Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирландиялық сәулетші және жиһаз дизайнері, жарыс велосипедшісі.
Irish architect and furniture designer
the racing cyclist
Эйлин Грей (туған есімі Кэтлин Эйлин Морей Смит; 9 тамыз 1878 – 31 қазан 1976) – формальды білімі болмаған ирландиялық сәулетші және жиһаз дизайнері, архитектурадағы Модерн қозғалысының пионері болған. Өмірі бойында ол өз заманының көптеген белгілі еуропалық суретшілерімен, соның ішінде Кэтлин Скотт, Адриенна Горска, Ле Корбюзье және Жан Бадовичипен, онымен романтикалық қарым-қатынаста болған, байланыста болды. Оның ең танымал жұмысы – Франциядағы Рокбрун-Кап-Мартиндегі E 1027 деп аталатын үй.
Eileen Gray (born Kathleen Eileen Moray Smith; 9 August 187831 October 1976) was an Irish architect with no formal training and furniture designer who became a pioneer of the Modern Movement in architecture. Over her career, she was associated with many notable European artists of her era, including Kathleen Scott, Adrienne Gorska, Le Corbusier, and Jean Badovici, with whom she was romantically involved. Her most famous work is the house known as E 1027 in Roquebrune Cap Martin, France.
Ерте өмір
Грей Кэтлин Айлин Морей Смит 1878 жылғы 9 тамызда Ирландияның оңтүстік-шығысындағы Вексфорд графтығындағы Эннискорти қаласына жақын орналасқан Браунсвуд имениесінде дүниеге келді. Ол бес баланың ең кішісі еді. Оның әкесі, Джеймс Макларен Смит – шотланд суретшісі. Оның ата-анасының некесі ол он бір жасқа толғанда ажырасып, әкесі Ирландиядан Еуропаға сурет салу үшін кетіп қалды. Грей балалық шағын Ирландиядағы Браунсвуд үйі мен Лондондағы Кенсингтондағы No. 14 The Boltons отбасылық үйі арасында бөлісті. 1900 жылы Грейдің ағасы мен әкесі екеуі де қайтыс болды. Грейдің көркемөнер білімін 1900 жылы Лондонның Слэйд мектебінде алуын бастады. Слейдте оқып жүргенде 1901 жылы жиһазды жаңартумен айналысатын Дин Чарльзбен танысты. 1920 жылы жарық көрген Harper's Bazaar журналы Ру де Лото пәтерін «антикварлық сезімге ие болғанымен, өте заманауи» деп сипаттады. Орындықтың пішіні Ренессанс кезеңінің әйелдер бейнелерін еске салады, ал геометриясы Werkbund идеалдарын қайта жаңғыртады. Пирог күндізгі төсегі гондола пішіндес және патиналанған қола лакпен жабылған, оған шабыттандырған нәрсе – Полинезия каноэлері. Бұл «кеме төсегі» ирландтық курахтың да ықпалында болуы мүмкін. Жобаның сын тұрғысынан және қаржылық сәттілігі Грейді 1922 жылы жеке дүкен ашуға итермеледі. Дүкенге «Жан» деген ойдағы қол иесінің есімі және Грейдің Солтүстік Африка шөліне деген құштарлығынан берілген ат қойылды. Грей дүкеннің фасадын өзі жобалады. «Жан Дезерт» дүкені 1930 жылы қаржылық шығындарға байланысты жабылды. Ол теориялық және техникалық кітаптар оқыды, сызу сабақтарына қатысты және Адриенна Горсканың оны құрылыс алаңдарына алып жүруіне қол жеткізді. Грей мен Бадовичи ажырасып, 1931 жылы Грей жақын маңдағы Ментон қаласының үстінде Темпе-а-Пайлья деген жаңа үйдің құрылысын бастады. Бұл екі бөлмелі, үлкен террасасы бар шағын үй еді. Бұл Грейдің E 1027 үйінде ешқандай безендіру болмауы тілегіне қайшы келді. 2013 жылы The Observer газетінің сыншысы Роуэн Мур оны «аумаққа сиырдай иіру арқылы» билігін орнатуға тырысқан адамның «ашық фалократиялық әрекеті» деп атады, бұл «комикалық қатыгездіктің күйзелісі» табиғаты «құмарлық талқылауларға» ұшырады, бұл «түпнұсқа сәулетшінің зияткерлік меншігін бұзу, батыл жақсарту» немесе «жай ғана снобизм мен сексизм» екені айтылды. E 1027 үйінің иелерінің қатарында Корбюзьенің досы Мари Луиза Шелберт және Хайнц Питер Кэги де болды. Қазіргі иесі – архитектор Рено Баррес. Неміс сарбаздары E 1027 үйінің қабырғаларын нысанаға оқ ату үшін пайдаланды. 