Жақ сүйегінің қатты таңдайы және туа біткен ақаулар
Hard palate
Қатаң таңдай сүйектері: ауыздың жоғарғы бөлігін құрайтын маңдай сүйегінің және таңдай сүйегінің құрылысы, тіс қаптары мен мұрын қуысы арасындағы бөлімі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жоғарғы жақ сүйегінің қатты бөлігі
Solid part of maxilla
Қатты жақпақ – ауыздың төбесінде орналасқан, бет сүйегінің екі сүйегінен құралған жұқа көлденең сүйекті тақта. Бұл сүйектер – жоғарғы жақ сүйегінің сауытты процесі және сауытты сүйектің көлденең пластинасы. Қатты жақпақ, жоғары тістерді ұстап тұратын альвеолярлық процесс арқылы қалыптасқан альвеолярлық доғаны (тістер дамыған кезде) жабады.
The hard palate is a thin horizontal bony plate made up of two bones of the facial skeleton, located in the roof of the mouth. The bones are the palatine process of the maxilla and the horizontal plate of palatine bone. The hard palate spans the alveolar arch formed by the alveolar process that holds the upper teeth (when these are developed).
Құрылымы
Қатты жақпақ жоғарғы жақ сүйегінің таңдаулы өсіндісі және таңдай сүйегінің көлденең тақтасы арқылы қалыптасады. Ол мұрын қуыстары мен ауыз арасын бөліп тұрады. Қатты жақпақтың алдыңғы бөлігінде тамақ қозғалысын көмейге қарай жеңілдететін шырышты қабықтағы жиырылған қырлар (пликалар) орналасқан. Бұл бөлік ауыздың ішкі жағына қарай жұмсақ жақпақ деп аталатын ет тәрізді кеңеймемен жалғасады. Қатты жақпақтың төменгі бетіндегі кейбір өрнектер немесе көлденең қырлар таңдай ругалары деп аталады.
The hard palate is formed by the palatine process of the maxilla and horizontal plate of palatine bone. It forms a partition between the nasal passages and the mouth. On the anterior portion of the hard palate are the plicae, irregular ridges in the mucous membrane that help facilitate the movement of food backward towards the larynx. This partition is continued deeper into the mouth by a fleshy extension called the soft palate. On the ventral surface of hard palate, some projections or transverse ridges are present which are called as palatine rugae.
Функция
Қатты таңдай тамақтану және сөйлеу үшін маңызды. Қатты таңдайы жетілмеген сүтқоректілер ана сүтін соруға шамасы келмегендіктен туғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болуы мүмкін. Ол көптеген түрлерде тағамды шайнау процесіне де қатысады. Тіл мен қатты таңдайдың араласуы белгілі бір дыбыстардың қалыптасуы үшін өте маңызды, атап айтқанда жоғары алдыңғы дауыстылар, тілдегі дыбыстар және кері тіл дыбыстары, мысалы [i] "көр", "иә", [ç] (ағылшын тілінде /hj/ дыбысының берілуі) "hue" сияқты, және [ɻ] (/r/, тек кейбір сөйлеушілер үшін) "red" сияқты.
The hard palate is important for feeding and speech. Mammals with a defective hard palate may die shortly after birth due to inability to suckle. It is also involved in mastication in many species. The interaction between the tongue and the hard palate is essential in the formation of certain speech sounds, notably high front vowels, palatal consonants, and retroflex consonants such as [i] like "see", like "yes", [ç] (realization of /hj/ in English) like "hue", and [ɻ] (/r/, only for some speakers) like "red".
Тамақ ішегінің жарылуы
Ауыз шатырының жарылуы деп аталатын туа біткен кемшілікте, осы шатырдың сол және оң жақ бөліктері бірікпейді, ауыз және мұрын қуысы арасында кеңістік пайда болады (бетке әсер ететін ұқсас кемшілік – еріннің жарылуы). Ауыз шатырының жарылуы емдеу және сөйлеу қабілетіне елеулі әсер етеді, бірақ қазіргі таңда ерте жаста реконструктивтік хирургиялық амалдар арқылы сәтті емделеді. Міне, осындай емдеулерге қолжетімді болатын уақыт. Бұл туа біткен кемшілік өте күрделі болғандықтан, зерттеушілер әлі де ұрықтың даму кезінде оның пайда болу себебін толық анықтай алмайды. Жақында осы зерттеушілер нақты себеп болмаса да, баланың ауыз-бет аймағының жарылуымен тууының тәуекелін күрт арттыратын бірнеше фактор бар екенін анықтады. Қоршаған ортаның тәуекел факторларына келетін болсақ, ананың темекі шегуі ең маңызды фактор болып табылады. Жақында 103 неміс пациентінің ауыз шатырының жарылуы бойынша жасалған зерттеуде, олардың аналарының 25,2% жүктілік кезінде темекі шеккені анықталды, бұл жалпы халыққа қарағанда жоғары көрсеткіш. Жүктілік кезінде ананың темекі шегуі тәуекел тудырса да, генетикалық тәуекел факторлары да бар. PAX7 геніндегі алты бір нуклеотидтік полиморфизм бет пішінінің қалыптасуымен байланысты. PAX7 генінің варианттарынан басқа, трансформирленуші өсу факторы альфа (TGFA) генінде ауыз шатырының жарылуына әкелуі мүмкін бес мутация анықталды. Бірнеше тәуекел факторлары ауыз шатырының жарылуымен байланысты болғанымен, кемшіліктің нақты себептерін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет.
In the birth defect called cleft palate, the left and right portions of this plate are not joined, forming a gap between the mouth and nasal passage (a related defect affecting the face is cleft lip). While a cleft palate has a severe impact upon the ability to nurse and speak, it is now successfully treated through reconstructive surgical procedures at an early age. This is the time where such procedures are available. Due to the complexity of this birth defect, researchers still do not know exactly what causes the cleft palate to form during foetal development. Recently, these researchers found that even though there is no exact cause, there are several factors that drastically increase the risk of a baby being born with an orofacial cleft palate. As for the environmental risk factors, maternal smoking is the most influential risk factor. Based on a recent study of 103 German patients with cleft palates, it was found that 25.2% of their mothers smoked during pregnancy, a higher proportion than for the population as a whole. While maternal smoking during pregnancy is a risk, there are also several genetic risk factors. Six single nucleotide polymorphisms in the PAX7 gene are implicated in the development of facial features. Besides the PAX 7 gene variants, there were also five possible mutations found in the transforming growth factor alpha gene (TGFA) that could lead to the development of a cleft palate. Even though several risk factors have been linked to cleft palates, more research must be done in order to determine the true causes of the defect.
Жақсылық апсцессі
Таңдай абсцестері де пайда болуы мүмкін.
Palatal abscesses may also occur.
Қатты тістегі пигментация
Малярияның алдын алу, ревматоидты артрит және басқа да жағдайларда қолданылатын хлорохин дифосфатаза препаратын ұзақ мерзімді қолдану нәтижесінде қатты таңдайдың көкшіл-сұр түске боялуы анықталды.
Long term use of the drug chloroquine diphosphatase, used in malaria prophylaxis, rheumatoid arthritis and other conditions, was found to cause bluish grey pigmentation in the hard palate.