Кіріспе

Жақ сүйегін бас сүйегіне қосатын буындар

Анатомияда, уақытша-жақ буындары (ҰЖБ) – жақ сүйегін бас сүйегіне қосатын екі буын. Бұл бас сүйегінің уақытша сүйегі мен төменгі жақ сүйегі арасындағы екі жақты синовиальды буынды құрылым; оның аты осы сүйектерден шыққан. Буындар екі жақты функциясымен ерекшеленеді, олар төменгі жақ сүйегі арқылы байланысқан.

Құрылымы

Негізгі компоненттері: буындық капсула, буындық диск, мандибулярлық кондильдер, жақ сүйегінің буындық беті, жақ-шеңберлік байланыс, стиль-жақ байланысы, сүйек-жақ байланысы және бүйірлік птеригоид бұлшық еті.

Капсула

Буын капсуласы (капсулалық байланыс) – жоғарыда маңдай сүйек қуысының шеңберіне және тікелей алдындағы буындық өсіңкіге; төменде саңғырдың кондилінің мойнына бекітілген жұқа, бос қабықша. Оның саңғырдың мойнына бос бекітілуі еркін қозғалуға мүмкіндік береді.

Бүйірдегі дискі

Бұрынғы жамбас буынының ерекшелігі – буындағы дискі. Диск жамбас сүйектің кондилінің басы мен уақытша сүйектің жамбас қуысы арасында орналасқан тығыз фиброкартилягенді тінден тұрады. Бұрынғы жамбас буындары – адам денесіндегі буындағы дискісі бар синовиалдық буындардың бірі, екіншісі – стерноклавикулярлық буын. Диск әр буынды төменгі және жоғарғы екі бөлікке бөледі. Бұл екі бөлік – синовиялық қуыстар, олар жоғарғы және төменгі синовиялық қуыстан тұрады. Буын капсуласын жабатын синовиялық мембрана осы қуыстарды толтыратын синовиялық сұйықтықты өндіреді. Жақ және буындық диск құрайтын төменгі буын бөлімі айналма қозғалысқа қатысады – бұл ауыз ашылғанда жақтың бастапқы қозғалысы. Буындық диск пен уақытша сүйек құрайтын жоғарғы буын бөлімі трансляциялық қозғалысқа қатысады – бұл жақтың кеңінен ашылғандағы екінші сырғанау қозғалысы. Кейбір жағдайларда алдыңғы дискінің орын ауысуында, жақ қозғалысы кезінде сезілетін ауырсыну кондильдің уақытша сүйектің буын бетіне бұл аймақты қысуына байланысты болады.

Тексеру

Шалқа жақ қозғалысы кезінде, сопақша буындарды сыртқы есіту жолының алдында немесе ішінде сезінуге болады. Буынды стетоскоппен тыңдау да мүмкін.