1972 жылы Париж аукционында Ив Сен-Лоран «Ле Дестин» туындысын сатып алып, Грейдің мансабына деген қызығушылықты қайта жандандырды. Олар әлі де өндірісте сақталады. Грейдің Мари Луиза Дамиенмен ара-тұра қарым-қатынасы 1938 жылы аяқталды, содан кейін олар ешқашан кездеспеді, бірақ екеуі де тоқсан жасқа дейін бір қалада өмір сүрді. Грей румындық сәулетші және жазушы Жан Бадовичимен де ара-тұра қарым-қатынаста болды. Ересектеген өмірінде Ирландияда тұрмағандықтан, қарт жасында: «Менің тамырым жоқ, бірақ егер болса, олар Ирландияда» деген мәлімдеме жасады.
Gray was born Kathleen Eileen Moray Smith on 9 August 1878 at Brownswood, an estate near Enniscorthy in County Wexford in the south east of Ireland. She was the youngest of five children. Her father, James McLaren Smith, was a Scottish landscape painter. Her parents’ marriage ended in divorce when she was eleven and her father left Ireland to live and paint in Europe. Gray split her upbringing between Brownswood House in Ireland and the family's home at No. 14 The Boltons, in Kensington, London. Both Gray's brother and father died in 1900. Gray's serious art education began in 1900 at the Slade School in London. While at the Slade, Gray met furniture restorer Dean Charles in 1901. A 1920 issue of Harper's Bazaar describes the Rue de Lota apartment as ‘thoroughly modern although there is much feeling for the antique’. The chair's shape is reminiscent of the voluptuous figures of women in renaissance paintings, while the geometry calls back to the ideals of Werkbund. The Pirogue Day Bed was gondola shaped and finished in patinated bronze lacquer, and is inspired by Polynesian dugout canoes. This "boat bed" may also have been influenced by the Irish currach. The critical and financial success of the project prompted Gray to open her own shop in 1922. The shop was named after an imaginary male owner “Jean” and Gray's love of the North African desert. Gray designed the facade of the shop herself. Jean Désert closed due to financial losses in 1930. She studied theoretical and technical books, took drafting lessons, and arranged to have Adrienne Gorska take her along to building sites. Gray and Badovici broke up and in 1931 Gray started work on a new house, Tempe à Pailla, above the nearby town of Menton. It was a small two bedroom house with a large terrace. This violated Gray's express wish that E 1027 be free of any decoration. In 2013, The Observer critic Rowan Moore called it an “act of naked phallocracy” by a man asserting “his dominion, like a urinating dog, over the territory”, the nature of this "spasm of comic brutality" being "hotly debated" as "an act of vandalism infringement of the original architect's intellectual property a bravura improvement" or "just plain snobbery and sexism". Owners of E 1027 include Marie Louise Schelbert, a friend of Corbusier's, and Heinz Peter Kägi. Architect Renaud Barrés is the current owner. German soldiers used the walls of E 1027 for target practice. At a Paris auction of 1972, Yves Saint Laurent bought Le Destin and revived interest in Gray's career. They remain in production. Gray's intermittent relationship with Marie Louise Damien ended in 1938, after which they never saw each other again, although both lived into their nineties in the same city. Gray also had for some time an intermittent relationship with Jean Badovici, the Romanian architect and writer. Having never lived in Ireland during her adult life, in her old age she reportedly stated, "I am without roots, but if I have any, they are in Ireland".
