Кіріспе

Қысқа мүйізді ірі кесіртке (Phrynosoma hernandesi), сонымен қатар тау қысқа мүйізді кесірткесі немесе Эрнандестің қысқа мүйізді кесірткесі деп те аталады, Phrynosomatidae тұқымдасына жататын кесіртке түрі. Бұл түр Солтүстік Американың батысында ғана кездеседі. Басқа мүйізді кесірткелер сияқты, оны көбінесе "мүйізді бақа" немесе "мүйізді тоқпан" деп атайды, бірақ ол бақа емес. Ол - дертік, емес амфибия. Бұл Канададағы туа біткен жеті кесіртке түрінің бірі.

Этимология

Фринозома туысы "бақа денелі" дегенді білдіреді. Түрлік атауы, гернандеси, 1514–1587 жылдары өмір сүрген және 1615 жылы жарияланған мүйізді кесіртке туралы алғашқы сипаттаманы жазған испан дәрігері Франсиско Эрнандес құрметіне берілген.

Сәйкестендіру

Үлкен қысқа мүйізді кекіртке көбінесе оның жақын туысы – қысқа мүйізді пигмей кекірегі (Phrynosoma douglasii) деп жаңылысады, олардың дене құрылысы бірдей, бас және арқа айналысында кішкентай, үшкір қабыршақтар болады. Оның мұрыны жалпақ, аяқтары қысқа. Денесінің шеті бір қатар үшкір қабыршақтармен шеңберленген, ал ішкі қабыршақтары тегіс. Түсі сұр, сары немесе қызыл қоңыр болады, арқасында екі қатар ірі қара дақтар бар. Қауіп төнген немесе агрессивті болғанда түсі күштірек болады. Әйелдер еркектерге қарағанда ірірек болады: әйелдердің орташа SVL шамамен 7 см (шамамен 2,75 дюйм), ең ұзын жалпы ұзындығы (құйрығымен бірге) шамамен 15 см (шамамен 6 дюйм) және салмағы шамамен; ал еркектердің SVL шамамен 5 см (шамамен 2 дюйм) және орташа салмағы шамамен. Ересек еркектің бас сүйегінің пішіні сол дене мөлшеріндегі жас әйелге тән пішінге ұқсайды.

Мінез-құлық

Қысқа мүйізді ірі кесіртке "отырып күтетін" жыртқыш. Ол негізінен құмырсқалармен қоректенеді, бірақ кейде шегірткелерді немесе қоңыздарды да жейді. Көбінесе ұялардың немесе құмырсқа жолдарының жанында кездеседі. Бұл күндізгі жануар, ол кешкі уақытта ең белсенді болады және түнде жерге көміледі. Жыртқыштардан қорғану үшін көптеп камуфляжға сенеді. Мүйізді кесірткелердің қауіп төнгенде терілерін қараңғылатуға немесе температураны реттеуге қабілетті екені көрсетілген. Әдетте, үлкен қысқа мүйізді кесірткелер жыртқыш жақын болғанда мүмкіндігінше қозғалмай тұрады, ортамен біте қалуға тырысады. Дегенмен, егер оларды мазаласа, мүйізді кесірткелердің кейбір түрлері көздерінің артындағы аймақтарда қан қысымын көтеріп, шабуылдаушы жыртқыштарға қанды дәл тигізе алады, бұл иттілерді (мысалы, түлкілер, койоттар, иттілер) шабуылды жалғастырудан тоқтатады. Алайда, мүйізді кесірткелердің адамдарға қан шашуы сирек, осы ерекше қорғаныс әсіресе қанға жағымсыз реакция білдіретін иттілерге (яғни түлкілерге, койоттарға, иттілерге) арналған.

Көбею

П. hernandesi жұптасу кезеңі көктемде (мамыр-маусым) басталады. Ол тірі туады: аналық шілдеден қыркүйекке дейін 5-48 шағатай туады. Одан кейін оңтүстікке қарай, шығыс Нью-Мексикодан Мексиканың орталық бөлігіне дейін және Транс-Пекос Техас аймағында шағын ареалдарда таралған. Бұл кесіртке түрі көбінесе құрғақ таулы жерлерде, 900–11 300 фут (170–3440 метр) биіктікте мекендейді.

Тіршілік ету ортасы

Қысқа мүйізді ірі кекілек жартылай шөлейт жазықтардан бастап таулардың биік белдеміне дейін қоныстанады. Бұл түр көбінесе қысқа шөптік далалар, ақ жусанды шөлдер және арша, қарағай немесе шырша ормандары сияқты әртүрлі орталарда кездеседі. Бұл орталардағы топырақ тасты немесе құмдақты болуы мүмкін, бірақ көбінесе ұсақ, дөңгеленген топырақ немесе құм болады. Қысқа мүйізді ірі кекілек басқа түрлерге қарағанда суыққа төзімдірек, сондықтан температурасы төмен жерлерде биікке көтеріліп, кеңірек таралуға қабілетті.