Жұқа қаңқа қуыстары – мұрын қуысының айналасындағы төрт жұп қуыс. Мақсаты әлі де даулы, орналасуына қарай аталады. Жұқа қаңқа, фронталды, этмоидты және сфеноидты қуыстар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұрын қуысын қоршаған ауамен толтырылған кеңістіктер
Air filled spaces surrounding the nasal cavity
Параназальды синустар – мұрын қуысын қоршаған төрт жұпталған, ауамен толтырылған кеңістіктердің тобы. Максилярлық синустар көздің астында, фронтальды синустар көздің үстінде, этмоидты синустар көздер арасында, ал сфеноидты синустар көздің артында орналасқан. Синустар орналасқан бет сүйектері мен сфеноид сүйектерінің атымен аталады. Олардың қызметі әлі де даулы.
Paranasal sinuses are a group of four paired air filled spaces that surround the nasal cavity. The maxillary sinuses are located under the eyes; the frontal sinuses are above the eyes; the ethmoidal sinuses are between the eyes and the sphenoidal sinuses are behind the eyes. The sinuses are named for the facial bones and sphenoid bone in which they are located. Their role is disputed.
Құрылымы
Адамдарда мұрын қуысының төрт жұбы бар, олар синус орналасқан сүйектерге қарай кіші топтарға бөлінеді. Олардың барлығы үштік жүйке (CN V) тармақтарымен иннервацияланады. Параназальдық синустардың ең ірісі – максиллярлық синустар, көздердің астында, максиллярлық сүйектерде орналасқан (мұрынның жартылай ай тәрізді жарылысының артқы жағына ашылады). Оларды жоғарғы жақ жүйкесі (CN V2) иннервациялайды. Маңдай синустары көздерден жоғары, маңдай сүйегінде орналасқан, ол маңдайдың қатты бөлігін құрайды. Оларды көз жүйкесі (CN V1) иннервациялайды.
Humans possess four pairs of paranasal sinuses, divided into subgroups that are named according to the bones within which the sinuses lie. They are all innervated by branches of the trigeminal nerve (CN V). The maxillary sinuses, the largest of the paranasal sinuses, are under the eyes, in the maxillary bones (open in the back of the semilunar hiatus of the nose). They are innervated by the maxillary nerve (CN V2). The frontal sinuses, superior to the eyes, in the frontal bone, which forms the hard part of the forehead. They are innervated by the ophthalmic nerve (CN V1).
Даму
Параназальды синустар мұрын қуысынан ауамен толтырылған қапшақтар (пневматикалық дивертикулалар) арқылы сүйектің қазу арқылы дамуымен қалыптасады. Бұл процесс туылмас бұрын (іштегі өмір) басталады және организмнің өмір бойына созылады. Эксперименттік зерттеулердің нәтижелері бір ғана синустық остиум (ашылу) бар синустың табиғи желдету жылдамдығы өте төмен екенін көрсетеді. Мұндай шектеулі желдету синусты қорғауы мүмкін, себебі ол шырышты қабықшасының құрғауына кедері келтіреді және жоғары көмірқышқыл газ концентрациясымен және патогендердің кіруі шектеулі стерильді ортаны сақтауға көмектеседі. Сондықтан, максиллярлық синустағы газ құрамы веноздық қанға ұқсас, тыныс алған ауамен салыстырғанда жоғары көмірқышқыл газ және төменгі оттегі деңгейіне ие. Туған кезде тек жоғарғы жақ синусы және этмоидты синус дамыған, бірақ әлі пневматизацияланбаған; олар толыққанды ауамен толу жеті жасқа дейін жүзеге аспайды. Сфеноидты синус үш жаста пайда болады, ал маңдай синустары алты жаста пайда болып, ересек жасқа келгенде толық дамиды.