Өлімнен кейін
Грейдің жетістіктері оның өмірінде шектелген. Рейнер Банхамның айтуынша, "[Эйлин Грейдің жұмысы] сол кезде жеке стиль мен дизайн философиясының бөлігі болды, ол заттардың көрінісіне қарағанда, сарапшылар үшін тым бай болды. Егер сарапшылар сіз туралы жазбаса, әсіресе 30-шы, 40-шы және 50-ші жылдардағы маңызды жинақтарда, сіз тарихтан шығып, ғылыми әңгімелердің бір бөлігі болуден қалып қоясыз". Ирландияның Ұлттық мұражайы Коллинз казармасында оның жұмыстарының тұрақты көрмесін ұйымдастырған. 2009 жылдың ақпан айында Грейдің 1917-1919 жылдар аралығында жасаған "Аждаһалар" креслосы (оның алғашқы демеушісі Сюзанн Талбот сатып алған, кейін Ив Сен-Лоран мен Пьер Берже коллекциясының бөлігі болған) Париждегі аукционда 21,9 миллион еуроға (28,3 миллион АҚШ доллары) сатылып, 20-ғасырлық декоративтік өнердің аукциондық рекордын орнатты. Марко Орсинидің "Сұр заттар" атты деректі фильмі 2014 жылы шықты. Мэри МакГуккианның Грейдің өміріне арналған "The Price of Desire" атты көркем фильмі 2016 жылы көрсетілді. Мишель Питионың 2020 жылы түсірген "Эйлин Греймен әңгіме" атты қысқаметражды фильмі Эндрю Ходжкинсонмен 1973 жылы алынған, жарияланбаған сұхбатына негізделген.
Gray's achievements were restricted during her lifetime. According to Reyner Banham, "[Eileen Gray's work] was, also, in its day, part of a personal style and philosophy of design which was, by the look of things, too rich for the punditry to take. And if the punditry didn't publish you, particularly in the great canon defining compendia of the thirties, forties and fifties you dropped off the record, and ceased to be a part of the universe of scholarly discourse." The National Museum of Ireland has a permanent exhibition of her work in the Collins Barracks site. In February 2009, Gray's "Dragons" armchair made by her between 1917 and 1919 (acquired by her early patron Suzanne Talbot and later part of the Yves Saint Laurent and Pierre Bergé collection) was sold at auction in Paris for €21.9 million (US$28.3 million), setting an auction record for 20th century decorative art. Marco Orsini's documentary, Gray Matters, was released in 2014. A biopic on Gray's life by Mary McGuckian, The Price of Desire opened in 2016. A 2020 short film by Michel Pitiot, In Conversation with Eileen Gray, was based on an unreleased 1973 interview with Andrew Hodgkinson.
Көрме тарихы
"Айлин Грей", Бард дипломант орталығы галереясы, Нью-Йорк қаласы, 29 ақпан – 12 шілде 2020 жыл. "Айлин Грей", Помпиду орталығы, Париж, 20 ақпан – 20 мамыр 2013 жыл. "Айлин Грей", Нью-Йорктегі қазіргі заман өнері мұражайы, 6 ақпан – 1 сәуір 1980 жыл.
"Eileen Gray", Bard Graduate Center Gallery, New York City, 29 February – 12 July 2020. "Eileen Gray", Centre Pompidou, Paris, 20 February – 20 May 2013. "Eileen Gray", The Museum of Modern Art, New York, 6 February – 1 April 1980.