметтер тек заңдарды ғана емес, сонымен қатар үкіметті анықтайтын, яғни конституцияда белгіленген заңдарды да іске асырады. Тиісті сот заң актісі немесе заң конституцияға қайшы келеді деп тапқан жағдайда, ол заңды толығымен немесе ішінара жарамсыз деп жариялайды. Заң жүйесінің түріне байланысты, заңның конституцияға қайшы екендігін кез келген сот немесе заңның жарамдылығы туралы шешім қабылдауға өкілетті арнайы конституциялық соттар жариялай алады. Кейбір елдерде заң шығарушы орган кез келген мақсатта кез келген заңды қабылдауға құқылы, ал соттар заңды конституцияға қайшы деп жариялауға құқығы жоқ. Мұндай жағдай Ұлыбритания және Жаңа Зеландия сияқты елдерде заңдарға сәйкес келуі тиіс кодификацияланған конституция болмағандықтан немесе Нидерланды мен Швейцариядағыдай конституция кодификацияланған болса да, заңдарды оның негізінде жоюға соттардың өкілеттігі болмағандықтан туындауы мүмкін. Көптеген юрисдикцияларда жоғарғы сот немесе конституциялық сот заңның немесе мемлекеттік қызметкердің әрекетінің конституциялық екендігі туралы соңғы құқықтық шешімді шығарады. Конституция үкіметтің өкілеттіктерін анықтайды, сондықтан ұлттық конституциялар көбінесе тек үкімет әрекеттеріне қолданылады. Елдің конституциясын бұзуға тек үкіметтер ғана құқылы, бірақ ерекшеліктер де бар.
An act or statute enacted as law either by a national legislature or by a subordinate level legislature such as that of a state or province may be declared unconstitutional. However, governments do not only create laws but also enforce the laws set forth in the document defining the government, which is the constitution. When the proper court determines that a legislative act or law conflicts with the constitution, it finds that law unconstitutional and declares it void in whole or in part. Depending on the type of legal system, a statute may be declared unconstitutional by any court or only by special constitutional courts with authority to rule on the validity of a statute. In some countries, the legislature may create any law for any purpose, and there is no provision for courts to declare a law unconstitutional. That can occur either because the country has no codified constitution that laws must conform to like in the United Kingdom and New Zealand or because the constitution is codified, but no court has the authority to strike down laws on the basis of it like in the Netherlands and Switzerland. In many jurisdictions, the supreme court or constitutional court is the final legal arbiter that renders an opinion on whether a law or an action of a government official is constitutional. Constitutions define the powers of government, Thus, national constitutions typically apply only to government actions. Only governments can then violate the nation's constitution, but there are exceptions.