Paranasal sinuses form developmentally through excavation of bone by air filled sacs (pneumatic diverticula) from the nasal cavity. This process begins prenatally (intrauterine life), and it continues through the course of an organism's lifetime. The results of experimental studies suggest that the natural ventilation rate of a sinus with a single sinus ostium (opening) is extremely slow. Such limited ventilation may be protective for the sinus, as it would help prevent drying of its mucosal surface and maintain a near sterile environment with high carbon dioxide concentrations and minimal pathogen access. Thus composition of gas content in the maxillary sinus is similar to venous blood, with high carbon dioxide and lower oxygen levels compared to breathing air. At birth, only the maxillary sinus and the ethmoid sinus are developed but not yet pneumatized; only by the age of seven they are fully aerated. The sphenoid sinus appears at the age of three, and the frontal sinuses first appear at the age of six, and fully develop during adulthood.
Қабыну
Параназальды синустар мұрын қуысына кішкентай остия деп аталатын тесіктер арқылы жалғасады. Олар аллергиялық қабыну немесе суық тиген кезде мұрынның кілегейлі қабығы ісіп кетуінен оңай бітеді. Егер мұндай жағдай туса, синустардағы шырыштың қалыпты дренаждалуы бұзылады және синусит пайда болуы мүмкін. Жоғарғы жақ тістерінің артқы жағы жоғарғы жақ синусына жақын орналасқандықтан, егер осы тістердің біреуінде инфекция сияқты ауру процесі болса, ол клиникалық проблемаларға алып келуі мүмкін. Бұл клиникалық проблемалардың бірі – екіншілік синусит, яғни жақын орналасқан тістердің инфекциясы сияқты басқа көзден туындаған синустардың қабынуы. Бұл жағдайларды қан тамырларын тарылтатын, ісінуді азайтатын препараттармен, дәстүрлі мұрынды шаю әдістерімен немесе кортикостероидтармен емдеуге болады.
The paranasal sinuses are joined to the nasal cavity via small orifices called ostia. These become blocked easily by allergic inflammation, or by swelling in the nasal lining that occurs with a cold. If this happens, normal drainage of mucus within the sinuses is disrupted, and sinusitis may occur. Because the maxillary posterior teeth are close to the maxillary sinus, this can also cause clinical problems if any disease processes are present, such as an infection in any of these teeth. These clinical problems can include secondary sinusitis, the inflammation of the sinuses from another source such as an infection of the adjacent teeth. These conditions may be treated with drugs such as decongestants, which cause vasoconstriction in the sinuses; reducing inflammation; by traditional techniques of nasal irrigation; or by corticosteroid.
Қатерлі ісік
Параназальды синустардың қатерлі ісіктері барлық қатерлі ісіктердің шамамен 0,2% құрайды. Осы қатерлі ісіктердің шамамен 80% жоғарғы жақ синусында пайда болады. Ер адамдар әйелдерге қарағанда әлдеқайда жиірек ауырады. Көбінесе бұл жағдай 40-70 жас аралығындағы адамдарда кездеседі. Карциномалар саркомалардан гөрі жиірек кездеседі. Метастаздар өте сирек болады. Сфеноид және маңдай синустарының ісіктері өте сирек кездеседі.
Malignancies of the paranasal sinuses comprise approximately 0.2% of all malignancies. About 80% of these malignancies arise in the maxillary sinus. Men are much more often affected than women. They most often occur in the age group between 40 and 70 years. Carcinomas are more frequent than sarcomas. Metastases are rare. Tumours of the sphenoid and frontal sinuses are extremely rare.
Этимология
Синус – латын тіліндегі бүктеме, қисық немесе шығанақ деген мағынаны білдіретін сөз. Синус функциясымен салыстырыңыз.
Sinus is a Latin word meaning a fold, curve, or bay. Compare sine.
Басқа жануарлар
Параназальды синустар көптеген басқа жануарларда да кездеседі, оның ішінде көптеген сүтқоректілерде, құстарда, құс емес динозаврларда және крокодилдерде. Бұл басқа түрлерде синусқа орналасқан сүйектердің құрылымы әртүрлі болады.
Paranasal sinuses occur in many other animals, including most mammals, birds, non avian dinosaurs, and crocodilians. The bones occupied by sinuses are quite variable in these other species.